PHẦN ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
KIẾN THỨC TRỌNG TÂM:
Nghĩa của từ: (nghĩa gốc và nghĩa chuyến)
Quy tắc cấu tạo câu
Thành ngữ
Điển cố
Ngữ cảnh
Phong cách ngôn ngữ báo chí
Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt
Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật
Câu bị động – Câu tường thuật – Câu có khởi ngữ.
Các biện pháp tu từ (tu từ từ vựng và tu từ cú pháp)
Các phương thức biểu đạt trong văn bản
Các khái niệm: Nội dung văn bản, chủ đề văn bản, ý nghĩa văn bản.
BÀI TẬP THỰC HÀNH:
Bài tập 1: Đọc văn bản sau đây và thực hiện các yêu cầu nêu bên dưới:
Lính nghìn cửa vác đòng nghiêm nhặt,
Cả trời Nam sang nhất là đây!
Lầu từng, gác vẽ tung mây,
Rèm châu, hiên ngọc, bóng mai ánh vào.
Hoa cung thoảng ngạt ngào đưa tới,
Vườn ngự nghe vẹt nói đòi phen.
Quê mùa, cung cấm chưa quen,
Khác gì ngư phủ đào nguyên thuở nào.
Hãy cho biết nội dung và các ý chính của văn bản.
Chỉ ra điển cố được sử dụng trong văn bản
Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích là gì?
Gợi ý trả lời :
Văn bản được trích trong tác phẩm «Thượng kinh kí sự » của tác giả Lê Hữu Trác.
Nội dung chính : Quang cảnh nơi phủ chúa và thái độ của tác giả.
Ý chính :
- Phủ chúa được canh gác nghiêm nhặt
- Kiến trúc trong phủ chúa rất tráng lệ, lộng lẫy với nhiều đồ vật quý giá.
- Vườn hoa trong phủ ngào ngạt hương thơm, chim chóc biết nói.(0.25)
- Thái độ dững dưng của tác giả khi chứng kiến quang cảnh phủ chúa
c. Ngư phủ đào nguyên
d. Phương thức biểu đạt: miêu tả.

Bài tập 2:
Đọc đoạn văn sau và thực hiện những yêu cầu bên dưới:
“ Hắn lại càng khóc to hơn và cố nói qua tiếng khóc:
Anh…anh…chỉ là…một thằng khốn nạn!
Không!..Anh chỉ là một người khổ sở!...Chính vì em mà anh khổ….!”
( Trích “ Đời thừa” Nam Cao)
Chỉ ra ngữ cảnh của đoạn trích? (1đ)
Câu nói của nhân vật “ Anh…anh…chỉ là…một thằng khốn nạn!” thể hiện tâm trạng gì? Vì sao anh ta lại cho rằng mình là “ khốn nạn”?(1 đ)
Từ đó, hãy viết một đoạn văn ngắn ( khoảng 10 dòng) về mối quan hệ giữa hiện thực và ước mơ của con người?(1đ)
Gợi ý:
ngữ cảnh của đoạn trích:
ngữ cảnh rộng: XHTDPK Việt Nam trước 1945
Ngữ cảnh hẹp: không gian nghệ thuật của truyện ngắn ĐỜI THỪA( Nam Cao) kể về cuộc sống của Nhà văn Hộ. Ở phần kết thúc tác phẩm, sau cơn say , đánh đuổi vợ con, Hộ đã khóc khi nhìn thấy dáng tiều tụy của vợ nằm ngủ.
2. tâm trạng của nhân vật Hộ trong câu nói:
- đau đớn, dằn vặt, xấu hổ, hối hận
- Hộ cho mình là thằng “ Khốn nạn” vì:
+ chính ước mơ, khát vọng, lẽ sống theo đuổi tôn thờ.
+ Hộ ghét sự dễ dãi trong sáng tác văn chương nhưng chính nhà văn lại viết vội, những bài báo mà người ta đọc rồi quên ngay
+ Hộ lấy nguyên tắc tình thương làm lẽ sống nhưng vi phạm trắng trợn cái nguyên tắc sống ấy
Hộ khốn nạn trong tự thú đầy nước mắt khi nhìn thấu nỗi đau và bi kịch cuộc đời nhưng bế tắc.
Viết đoạn văn theo những gợi ý sau: ước mơ là gì? Hiện thực là gì? Làm gì để thực hiện ước mơ khi hiện thực khó khăn (viết gọn, không dàn trải, mất thời gian)

Bài tập 3:
 1) Kẻ đắp chăn bông, kẻ lạnh lùng, Chém cha cái kiếp lấy chồng chung! Năm thì mười họa, nên chăng chớ, Một tháng đôi lần, có cũng không ... Cố đấm ăn xôi, xôi lại hỏng, Cầm bằng làm mướn, mướn không công. Thân này ví biết dường này nhỉ, Thà trước thôi đành ở vậy xong?
(Làm lẽ - Hồ Xuân Hương)
2) Bụng làm dạ chịu trách chi ai, Già kén kẹn hom ví chẳng sai. Tiếc đĩa hồng ngâm cho chuột vọc, Thừa mâm bánh ngọt để ngâu vầy. Miệng khôn trôn dại đừng than phận, Bụng ỏng lưng eo chớ trách trời! Đừng đứng núi này trông núi nọ,
Đói lòng nên mới phải ăn khoai.
(Già kén