ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ .....................
TRƯỜNG THCS .......................

BÁO CÁO SÁNG KIẾN
NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY HỌC CHỦ ĐỀ “CÁC PHÉP ĐO”
MÔN KHOA HỌC TỰ NHIÊN LỚP 6 THÔNG QUA GIÁO DỤC
STEM VÀ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ SỐ

Họ và tên:
Môn giảng dạy: KHTN
Trình độ chuyên môn:
Chức vụ:

MỤC LỤC

I. PHẦN MỞ ĐẦU....................................................................................................4
1. Lý do chọn đề tài...............................................................................................4
2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài............................................................................5
2.1. Mục tiêu chung...........................................................................................5
2.2. Mục tiêu cụ thể...........................................................................................5
2.3. Nhiệm vụ....................................................................................................6
3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu.........................................................................7
4. Giới hạn của đề tài.............................................................................................7
5. Phương pháp nghiên cứu...................................................................................7
II. PHẦN NỘI DUNG...............................................................................................8
1. Cơ sở lý luận......................................................................................................8
1.1. Dạy học chủ đề “Các phép đo” trong KHTN 6..........................................8
1.2. Cơ sở của giáo dục STEM trong chủ đề “Các phép đo”............................9
1.3. Vai trò của ảnh minh hoạ trong dạy học KHTN.........................................9
1.4. Cơ sở ứng dụng Gemini để tạo ảnh minh hoạ..........................................10
2. Thực trạng vấn đề nghiên cứu.........................................................................11
2.1. Thực trạng học sinh..................................................................................11
2.2. Thực trạng giáo viên và điều kiện dạy học...............................................12
2.3. Số liệu minh chứng thực trạng..................................................................12
3. Các giải pháp thực hiện...................................................................................14
3.1. Giải pháp 1: Thiết kế và tổ chức dạy học chủ đề “Các phép đo” theo quy
trình STEM hóa...............................................................................................14
3.2. Giải pháp 2: Ứng dụng Gemini tạo ảnh minh hoạ theo từng hoạt động học
để nâng chất học liệu STEM............................................................................19
3.3 Giải pháp 3. Xây dựng và áp dụng giáo án minh hoạ STEM có tích hợp
Gemini.............................................................................................................27

PHẦN 2. PHẦN CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN...............................................29

I. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ đối với
môn Khoa học tự nhiên theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học
sinh. Trong đó, trọng tâm không chỉ dừng lại ở việc “học để biết” mà hướng tới
“học để làm”, tăng cường trải nghiệm, thực hành, vận dụng kiến thức vào giải
quyết các tình huống thực tiễn. Vì vậy, các chủ đề có tính nền tảng về phương pháp
học tập khoa học, đặc biệt là chủ đề liên quan đến đo lường và thực nghiệm, cần
được tổ chức dạy học theo cách tiếp cận phù hợp để hình thành năng lực khoa học
cho học sinh ngay từ lớp 6.
Chủ đề “Các phép đo” là nội dung cơ sở của KHTN lớp 6 và đồng thời là “ngôn
ngữ chung” của hoạt động thực hành thí nghiệm trong toàn bộ chương trình KHTN
ở các lớp trên. Mọi hoạt động khoa học đều bắt đầu từ đo đạc, thu thập dữ liệu, so
sánh, xử lí và rút ra nhận xét. Nếu học sinh không nắm vững kĩ năng đo, không
hiểu ý nghĩa của đơn vị đo, độ chia nhỏ nhất hay sai số, các em sẽ gặp khó khăn
khi thực hành thí nghiệm, phân tích dữ liệu và giải thích hiện tượng. Do đó, nâng
cao hiệu quả dạy học chủ đề này không chỉ giúp học sinh học tốt một bài/chương
mà còn góp phần cải thiện chất lượng học tập các mạch kiến thức tiếp nối, đặc biệt
là các bài học có yêu cầu thực nghiệm và xử lí số liệu.
Qua thực tiễn giảng dạy, có thể nhận thấy việc học chủ đề “Các phép đo” vẫn còn
nhiều hạn chế. Một bộ phận học sinh thường xuyên nhầm lẫn giữa các đơn vị, đổi
đơn vị sai hoặc không nhất quán; thao tác đo chưa chuẩn như đặt thước chưa đúng
vị trí, đặt mắt lệch khi đọc vạch chia, chưa biết đo lặp để giảm sai lệch; khi ghi kết
quả thường thiếu đơn vị hoặc ghi số đo không phù hợp với độ chia nhỏ nhất của
dụng cụ. Bên cạnh đó, các khái niệm như độ chia nhỏ nhất, độ chính xác, sai số
thường bị xem là trừu tượng, khó hiểu nếu chỉ trình bày bằng lời hoặc ví dụ đơn
giản, dẫn đến việc học sinh “nhớ máy móc” nhưng chưa hình thành được kĩ năng
thao tác và tư duy kiểm chứng số liệu.
Ngoài khó khăn về kĩ năng, một hạn chế đáng chú ý là nhiều giờ học về phép đo
vẫn thiên về truyền thụ lí thuyết và bài tập đổi đơn vị, trong khi thời lượng thực
hành chưa đủ sâu hoặc tổ chức chưa tạo được động cơ học tập rõ ràng. Khi học
sinh ít được “làm thật”, các em khó thấy được ý nghĩa của đo lường trong đời sống
và trong hoạt động khoa học, từ đó giảm hứng thú học tập và giảm năng lực vận
dụng vào tình huống thực tiễn. Điều này không phù hợp với tinh thần của chương

