TÂY TIẾN
A. Mục tiêu cần đạt.
1. Kiến thức
Giúp học sinh cảm nhận được vẻ đẹp hùng vĩ, mĩ lệ của vùng thiên nhiên Tây
Bắc và hình tượng người lính Tây Tiến. Nắm được những nét đặc sắc về nghệ
thuật trong bài thơ : bút pháp lãng mạn, những sáng tạo về hình ảnh, ngôn ngữ
và giọng điệu.
2. Kĩ năng:
rình bày, trao đổi về mạch cảm xúc của bài thơ, về giai điệu, hình tượng người
lính Tây Tiến trong bài thơ. Phân tích, so sánh, bình luận về vẻ đẹp của bài thơ,
về sự thể hiện hình tượng người lính của bài thơ so với thơ ca cách mạng cùng
thời đại.
3. Tư duy, thái độ
Tự nhận thức về tinh thần yêu nước, ý chí vượt khó của người lính Tây Tiến,
qua đó tự rút ra bài học cho cá nhân.

B. Phương tiện :
+ GV : Soạn bài , chuẩn bị tư liệu giảng dạy SGK, SGV, Thiết kế bài học
+ HS chuẩn bị: đọc kĩ SGK và trả lời các câu hỏi trong phần hướng dẫn
học bài.

C. Phương pháp:
– GV nêu vấn đề, gợi mở cho HS tiếp cận và khám phá tác phẩm.
– Đàm thoại, tổ chức thảo luận nhóm, kết hợp với diễn giảng.
D.Tiến trình dạy học:
1. Ổn định lớp
- Sỉ số
- Số học sinh vắng học

2. Kiểm tra bài cũ :
3. Bài mới
HOẠT ĐỘNG 1. HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM
           Trong những bài thơ hay hiếm hoi viết về người lính – anh bộ đội cụ Hồthời kì  đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp – có bài Tây Tiến ( 1948) của
Quang Dũng. Bài thơ của nhà thơ – người chiến sĩ – người lính  viết về đồng
đội và chính bản thân mình, về những kĩ niệm hãy còn nóng hổi mình từng trải
qua.Bài thơ đã trở thành kiệt tác, thành bứctượng đài bất tử bằng thơ, bức chân
dung người lính trung đoàn Tây Tiến ( 52) lừng danh một thuở hào hùng.
HOẠT ĐỘNG 2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Câu hỏi:
-

 Hãy trình bày những nét cơ bản về nhà thơ Quang Dũng ?
Bài thơ được sáng tác trong hoàn cảnh nào ?
Em hiểu gì về nhan đề bài thơ?
Xác định bố cục bài thơ ?
Nêu thể thơ và cảm hứng chủ đạo của bài thơ ?

Tìm hiểu chung:
1. Tác giả: Quang Dũng ( 1921- 1988 )
Bút danh là Quang Dũng tên thật là Bùi Đình Diệm
Quê quán: làng Phượng Trì, huyện Đan Phượng, tỉnh Hà Tây (nay thuộc Hà
Nội).
Ông là một nghệ sĩ đa tài: làm thơ, viết văn, vẽ tranh, soạn nhạc. Tuy nhiên,
thành công nổi bật của Quang Dũng là ở lĩnh vực thơ ca.
Thơ của ông là tiếng nói của một tâm hồn phóng khoáng, hồn hậu, lãng mạn và
tài hoa.
2. Bài thơ:
a. Hoàn cảnh sáng tác, xuất xứ:

– Sáng tác năm 1948, tại làng Phù Lưu Chanh; lúc Quang Dũng đã rời xa đoàn
quân Tây Tiến.
– Được đăng trong tập thơ “Mây đầu ô” (1986).
b. Nhan đề bài thơ:
– Bài thơ ban đầu có tên là Nhớ Tây Tiến, sau được đổi là Tây Tiến. Ông đã lượt
bỏ chữ nhớ khiến cho nhan đề thi phẩm trở nên cô đọng, tạo ra sự chắc khỏe,
rắn rỏi đem đến cho ta hình dung về miền Tây Bắc rộng lớn, thăm thẳm, hùng
vĩ.
-Tây Tiến có thể hiểu là tên của một binh đoàn, nơi Quang Dũng từng công tác,
cũng có thể hiểu là tiến về phía tây, hướng hành quân của binh đoàn Tây Tiến
trong quá trình thực hiện nhiệm vụ bảo vệ biên giới.
c. Bố cục của bài thơ: xuyên suốt bài thơ là nỗi nhớ.
– Phần 1 (14 câu đầu): Nhớ về thiên nhiên miền Tây và những cuộc hành quân
của đoàn quân Tây Tiến.
–  Phần 2: (8 câu tiếp theo) Nhớ những kỉ niệm về tình quân dân trong đêm liên
hoan và cảnh sông nước miền Tây.
– Phần 3: (8 câu tiếp theo) Nhớ về chân dung của người lính Tây Tiến với vẻ
đẹp bi tráng và lãng mạn.
– Phần 4: (4 câu còn lại) Nhớ về tinh thần người lính Tây Tiến (lời thề gắn bó
với Tây Tiến và miền Tây).
=>Kết cấu bài thơ logic của mạch hồi tưởng, từ thực tại vọng về miền hoài niệm
để trở lại với thực tại.
d. Thể thơ : thất ngôn
e. Cảm hứng chủ đạo trong bài thơ
Ngợi ca vẻ đẹp bi tráng, lãng mạn của người lính trong đoàn quân Tây Tiến.

