Chủ đề 3: THỰC VẬT VÀ ĐỘNG VẬT

BÀI 13. SỰ SINH SẢN CỦA THỰC VẬT CÓ HOA
1. Yêu cầu cần đạt

(2 tiết)

1.1. Năng lực khoa học tự nhiên
– Đặt được câu hỏi về sự sinh sản của thực vật có hoa.
– Xác định được cơ quan sinh sản của thực vật có hoa; phân biệt được hoa đơn tính và hoa
lưỡng tính.
1.2. Năng lực chung
– Năng lực giao tiếp và hợp tác trong thảo luận nhóm; quan sát và phân tích hình ảnh, nội dung
để vẽ sơ đồ (hoặc sử dụng sơ đồ đã cho), ghi chú được tên các bộ phận của hoa.
– Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo thông qua việc giải thích một số việc làm như nêu
được vai trò của nhị và nhuỵ trong quá trình thụ phấn, thụ tinh, tạo hạt và quả.
1.3. Phẩm chất chủ yếu
– Trung thực trong thảo luận và báo cáo kết quả thảo luận.
– Chăm chỉ: Ham hiểu biết, tìm hiểu về cơ quan sinh sản của thực vật có hoa.
2. Đồ dùng dạy học
– Tiết 1:
Hoạt động
Khởi động

GV

HS

Hình 1 (SGK trang 47) hoặc SGK trang 47.
các tranh ảnh, video khác có
tính chất tương tự để tổ chức
hoạt động khởi động.

Chỉ và nói tên cơ quan sinh sản Hình 1, 2, 3, 4, 5, 6 (SGK trang SGK trang 47, 48.
của cây có hoa
47, 48).
Tìm hiểu từng bộ phận của hoa Hình 7 (SGK trang 48).
và các bộ phận của nhị hoa,
nhuỵ hoa

SGK trang 48.

Em tập làm nhà khoa học

Hình ảnh sưu tầm về một số
loại hoa.

– Tiết 2:
Hoạt động

GV

Khởi động

HS
Hình vẽ sơ đồ và ghi chú tên
các bộ phận của hoa.

Khám phá quá trình sinh sản
của thực vật có hoa

Hình 8, 9, 10 (SGK trang 49).

Trò chơi “Hỏi – đáp”
Đố em

SGK trang 49.
Một số câu hỏi có nội dung về
sự sinh sản của thực vật có hoa.

Hình 12 (SGK trang 50).

SGK trang 50.

Tiết 1
3. Các hoạt động dạy học (tiết 1)
3.1. Hoạt động khởi động (5 phút)
a) Mục tiêu: Tạo hứng thú và khơi gợi những hiểu biết đã có của HS về sự sinh sản của thực vật
có hoa để dẫn dắt vào bài học mới.
b) Phương pháp và kĩ thuật dạy học: Phương pháp trực quan, phương pháp vấn đáp.
c) Tiến trình tổ chức hoạt động:
Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

– GV tổ chức cho HS quan sát hình 1 (SGK – HS quan sát hình hoặc tranh ảnh, video.
trang 47) hoặc các tranh ảnh, video khác có tính
chất tương tự để tổ chức hoạt động khởi động.
– GV đặt câu hỏi: Hoa có chức năng gì đối với
thực vật?
– GV mời một số HS trả lời theo khả năng hiểu – HS trả lời theo sự hiểu biết của bản thân.
biết của bản thân.
– Dựa vào thực tế câu trả lời của HS, GV ghi – HS quan sát và lắng nghe.
chú một số yếu tố có liên quan lên bảng. GV
nhận xét chung và dẫn dắt vào bài học “Sự
sinh sản
của thực vật có hoa”.
d) Dự kiến sản phẩm:
HS trả lời được: Hoa là cơ quan sinh sản của thực vật có hoa.
3.2. Hoạt động khám phá và hình thành kiến thức
3.2.1. Hoạt động 1: Chỉ và nói tên cơ quan sinh sản của cây có hoa (10 phút)
a) Mục tiêu: HS nhận biết được cơ quan sinh sản của cây có hoa; phân biệt được hoa đơn tính
và hoa lưỡng tính.
b) Phương pháp và kĩ thuật dạy học: Phương pháp nêu và giải quyết vấn đề, phương pháp trực
quan, phương pháp dạy học hợp tác, phương pháp thảo luận nhóm.

c) Tiến trình tổ chức hoạt động:
Hoạt động của GV
– GV tổ chức cho HS quan sát các hình 1, 2, 3,
4, 5, 6 (SGK trang 47, 48), thảo luận nhóm để
thực hiện các yêu cầu sau:
+ Chỉ và nói tên cơ quan sinh sản của cây hoa
hồng và cây hoa hướng dương trong các hình.
+ Nói với bạn tên gọi chung của hai cây hoa
này.