trình mới và cũng chưa khai thác hết tiềm năng của chủ đề vốn rất gần gũi với đời
sống.
Xuất phát từ những lí do trên, việc lựa chọn giáo dục STEM làm biện pháp chủ đạo
được xem là hướng đi phù hợp. Dạy học theo STEM giúp chuyển nội dung “các
phép đo” từ dạng kiến thức rời rạc sang các nhiệm vụ giải quyết vấn đề có bối
cảnh, trong đó học sinh phải vận dụng kiến thức đo lường để thiết kế – chế tạo –
thử nghiệm – kiểm chứng một sản phẩm hoặc giải pháp cụ thể. Khi sản phẩm
STEM được đặt ra như “đầu ra” của học tập, học sinh có động cơ rõ ràng để đo
đúng, đo nhiều lần, so sánh số liệu và cải tiến phương án; từ đó kĩ năng đo hình
thành một cách tự nhiên, bền vững và gắn với năng lực thực hành khoa học.
Song song với STEM, việc kết hợp ứng dụng Gemini để tạo ảnh minh hoạ là giải
pháp hỗ trợ hiệu quả cho quá trình tổ chức dạy học. Ảnh minh hoạ do Gemini tạo
có thể trực quan hóa các thao tác đo đúng – sai, mô tả cấu tạo dụng cụ đo, tái hiện
các sai sót thường gặp (đặt mắt lệch vạch, không chỉnh về 0, đọc nhầm thang
đo…), giúp học sinh nhận biết lỗi nhanh và sửa lỗi kịp thời. Bên cạnh đó, hình ảnh
trực quan còn làm cho các hoạt động khởi động, hình thành kiến thức, luyện tập và
báo cáo dự án trở nên sinh động, dễ hiểu, tăng tính hấp dẫn của tiết học. Đối với
giáo viên, Gemini góp phần tiết kiệm thời gian thiết kế học liệu, đồng thời giúp hệ
thống hình ảnh minh hoạ được nhất quán theo từng bài, thuận lợi cho việc xây
dựng kho học liệu dùng chung và nhân rộng trong tổ/nhóm chuyên môn.
Từ các cơ sở nêu trên, đề tài được lựa chọn với mong muốn tạo ra một quy trình tổ
chức dạy học chủ đề “Các phép đo” vừa đảm bảo chuẩn kiến thức – kĩ năng, vừa
phát triển năng lực thông qua hoạt động STEM, đồng thời nâng cao chất lượng học
liệu và hiệu quả tiếp nhận của học sinh bằng hệ thống ảnh minh hoạ được tạo bởi
Gemini.
2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài
2.1. Mục tiêu chung
Đề tài hướng tới mục tiêu nâng cao hiệu quả dạy học chủ đề “Các phép đo” trong
môn Khoa học tự nhiên lớp 6 bằng cách tổ chức các hoạt động học tập theo định
hướng giáo dục STEM, đồng thời khai thác Gemini như một công cụ hỗ trợ tạo ảnh
minh hoạ sư phạm nhằm tăng tính trực quan, giúp học sinh dễ quan sát – dễ hiểu –
dễ thực hành, từ đó hình thành kĩ năng đo lường và năng lực khoa học một cách
bền vững.
2.2. Mục tiêu cụ thể

