TÌM HIỂU NGHỆ THUẬT MIÊU TẢ TÂM TRẠNG NHÂN VẬT THÚY KIỀU CỦA NGUYỄN DU QUA HAI ĐOẠN TRÍCH:
1. Mã Giám Sinh mua Kiều
2. Kiều ở lầu Ngưng Bích
A. Đặt vấn đề:
I.Cở sở lí luận:
Một tác phẩm văn học sống mãi với thời gian và hấp dẫn với người đọc qua nhiều thế hệ là một tác phẩm có giá trị về nội dung và nghệ thuật. Xét về giá trị nội dung tư tưởng của một tác phẩm phải đáp ứng được yêu cầu của thời đại, con người, tác phẩm thể hiện được những ước mơ, nguyện vọng chính đáng và trong sáng của con người, thông qua đó người đọc nhìn thấy tác phẩm những giá trị tinh thần mà văn chương đưa lại, chính nhờ chức năng nhận thức của giáo dục, thẩm mĩ, giao tiếp. Song song với giá trị nội dung thì hình thức nghệ thuật đã đóng góp rất lớn trong việc thể hiện được nội dung sáng tác, tư tưởng, chủ đề của tác phẩm, khắc họa sinh động hình tượng nghệ thuật và góp phần thể hiện tình cảm khát vọng của người sáng tạo tác phẩm. Vì vậy vấn đề hình thức tác phẩm dừng lại yếu tố ngôn ngữ, kết cấu và hình tượng cũng như bút pháp của tác giả. Hình thức tác phẩm độc đáo hay không ngoải yêu cầu chung của vấn đề xây dựng tác phăm, thì tài năng, phong cách nhà văn quyết định. Xây dựng tác phẩm văn học ở góc độ hình thức thì yêu cầu rất cao ở các tính sáng tạo chủ quan. Trong các yếu tố của các hình thức nghệ thuật tác phẩm thì hình thức nghệ thuật và thế giới nghệ thuật là yếu tố quyết định sự thành công hay thất bại của tác phẩm. Hình thức nghệ thuật là sáng tạo bộc lộ tài năng của nhà văn đồng thời thể hiện rõ sâu sắc nhất tư tưởng, chủ đề của tác phẩm. Sự cảm nhận của phiến diện hay toàn diện, sâu sắc hay hời hợt của nhà vănvới hiện thực khách quan.
Như vậy tác phẩm văn học bao giờ cũng có hai giá trị ( giá trị nội dung tư tưởng và giá trị hình thức). Hình thức nghệ thuật chuyển tải những giá trị nội dung tác phẩm. Hình thức nghệ thuật càng sinh động, độc đáo, hấp dẫn càng làm tăng giá trị nội dung.
Hiểu và nắm được những yêu cầu trên đây thì việc thực hiện tìm hiểu khám phá tác phẩm mới đầy đủ, sâu sắc và toàn diện.
II. Thực tiễn bài dạy:
Trong chương trình môn học THCS, SGK ( sách giáo khoa ) đã chọn giảng về tác phẩm kiệt tác truyện Kiều và Nguyễn Du. Vì đây là tác giả lớn nhất, nổi tiếng của văn học Việt Nam. Thông qua Truyện Kiều đã góp phần cho nền văn học nước nhà lên đỉnh cao nghệ thuật của văn học Việt Nam nói chung, đặc biệt là văn học Trung Đại nói riêng. Bởi vì nó là đỉnh cao của tinh thần nhân đạo trong xu hướng văn học mang tư tưởng nhân đạo. Như vậy với Truyện Kiều của Nguyễn Du đã trở nên một thiien tài văn chương, có nhiều đóng góp cho nền văn học nước nhà.
Mặc dù Truyện Kiều của Nguyễn Du có yếu tố vay mượn, vay mượn từ đề tài, cốt truyện, hình tượng nhân vật, Kim Vân Kiều truyện của Thanh Tâm Tài Nhân- Trung Quốc. Song sự sáng tạo của Nguyễn Du là rất lớn. Ông đã biết sáng tạo những yếu tố ngôn ngữ, sáng tạo ở việc xây dựng hình tượng nhân vật sao cho phù hợp với tinh thần thời đại mà tác giả đã và đang sống, phù hợp với tâm lí của con người Việt Nam đón nhận tác phẩm.
Về ngôn ngữ và thể loại thì Nguyễn Du viết Truyện Kiều bằng thể loại thơ truyền thống, thuần nôm, để giải quyết một số vấn đề lớn của thời đại đầy biến cố. Nghệ thuật kể chuyện linh hoạt, tự nhiên, theo diễn biến của sự việc con người. Song tài năng của Nguyễn Du được khẳng định ở bút pháp tả cảnh, tả người. Những cảnh và người được miêu tả trong tác phẩm có một không hai trong lịch sử văn học dân tộc. Đặc biệt khi khai thác đặc điểm bản chất của sự việc – nhân vật thì cũng là người hơn ai hết khám phá diễn tả rất hợp lí, sâu sắc và tinh tế đời sống nội tâm của hình tượng nhân vật. Bởi vì Nguyễn Du biết khám phá mọi tình huống, mọi nhân vật tâm lí, theo cách diễn biến riêng biệt, không có lần nào giống lần nào. Nói tóm lại chương trình đưa vào giảng các đoạn trích của Truyện Kiều - Nguyễn Du ở trường THCS là phù hợp.
B.Giải quyết vấn đề:
1.Những vấn đề cần khám phá và chú ý:
Truyện Kiều là đỉnh cao cùa ngôn ngữ văn học dân tộc. Nguyễn Du là nhà nghệ sĩ ngôn ngữ bậc thấy. Phong cách ngôn ngữ trong truyện Kiều rất