A. ĐẶT VẤN ĐỀ
I. CƠ SỞ LÍ LUẬN.
Địa lí là một môn khoa học có từ lâu đời. Trên bề mặt trái đất, mỗi miền đều có những phong cảnh riêng, những đặc điểm riêng về nóng, lạnh, gió, mưa, về non nước, cây cỏ, động vật… Ngay cả con người cũng có những cách làm ăn, sinh hoạt riêng. Những sự khác biệt đó do nhiều nguyên nhân gây nên.
Môn Địa lí có thể giải thích được.
Địa lí còn là một môn khoa học có phạm trù riêng, rộng lớn và có tính thực nghiệm, nó không chỉ dừng lại ở việc mô tả trái đất mà còn tìm cách giải thích, phân tích, so sánh, tổng hợp các yếu tố địa lí, cũng như thấy được mối quan hệ giữa chúng với nhau.
Việc học tập môn địa lí sẽ giúp các em hiểu về tự nhiên, hiểu được các điều kiện và cách thức sản xuất của con người ở xung quanh các em. Trong khi giải thích các hiện tượng tự nhiên, khoa học Địa lí đã vạch ra những mối quan hệ gắn bó giữa chúng như: Nắng to thì nước bốc hơi nhanh trời có nhiều mây nhiều mây lại sinh ra mưa…
Môn Địa lí 6 đề cập đến Trái đất-môi trường sống của con người với các đặc điểm riêng về vị trí, hình dạng, kích thước và những vận động của nó… Đã sinh ra trên trái đất vô số hiện tượng thường gặp trong cuộc sống hằng ngày như: Nắng, mưa, gió bão…
Học môn Địa lí 6 các em được tiếp xúc với nhiều tranh ảnh, bản đồ, biểu đồ… và cả quả Địa cầu.
II. CƠ SỞ THỰC TIỄN.
Quả địa cầu-mô hình thu nhỏ của trái đất. Trên bề mặt của nó biểu hiện đầy đủ các đặc điểm của bề mặt trái đất(có địa hình đồng bằng, đồi núi, bờ biển, đại dương, ao hồ, sông suối…), với nhiều màu sắc đặc trưng cho từng dạng địa hình. Trên bề mặt quả địa cầu còn biêu hiện hệ thống kinh, vĩ tuyến… như vậy, quả địa cầu được biểu thị rất nhiều các chi tiết.
Với tư duy còn non, hiểu biết còn ít ỏi của HS lớp 6, để nắm và hiểu đầy đủ, nhanh chóng và chính xác về hệ thống kinh, vĩ tuyến, đường chí tuyến Bắc, Nam, đường vòng cực Bắc, Nam… qua một tiết học quả là không ít khó khăn. Với kinh nghiệm một số năm giảng dạy môn địa lí 6 đã minh chứng cho tôi nhận định trên. Bằng những trăn trở của mình, tôi đã làm một quả địa cầu chỉ có hệ thống kinh, vĩ tuyến (có thể gọi là quả địa cầu trống). Để khi dạy bài: Vị trí, hình dạng và kích thước của trái đất và bài: Các đới khí hậu trên trái đất và một vài bài khác thuộc địa lí 6 sẽ giúp học sinh dễ quan sát, nhận biết, từ đó nâng cao chất lượng của hoạt động dạy-học. Học sinh dễ hiểu và nhớ bài sâu sắc, bước đầu kích thích được hứng thú học môn địa lí của học sinh lớp 6.
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
I. ĐỌC, NGHIÊN CỨU TÀI LIỆU, CHUẨN BỊ THIẾT BỊ DẠY HỌC.
1. Trước khi soạn bài, tôi đã nghiên cứu kỹ kiến thức ở SGK, sách GV, tài liệu liên quan và sau đó soạn bài chu đáo.
2. Chuẩn bị đồ dùng dạy học:
- Mô hình các hành tinh quay quanh hệ mặt trời.
- Quả địa cầu (tự làm)
* Mô hình quả đại cầu tự làm như sau:
+ Quả địa cầu được làm bằng thép tròn, có bán kính khoảng 20cm.
+ Các đường kinh tuyến: 00, 200, 400, 600, 800, 1000, 1200, 1400, 1800 (gồm bán cầu Tây và bán cầu Đông).
+ Các đường vĩ tuyến: 00, 200, 400, 600, 800 (gồm bán cầu Bắc và bán cầu Nam).
Ngoài ra còn có thêm các vĩ tuyến: 23027’Bắc và Nam, 66033’Bắc và Nam. Trên các đường kinh, vĩ tuyến đều có đính số. Đường xích đạo, kinh tuyến gốc các đường chí tuyến và vòng cực được sơn màu khác nhau để học sinh dễ nhận biết.
THỰC HIỆN GIỜ DẠY TRÊN LỚP.
* Gv thực hiện các thao tác của một giờ dạy bình thường.
* Tiết 2,3- bài 1: Vị trí, hình dạng và kích thước của trái đất.
Mục 1: Vị trí trái đất trong hệ mặt trời..
Mục này chưa sử dụng quả địa cầu mà chỉ sử dụng mô hình các hành tinh quay quanh mặt trời nên tôi xin được lướt qua.
Mục 2: Hình dạng, kích thước của trái đất và hệ thống kinh, vĩ tuyến.
Giáo viên hướng dẫn học sinh quan sát hình 2 SGK