Đối với học sinh, đề tài đặt mục tiêu giúp các em thực hiện đúng và thành thạo quy
trình đo lường theo chuẩn khoa học. Học sinh biết lựa chọn dụng cụ phù hợp với
đại lượng cần đo, biết đọc vạch chia đúng cách, ghi kết quả đo kèm đơn vị, thực
hiện đo lặp để tăng độ tin cậy, đồng thời xử lí số liệu ở mức cơ bản như tính giá trị
trung bình, so sánh kết quả và nhận xét sai lệch.
Bên cạnh đó, đề tài hướng đến việc giảm rõ rệt các lỗi sai phổ biến mà học sinh
thường mắc phải khi học chủ đề này. Thông qua hoạt động thực hành và minh hoạ
trực quan, học sinh hạn chế được tình trạng đọc lệch vạch do đặt mắt sai vị trí, đổi
đơn vị thiếu chính xác, ghi kết quả đo thiếu hoặc sai đơn vị, cũng như các sai sót
trong thao tác như đặt dụng cụ chưa đúng vị trí hoặc không kiểm tra mốc “0” trước
khi đo.
Với định hướng STEM, học sinh không chỉ dừng ở việc “biết đo” mà còn “biết
dùng phép đo để tạo ra sản phẩm”. Do đó, mục tiêu quan trọng là học sinh có thể
tạo được một sản phẩm STEM gắn với đo lường (mô hình/dụng cụ/giải pháp đo
đơn giản), biết thử nghiệm, thu thập số liệu, từ số liệu đó phân tích và cải tiến sản
phẩm hoặc phương án đo. Quá trình này giúp học sinh hình thành và phát triển các
năng lực cốt lõi như năng lực giải quyết vấn đề, hợp tác nhóm, thực hành khoa học
và trình bày báo cáo bằng số liệu và lập luận rõ ràng.
Đối với giáo viên, đề tài nhằm hỗ trợ GV thiết kế được một chuỗi hoạt động STEM
phù hợp với chủ đề “Các phép đo”, đảm bảo tính khoa học, an toàn và khả thi
trong điều kiện dạy học thực tế. Đồng thời, GV có thể xây dựng được bộ ảnh minh
hoạ bằng Gemini để sử dụng xuyên suốt các pha dạy học (khởi động, hình thành
kiến thức, luyện tập, vận dụng/dự án), và phát triển hệ thống công cụ đánh giá đi
kèm (rubric, checklist, phiếu quan sát, phiếu tự/đồng đánh giá) nhằm đo lường
đúng mức độ tiến bộ của học sinh.
2.3. Nhiệm vụ
Để đạt được các mục tiêu trên, đề tài cần thực hiện các nhiệm vụ chính sau. Trước
hết, tiến hành khảo sát thực trạng dạy học chủ đề “Các phép đo” đối với cả học
sinh và giáo viên, tập trung vào mức độ hứng thú, khó khăn thường gặp, lỗi sai
điển hình trong thao tác đo và những hạn chế về học liệu, thiết bị, thời lượng tổ
chức thực hành.
Trên cơ sở đó, đề tài xây dựng và triển khai biện pháp dạy học theo STEM kết hợp
với việc tạo bộ ảnh minh hoạ bằng Gemini. Bộ ảnh được thiết kế theo định hướng
sư phạm, phục vụ trực tiếp cho nội dung bài học và thao tác thực hành, giúp học
sinh nhận diện đúng – sai khi đo và hỗ trợ giáo viên tổ chức hoạt động hiệu quả.

Cuối cùng, đề tài tổ chức thực nghiệm sư phạm và đánh giá hiệu quả triển khai
bằng cả tiêu chí định tính và định lượng. Định tính thông qua quan sát, sản phẩm
học tập, mức độ tham gia, thái độ học tập; định lượng thông qua bài kiểm tra
trước–sau, kết quả rubric sản phẩm STEM, số liệu khảo sát hứng thú và các chỉ
báo tiến bộ cụ thể.
3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
 Đối tượng: HS lớp 6; hoạt động dạy học của GV KHTN 6.