Hoạt động của HS
– HS quan sát hình.

– HS trả lời:
+ Hoa là cơ quan sinh sản của cây hoa hồng và
cây hoa hướng dương.
+ Tên gọi chung của hai cây hoa này là thực vật
có hoa.
+ Một số cây có hoa: cây hoa mai, cây hoa
+ Kể tên các cây có hoa mà em biết.
cúc, cây mướp, cây bầu, cây hoa lan, cây hoa
phượng,…
+ Ở hoa đơn tính: HS chỉ đúng nhị ở hoa bí
+ Chỉ và nói nhị, nhuỵ của hoa đơn tính, hoa ngô đực; nhuỵ ở hoa bí ngô cái. Ở hoa lưỡng
lưỡng tính.
tính: HS chỉ đúng nhị, nhuỵ của hoa lưỡng tính
(hoa li và hoa sen).
– HS chia sẻ câu trả lời trước lớp.
– GV mời đại diện các nhóm chia sẻ câu trả lời. – Các HS khác nhận xét và bổ sung (nếu có).
– GV mời HS nhận xét và bổ sung.
– HS rút ra kết luận.
– GV nhận xét và hướng dẫn HS rút ra kết luận.
d) Dự kiến sản phẩm:
– HS thảo luận nhóm 4 hoặc nhóm 6.
– HS rút ra được kết luận:
+ Nhị là cơ quan sinh dục đực, nhuỵ là cơ quan sinh dục cái của hoa.
+ Hoa đơn tính chỉ có nhị hoặc nhuỵ (hoa đực có nhị, hoa cái có nhuỵ).
+ Hoa lưỡng tính có nhị và nhuỵ trên cùng một hoa.
3.2.2.Hoạt động 2: Tìm hiểu từng bộ phận của hoa và các bộ phận của nhị hoa, nhuỵ hoa (10 phút)
a) Mục tiêu: HS nhận biết được cấu tạo cơ quan sinh sản của thực vật có hoa.
b) Phương pháp và kĩ thuật dạy học: Phương pháp nêu và giải quyết vấn đề, phương pháp
trực quan.
c) Tiến trình tổ chức hoạt động:
Hoạt động của GV
– GV tổ chức cho HS quan sát hình 7 (SGK
trang 48) và thực hiện yêu cầu: Chỉ và nói tên
từng bộ phận của hoa và các bộ phận của nhị
hoa, nhuỵ hoa.
– GV mời một số HS trình bày trước lớp.
– GV mời HS nhận xét phần trình bày của bạn.
– GV nhận xét và hướng dẫn HS rút ra kết luận.

Hoạt động của HS
– HS quan sát hình và nhận nhiệm vụ.

– HS trình bày.
– HS nhận xét.
– HS lắng nghe và rút ra kết luận.

d) Dự kiến sản phẩm:
– HS thực hiện cá nhân.
– HS rút ra được kết luận:
+ Hoa có cấu tạo gồm các bộ phận: cuống hoa, đài hoa, cánh hoa, nhị hoa, nhuỵ hoa.
+ Nhị hoa có cấu tạo gồm: chỉ nhị và bao phấn chứa các hạt phấn.
+ Nhuỵ hoa có cấu tạo gồm: đầu nhuỵ, vòi nhuỵ, bầu nhuỵ chứa noãn.
3.3. Hoạt động luyện tập: Em tập làm nhà khoa học (10 phút)
a) Mục tiêu: HS hiểu và vận dụng được kiến thức đã học về cấu tạo cơ quan sinh sản của thực
vật có hoa vào thực tiễn.
b) Phương pháp và kĩ thuật dạy học: Phương pháp nêu và giải quyết vấn đề, phương pháp trực
quan, phương pháp thực hành, phương pháp dạy học hợp tác.
c) Tiến trình tổ chức hoạt động:
Hoạt động của GV
– GV tổ chức cho HS làm việc theo nhóm để
thực hiện các yêu cầu sau:
+ Sưu tầm một số hoa, quan sát, chỉ và nói đâu
là nhị, đâu là nhuỵ, các bộ phận của nhị và
nhuỵ.
+ Phân loại các hoa đã sưu tầm được thành hai
nhóm: hoa đơn tính và hoa lưỡng tính.
+ Vẽ sơ đồ và ghi chú tên các bộ phận của một
hoa mà em quan sát được.
– GV hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ và tự
chia sẻ trong nhóm.
– GV mời đại diện một số nhóm lên trình bày
trước lớp.
– GV hướng dẫn HS tự nhận xét kết quả của
nhóm mình và nhóm bạn.
– GV nhận xét chung, tuyên dương các nhóm
thực hiện tốt và sưu tầm được nhiều loại hoa.