Đọc hiểu văn bản :

1. Bức tranh thiên nhiên hùng vĩ núi rừng Tây Tiến
Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi
Mường Lát hoa về trong đêm hơi
Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm
Heo hút cồn mây, súng ngửi trời
Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống
Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi
Anh bạn dãi dầu không bước nữa
Gục lên súng mũ bỏ quên đời!
Chiều chiều oai linh thác gầm thét
Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người
Câu hỏi 1 : Hình ảnh thiên nhiên Tây Tiến hiện lên như thế nào qua ngòi
bút của Quang Dũng?
- Thiên nhiên Tây Tiến hiện lên vô cùng hiểm trở:
“dốc lên khúc khuỷu, dốc thăm thẳm, ngàn thước lên cao >< ngàn thước
xuống, thác gầm thét, cọp trêu người”
- Bên cạnh sự khắc nghiệt đó còn toát lên sự  mĩ lệ, hùng vĩ, trữ tình và huyền
ảo:
“sương lấp, hoa về, đêm hơi, mưa xa khơi, heo hút cồn mây….”
 Thiên nhiên Tây Bắc hiện lên vô cùng khắc nghiệt, dữ dội nhưng không
kém phần huyền ảo, mỹ lệ và trữ tình.
Câu hỏi 2: Những biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn thơ đã góp
phần tạo nên bức tranh thiên nhiên hung vĩ của núi rừng Tây Tiến như thế
nào?
“Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi
Mường Lát hoa về trong đêm hơi
Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm
Heo hút cồn mây, súng ngửi trời
Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống
Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi
Anh bạn dãi dầu không bước nữa
Gục lên súng mũ bỏ quên đời!

Chiều chiều oai linh thác gầm thét
Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người”.
Câu hỏi 2: Những biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn thơ đã góp
phần tạo nên bức tranh thiên nhiên hung vĩ của núi rừng Tây Tiến như thế
nào?
- Biện pháp nhân hóa “thác gầm thét, cọp trêu người”
- Biện pháp điệp từ “dốc”, “ngàn thước”
- Đảo ngữ “heo hút” lên trước “cồn mây”
- Hệ thống từ ngữ tạo hình giàu cảm xúc “ khúc khuỷu, thăm thẳm, heo hút”
- Cách sử dụng các thanh điệu độc đáo những câu thơ sử dụng nhiều thanh trắc
kết hợp với câu thơ toàn thanh bằng.
=> Hình ảnh thiên nhiên núi rừng Tây Tiến rộng lớn, thẳm thăm, hùng vị
Câu hỏi: Hình ảnh người lính Tây Tiến hiện lên như thế nào qua ngòi bút
của Quang Dũng
“Anh bạn dãi dầu không bước nữa
Gục lên súng mũ bỏ quên đời!”
- Hình ảnh thiên nhiên là hình ảnh con người nơi núi rừng vừa đậm chất hiện
thực lại mang vẻ đẹp bi tráng, lãng mạn:
“đoàn quân mỏi”, “Anh bạn dãi dầu”/”gục lên súng mũ bỏ quên đời”.
- Người lính Tây Tiến “gục lên súng mũ bỏ quên đời” không hề bi lụy mà nó
trở nên vô cùng lãng mạn.
=> Họ coi cái chết nhẹ tựa lông hồng, cái bi đã được nâng đỡ bằng đôi cánh
của sự lãng mạn.
“Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói
Mai Châu mùa em thơm nếp xôi”.

Người lính dừng chân bên xóm làng sau những đêm hành quân gian khổ, mùi
thơm hương nếp mới và ấm tình quân dân đã xua tan bao nhọc nhằn gian khổ.
Câu hỏi: Hình ảnh “súng ngửi trời” cho em những liên tưởng gì? Và những
liên tưởng đó nó khác gì với hình ảnh “đầu súng trăng treo” của tác giả
Chính Hữu.
“Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm
Heo hút cồn mây, súng ngửi trời”
- Hình ảnh “súng ngửi trời” là một sự sáng tạo.
- Nhà thơ Hữu Chính với hình ảnh “đầu súng trăng treo”, thì Quang Dũng
mang đến cho người đọc đó là sự lãng mạn.
- Diễn tả độ cao cùng cuộc hành quân đầy gian nan của đoàn binh Tây Tiến. Ở
một vị trí nào đó rất cao đến nỗi có cảm giác “súng ngửi trời”.
Câu hỏi: Chủ thể trữ tình đã bộc lộ nỗi nhớ Tây Tiến qua hệ thống hình
ảnh và từ ngữ nào? Nó có tác dụng ra sao?
“Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!
Nhớ về rừng núi, nhớ chơi vơi.”
- Mở đầu mạch cảm xúc bài thơ là nỗi nhớ. Nỗi nhớ da diết về đồng đội, những
năm tháng không thể nào quên của nhà thơ khiến chủ thể trữ tình phải thốt lên:
Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi
Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi

 Nỗi nhớ ở đây được Quang Dũng hình tượng hóa thành nỗi nhớ “chơi
vơi” vừa gợi cảm lại chính là sự liền mạch cho những dòng thơ gợi tả thiên
nhiên Tây Bắc tiếp theo.

14 câu thơ đầu tiên chủ thể trữ tình ẩn đi ở đây đã khắc họa vẻ
đẹp Tây Tiến vô cùng hùng vĩ, hung hiểm nhưng rất lãng mạn, hào hoa.