Phạm vi nội dung: các kiến thức – kĩ năng cốt lõi của “Các phép đo” (độ dài,
khối lượng, thể tích, thời gian, nhiệt độ; đổi đơn vị; độ chia nhỏ nhất; sai số
ở mức phù hợp lớp 6).



Phạm vi không gian, thời gian: ……… (ghi theo trường/lớp/năm học).

4. Giới hạn của đề tài
Đề tài chỉ tập trung vào một chủ đề cụ thể là “Các phép đo” trong chương trình
KHTN lớp 6 và được triển khai trong một giai đoạn học tập nhất định theo kế
hoạch dạy học của nhà trường. Vì vậy, phạm vi tác động và kết luận của đề tài chủ
yếu phản ánh hiệu quả trong phạm vi chủ đề và thời gian thực nghiệm đã chọn.
Việc sử dụng Gemini trong đề tài được giới hạn rõ ràng với mục đích tạo ảnh minh
hoạ phục vụ học tập. Ảnh minh hoạ chỉ đóng vai trò hỗ trợ trực quan hoá thao tác
và tình huống, không thay thế cho các hoạt động đo thật bằng dụng cụ thật, nhằm
đảm bảo học sinh hình thành năng lực thực hành một cách thực chất.
Ngoài ra, thiết bị và vật liệu sử dụng trong các nhiệm vụ STEM được lựa chọn
theo hướng đơn giản, an toàn, dễ kiếm, chi phí thấp, phù hợp điều kiện phổ biến tại
trường THCS và phù hợp đặc điểm lứa tuổi học sinh lớp 6. Các sản phẩm được
thiết kế vừa sức, tránh yêu cầu kĩ thuật phức tạp hoặc vật liệu khó tìm.
5. Phương pháp nghiên cứu
Đề tài sử dụng kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu để đảm bảo tính khoa học
và độ tin cậy. Trước hết là phương pháp nghiên cứu lí luận nhằm hệ thống hóa cơ
sở khoa học về giáo dục STEM, dạy học trải nghiệm, dạy học KHTN theo định
hướng phát triển năng lực, cũng như các nguyên tắc đánh giá quá trình và đánh giá
năng lực.
Bên cạnh đó, đề tài sử dụng phương pháp điều tra – khảo sát thông qua phiếu khảo
sát, phỏng vấn và quan sát lớp học để thu thập thông tin về thực trạng, nhu cầu,
khó khăn của học sinh và giáo viên, đồng thời nhận diện các lỗi sai phổ biến khi đo
lường.