Hoạt động của HS
– HS lắng nghe và thực hiện theo yêu cầu.

– HS chia sẻ trong nhóm.
– HS đại diện nhóm trình bày trước lớp.
– HS nhận xét.
– HS lắng nghe.

d) Dự kiến sản phẩm:
– HS sưu tầm được nhiều loại hoa.
– HS vẽ được sơ đồ và ghi chú tên các bộ phận của một hoa mà em quan sát được.
Tiết 2
4. Các hoạt động dạy học (tiết 2)
4.1. Hoạt động khởi động (5 phút)
a) Mục tiêu: Kết nối nội dung với tiết học trước và tạo tâm thế vui vẻ để bắt đầu tiết học mới.
b) Phương pháp và kĩ thuật dạy học: Phương pháp trực quan.

c) Tiến trình tổ chức hoạt động:
Hoạt động của GV
– GV tổ chức cho HS triển lãm tranh về chủ đề
“Khu vườn sắc màu”.
– GV hướng dẫn HS trưng bày hình vẽ sơ đồ
ghi chú tên các bộ phận của hoa mà HS đã thực
hiện ở nhà.
– GV mời một số HS chia sẻ sản phẩm của
mình.
– GV mời các HS khác nhận xét sản phẩm và
phần trình bày của bạn.
– GV nhận xét chung và dẫn dắt vào tiết 2 của
bài học.

Hoạt động của HS

– HS trưng bày sản phẩm của mình.

– HS chia sẻ.
– HS nhận xét lẫn nhau.
– HS lắng nghe.

d) Dự kiến sản phẩm:
HS tham gia tích cực vào hoạt động triển lãm, giới thiệu được sản phẩm của mình.
4.2. Hoạt động khám phá và hình thành kiến thức: Khám phá quá trình sinh sản của thực vật
có hoa (10 phút)
a) Mục tiêu: HS nêu được vai trò của nhị và nhuỵ trong quá trình thụ phấn, thụ tinh, tạo hạt và quả.
b) Phương pháp và kĩ thuật dạy học: Phương pháp nêu và giải quyết vấn đề, phương pháp
trực quan, phương pháp dạy học hợp tác.
c) Tiến trình tổ chức hoạt động:
Hoạt động của GV
– GV tổ chức cho HS quan sát các hình 8, 9,
10 (SGK trang 49), đọc nội dung trong các
hộp thông tin, thảo luận nhóm để thực hiện các
nhiệm vụ sau:
+ Cho biết vai trò của nhị và nhuỵ trong thụ
phấn, thụ tinh.

Hoạt động của HS
– HS quan sát, thảo luận và chia sẻ trong nhóm,
sau đó cử đại diện trả lời trước lớp.

+ Trong thụ phấn: Nhị có túi phấn, tạo ra hạt
phấn rơi lên đầu nhuỵ. Đầu nhuỵ nhận được hạt
phấn và giữ cho hạt phấn dính vào đầu nhuỵ.
+ Trong thụ tinh: Sau khi thụ phấn, hạt phấn
nảy mầm thành ống phấn để đưa tế bào sinh
dục đực đến kết hợp với tế bào sinh dục cái của
noãn (ở bên trong bầu nhuỵ), tạo thành hợp tử.
+ Sau khi thụ tinh, hợp tử, noãn và bầu nhuỵ + Sau khi thụ tinh:
• Hợp tử phát triển thành phôi.
phát triển thành bộ phận nào của cây?
• Hạt do noãn phát triển tạo thành. Phôi nằm
bên trong hạt.
• Bầu nhuỵ phát triển thành quả chứa hạt.
– GV hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ và tự – HS thực hiện nhiệm vụ.
chia sẻ trong nhóm.