Phương pháp thực nghiệm sư phạm được áp dụng bằng cách tổ chức dạy học ở
nhóm/lớp thực nghiệm và đối chứng (hoặc so sánh trước–sau trong cùng nhóm), từ
đó đánh giá tác động của biện pháp STEM kết hợp ảnh minh hoạ Gemini đối với
kết quả học tập và năng lực của học sinh.
Cuối cùng, phương pháp thống kê – xử lí số liệu được sử dụng để tổng hợp và
phân tích các chỉ số như điểm số, tỉ lệ đạt, mức tiến bộ, mức tham gia, kết quả
rubric, cũng như sự thay đổi mức độ hứng thú trước và sau khi áp dụng biện pháp.
Các kết quả sẽ được trình bày bằng bảng số liệu và nhận xét khoa học, đảm bảo rõ
ràng và thuyết phục.
II. PHẦN NỘI DUNG
1. Cơ sở lý luận
1.1. Dạy học chủ đề “Các phép đo” trong KHTN 6
Trong chương trình Khoa học tự nhiên lớp 6, đo lường không chỉ là một nội dung
kiến thức riêng lẻ mà còn là nền tảng phương pháp học tập khoa học. Bản chất của
đo lường là quá trình thu thập dữ liệu bằng dụng cụ đo để mô tả một đại lượng vật
lí theo đơn vị quy ước. Vì vậy, dạy học đo lường cần giúp học sinh hiểu và thực
hiện được một chuỗi thao tác mang tính khoa học, bao gồm: xác định đúng đại
lượng cần đo, lựa chọn dụng cụ đo phù hợp, tiến hành thao tác đo đúng quy trình,
đọc số đo chính xác, ghi kết quả kèm đơn vị, và cuối cùng là kiểm tra độ tin cậy
của kết quả thông qua đo lặp, so sánh và nhận xét sai lệch.
Chuỗi thao tác trên có ý nghĩa quan trọng vì nó tạo cho học sinh thói quen làm việc
dựa trên bằng chứng và số liệu. Khi đo, học sinh phải biết quan sát vạch chia, hiểu
vai trò của độ chia nhỏ nhất, biết ước lượng phần lẻ giữa hai vạch, và đặc biệt là
biết ghi kết quả đo theo đúng độ chính xác của dụng cụ. Mặt khác, việc kiểm tra độ
tin cậy giúp học sinh tiếp cận tư duy khoa học ở mức phù hợp lứa tuổi: một lần đo
chưa đủ để kết luận; cần đo nhiều lần hoặc đối chiếu kết quả để hạn chế sai lệch do
thao tác và điều kiện đo.
Thực tế dạy học cho thấy học sinh lớp 6 thường mắc một số lỗi đo điển hình. Thứ
nhất là lỗi chọn dụng cụ không phù hợp, ví dụ dùng thước có giới hạn đo nhỏ hơn
vật cần đo hoặc dùng dụng cụ có độ chia quá thô khiến kết quả không đáp ứng yêu
cầu. Thứ hai là lỗi thao tác như đặt thước lệch, không đặt đúng điểm đầu, không
chỉnh về “0”, hoặc đo trong điều kiện vật chưa cố định. Thứ ba là lỗi đọc số đo: đặt
mắt lệch so với vạch chia dẫn đến đọc sai; đọc nhầm thang đo; hoặc không biết
ước lượng phần lẻ. Thứ tư là lỗi ghi kết quả: ghi thiếu đơn vị, ghi sai đơn vị, hoặc
ghi số đo không tương ứng với độ chia nhỏ nhất. Cuối cùng là lỗi đổi đơn vị do

không nắm chắc quan hệ giữa các đơn vị, dẫn tới kết quả sai ngay cả khi thao tác
đo đúng.
Từ các lỗi điển hình đó, yêu cầu của dạy học đo lường ở lớp 6 là hình thành cho
học sinh “kĩ năng đo chuẩn” ở mức cơ bản: thao tác đúng, đọc đúng, ghi đúng, và
biết tự kiểm tra tính hợp lí của kết quả. Đây là cơ sở để học sinh có thể học tốt các
nội dung thí nghiệm và xử lí dữ liệu ở các bài học tiếp theo, đồng thời nâng cao
năng lực thực hành khoa học theo yêu cầu chương trình.
1.2. Cơ sở của giáo dục STEM trong chủ đề “Các phép đo”
Giáo dục STEM có cơ sở từ quan điểm dạy học tích hợp và dạy học định hướng
năng lực, trong đó tri thức không được tiếp nhận một cách thụ động mà được hình
thành thông qua hoạt động giải quyết vấn đề. Bản chất của STEM là tổ chức cho
học sinh vận dụng kiến thức khoa học (Science), kĩ thuật/công nghệ (Technology),
tư duy thiết kế (Engineering) và toán học (Mathematics) để xử lí một tình huống
thực tiễn có sản phẩm cụ thể. Với chủ đề “Các phép đo”, STEM đặc biệt phù hợp
vì đo lường là công cụ cốt lõi để thiết kế, kiểm chứng và cải tiến sản phẩm.
Áp dụng STEM trong chủ đề này giúp chuyển trọng tâm từ “học thuộc khái niệm
và đơn vị” sang “dùng phép đo để giải quyết một nhu cầu thực tế”. Chẳng hạn, nếu
học sinh phải thiết kế một dụng cụ đo đơn giản hoặc một mô hình có yêu cầu đo
đạc chính xác, các em buộc phải lựa chọn dụng cụ phù hợp, đo nhiều lần, ghi số
liệu đầy đủ, so sánh kết quả và điều chỉnh phương án. Như vậy, STEM tạo ra động
lực học tập nội tại: học sinh hiểu rằng đo đúng không phải để “làm bài” mà để sản
phẩm hoạt động tốt và số liệu có giá trị.
Về quy trình, chủ đề “Các phép đo” có thể triển khai theo quy trình thiết kế kĩ thuật
phù hợp học sinh lớp 6 với 5 bước cơ bản. Trước hết, học sinh được đặt vào một
vấn đề thực tiễn cần đo lường để giải quyết (xác định vấn đề). Tiếp theo, học sinh
tìm hiểu kiến thức nền cần thiết về phép đo, đơn vị, độ chia nhỏ nhất và thao tác đo
(nghiên cứu). Sau đó, học sinh đề xuất và lựa chọn phương án thiết kế hoặc cách
đo phù hợp (thiết kế). Tiếp theo là giai đoạn chế tạo hoặc thực hiện đo thử, thu
thập số liệu và đánh giá kết quả (chế tạo/thử nghiệm). Cuối cùng, dựa trên số liệu,
học sinh nhận xét sai lệch, tìm nguyên nhân và cải tiến sản phẩm hoặc cách đo (cải
tiến). Quy trình này giúp học sinh phát triển đồng thời năng lực thực hành khoa
học, tư duy giải quyết vấn đề và năng lực hợp tác.
1.3. Vai trò của ảnh minh hoạ trong dạy học KHTN
Ảnh minh hoạ có vai trò quan trọng trong dạy học KHTN nói chung và chủ đề đo
lường nói riêng, bởi các thao tác đo và các khái niệm liên quan đến độ chính xác

thường khó hình dung nếu chỉ mô tả bằng lời. Khi học sinh nhìn thấy hình ảnh trực
quan về cách đặt thước, cách đặt mắt vuông góc với vạch chia, cách đọc phần lẻ
hoặc cách ghi đơn vị, các em có thể hiểu nhanh hơn, giảm hiểu sai và tăng khả
năng tái hiện thao tác khi thực hành thật.
Trong chủ đề “Các phép đo”, ảnh minh hoạ đặc biệt hữu ích ở những nội dung dễ
sai. Ví dụ, ảnh có thể mô tả rõ sự khác biệt giữa đặt mắt đúng và đặt mắt lệch khi
đọc vạch chia; hoặc minh hoạ cách xác định độ chia nhỏ nhất của dụng cụ; hoặc
thể hiện các tình huống đo sai do không đặt điểm đầu ở “0”. Ảnh cũng giúp giáo
viên mô tả nhanh cấu tạo của dụng cụ đo, các bộ phận liên quan và nguyên tắc sử
dụng an toàn. Nhờ vậy, thời gian giải thích của giáo viên được tối ưu, và học sinh
có thể tập trung vào thực hành, thảo luận và rút ra kết luận.
Ngoài chức năng minh hoạ thao tác, ảnh còn có tác dụng tăng hứng thú học tập,
đặc biệt trong pha khởi động và vận dụng. Một bức ảnh tình huống thực tiễn (đo
chiều cao cây, đo thể tích vật không đều, đo thời gian bằng đồng hồ nước…) có thể
tạo “vấn đề mở” để học sinh suy nghĩ và đặt câu hỏi. Trong các dự án STEM, ảnh
minh hoạ còn hỗ trợ học sinh trình bày sản phẩm, thiết kế poster báo cáo, hoặc trực
quan hoá quy trình thử nghiệm – cải tiến. Nhìn chung, ảnh minh hoạ giúp giảm “tải
nhận thức” khi học sinh phải xử lí nhiều thông tin cùng lúc, từ đó nâng cao hiệu
quả tiếp nhận và ghi nhớ kiến thức.
1.4. Cơ sở ứng dụng Gemini để tạo ảnh minh hoạ
Gemini có thể được sử dụng như một công cụ hỗ trợ giáo viên tạo nhanh và linh
hoạt các ảnh minh hoạ phục vụ dạy học theo tình huống sư phạm. Thay vì mất
nhiều thời gian tìm kiếm hình ảnh phù hợp hoặc tự thiết kế từ đầu, giáo viên có thể
dùng Gemini để tạo ra các bộ ảnh đúng với mục tiêu bài học, thống nhất phong
cách, và dễ điều chỉnh theo mức độ nhận thức của học sinh lớp 6. Đây là lợi thế
quan trọng trong bối cảnh giáo viên cần học liệu trực quan đa dạng nhưng thời gian
chuẩn bị có hạn.
Về mặt sư phạm, Gemini có thể hỗ trợ tạo nhiều nhóm ảnh theo nhu cầu dạy học
trong chủ đề “Các phép đo”. Thứ nhất là nhóm ảnh “đúng – sai” khi đo, dùng để
học sinh so sánh và phát hiện lỗi sai phổ biến như đặt mắt lệch, không đặt thước
đúng điểm đầu, đọc nhầm thang đo hoặc ghi thiếu đơn vị. Thứ hai là nhóm ảnh quy
trình từng bước, mô tả cụ thể các thao tác như: chọn dụng cụ, xác định độ chia nhỏ
nhất, đo lặp, ghi số liệu và nhận xét sai lệch. Thứ ba là nhóm ảnh bối cảnh STEM,
mô tả tình huống thực tiễn cần đo hoặc minh hoạ sản phẩm mẫu, thiết kế poster
báo cáo, tạo cảm hứng và định hướng cho hoạt động dự án.