– GV mời đại diện một số nhóm lên trình bày
– HS đại diện nhóm lên trình bày câu trả lời.
trước lớp.
– GV mời HS các nhóm khác nhận xét.
– HS nhận xét.
– GV nhận xét và hướng dẫn HS rút ra kết luận. – HS lắng nghe.
d) Dự kiến sản phẩm:
– HS thảo luận theo nhóm 4 hoặc nhóm 6.
– HS rút ra được kết luận: Sau khi thụ phấn thì quá trình thụ tinh xảy ra: Tế bào sinh dục đực và
tế bào sinh dục cái kết hợp với nhau tạo thành hợp tử. Hợp tử phát triển thành phôi. Noãn phát triển
thành hạt chứa phôi. Bầu nhuỵ phát triển thành quả chứa hạt.
4.3. Hoạt động luyện tập: Trò chơi “Hỏi – đáp” (10 phút)
a) Mục tiêu: HS vận dụng những điều đã được học để cùng bạn đặt câu hỏi về sự sinh sản ở
thực vật có hoa.
b) Phương pháp và kĩ thuật dạy học: Phương pháp vấn đáp, phương pháp hợp tác.
c) Tiến trình tổ chức hoạt động:
Hoạt động của GV
– GV chia lớp thành hai đội chơi, mỗi đội sẽ
chuẩn bị bốn câu hỏi có nội dung về sự sinh sản
của thực vật có hoa để tham gia trò chơi. Lần
lượt từng đội sẽ đưa ra câu hỏi để đội còn lại trả
lời. Đội nào trả lời đúng được nhiều câu hỏi
nhất thì đội đó giành chiến thắng.
– GV theo dõi quá trình hỏi – đáp của hai đội
và hỗ trợ khi cần thiết (GV cũng có thể cử một
HS đại diện lên điều khiển trò chơi và ghi điểm
số cho hai đội).
– GV tổ chức cho hai đội nhận xét lẫn nhau.
– GV tổng kết và tuyên dương đội thắng cuộc.

Hoạt động của HS
– HS lắng nghe và chuẩn bị câu hỏi.

– HS tiến hành hỏi – đáp.

– HS nhận xét.
– HS lắng nghe.

d) Dự kiến sản phẩm:
– HS làm việc nhóm lớn.
– HS biết đặt câu hỏi và trả lời được câu hỏi của nhóm bạn.
4.4. Hoạt động vận dụng: Đố em (10 phút)
a) Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức đã học để giải thích những tình huống thực tế có liên quan
đến sự sinh sản ở thực vật có hoa.
b) Phương pháp và kĩ thuật dạy học: Phương pháp nêu và giải quyết vấn đề, phương pháp trực
quan, phương pháp dạy học hợp tác.

c) Tiến trình tổ chức hoạt động:
Hoạt động của GV
– GV tổ chức cho HS quan sát hình 12 (SGK
trang 50) và đọc nội dung câu đố: Khi trồng
dưa lưới, người ta dùng tăm bông hoặc cọ mềm
lấy hạt phấn ra khỏi nhị của hoa đực và đưa vào
đầu nhuỵ của hoa cái như hình 12. Giải thích vì
sao phải làm như vậy.
– GV yêu cầu HS thảo luận nhóm đôi để giải
câu đố.
– GV mời đại diện các nhóm chia sẻ nội dung
câu trả lời trước lớp.
– GV mời HS các nhóm khác nhận xét câu trả
lời của nhóm bạn.
– GV nhận xét và kết luận.
– GV dẫn dắt để HS tìm ra các từ khoá: Hoa
đơn tính; Hoa lưỡng tính; Thụ phấn; Thụ tinh.

Hoạt động của HS
– HS quan sát hình, đọc nội dung câu đố.

– HS thảo luận nhóm đôi.
– HS đại diện nhóm chia sẻ câu trả lời.
– HS nhận xét lẫn nhau.
– HS lắng nghe.
– HS tìm và nêu các từ khoá trong bài.

d) Dự kiến sản phẩm:
– HS thảo luận nhóm đôi.
– HS rút ra được kiến thức: Khi trồng dưa lưới, việc lấy hạt phấn từ hoa đực và đưa vào
đầu nhuỵ hoa cái giúp hỗ trợ quá trình thụ phấn, làm tăng khả năng đậu quả và kiểm soát
chất lượng quả, đặc biệt trong những trường hợp mà điều kiện tự nhiên không đảm bảo cho
quá trình thụ phấn và thụ tinh xảy ra.