Tuy nhiên, việc ứng dụng Gemini cần tuân thủ các nguyên tắc để đảm bảo tính
giáo dục và tính chính xác khoa học. Trước hết, hình ảnh phải phù hợp lứa tuổi học
sinh lớp 6, rõ ràng, lành mạnh và an toàn. Thứ hai, nội dung ảnh cần bám sát kiến
thức SGK và nguyên tắc đo lường; giáo viên phải kiểm tra lại để tránh sai lệch
hoặc chi tiết gây hiểu nhầm. Thứ ba, không sử dụng hình ảnh nhạy cảm hoặc có
nguy cơ vi phạm đạo đức, bản quyền, hay gây tác động tiêu cực đến học sinh. Cuối
cùng, cần minh bạch rằng đây là “ảnh do AI tạo” khi sử dụng trong học liệu, đồng
thời hướng dẫn học sinh hiểu rằng hình ảnh chỉ là minh hoạ; kĩ năng đo lường vẫn
phải được rèn luyện bằng thao tác thực hành thật với dụng cụ thật.
Như vậy, Gemini là một công cụ hỗ trợ hữu ích giúp tăng chất lượng học liệu minh
hoạ, nâng cao tính trực quan và hiệu quả tổ chức dạy học theo STEM cho chủ đề
“Các phép đo”, nếu được sử dụng đúng nguyên tắc và gắn chặt với mục tiêu sư
phạm.
2. Thực trạng vấn đề nghiên cứu
2.1. Thực trạng học sinh
Qua theo dõi quá trình học tập và thực hành của học sinh lớp 6 khi tiếp cận chủ đề
“Các phép đo”, có thể nhận thấy mức độ nắm vững kiến thức và kĩ năng đo lường
giữa các em còn chưa đồng đều. Nhiều học sinh đã biết tên các đơn vị đo cơ bản
nhưng lại lúng túng khi chuyển đổi giữa các đơn vị (cm–m, mL–L, g–kg…), đặc
biệt trong các tình huống yêu cầu đổi đơn vị kèm thao tác tính toán. Khi đọc dụng
cụ đo, học sinh thường gặp khó khăn ở những thao tác cần sự chính xác như xác
định vạch chia, ước lượng phần lẻ giữa hai vạch, hoặc ghi số đo theo đúng độ chia
nhỏ nhất. Thực tế cho thấy, ở một số em, việc ghi kết quả đo còn mang tính “đối
phó”, thường thiếu đơn vị hoặc ghi số đo không phù hợp với dụng cụ (ví dụ ghi
quá nhiều chữ số thập phân hoặc làm tròn tuỳ ý).
Về thái độ học tập, đa số học sinh có xu hướng hứng thú hơn khi được đo đạc, thao
tác trực tiếp với dụng cụ; tuy nhiên khi học theo cách truyền thống thiên về lý
thuyết và bài tập đổi đơn vị, mức độ tập trung và chủ động giảm rõ rệt. Nhiều em
cho rằng “các phép đo” là phần học dễ nhầm, khô khan và chủ yếu để làm bài kiểm
tra, chưa thấy rõ mối liên hệ với đời sống. Điều này dẫn đến việc học sinh chưa
thực sự đầu tư rèn luyện thao tác đo chuẩn, khiến sai số và lỗi thao tác lặp lại nhiều
lần.
Trong quá trình thực hành, các lỗi sai phổ biến quan sát được gồm: đặt thước lệch
điểm đầu, không chỉnh về mốc “0” trước khi đo; đặt mắt lệch khi đọc vạc