CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
Tắc vân, ngày 09 tháng 09 năm 2012
BÁO CÁO SÁNG KIẾN
Tên sáng kiến : Bồi dưỡng một số phương pháp giải toán tiểu học cho giáo viên và học sinh giỏi.
Họ và tên : Trần Hớn Huê .
Thời gian đã được triển khai thực hiện : Từ ngày 09/ 09/ 2012 đến 31/ 05/ 2013.
1/ Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện sáng kiến:
Trong chương trình giáo dục Tiểu học thì môn Toán chiếm gần 1/4 nội dung. Đây là một môn học hết sức quan trọng mà thông qua đó giúp học sinh phát triển các năng lực tư duy ( so sánh, lựa chọn, phân tích, tổng hợp, trừu tượng hoá, khái quát hoá..), kĩ năng tính toán, trí tưởng tượng không gian. Đặc biệt trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách ở học sinh tiểu học kĩ năng tính toán là một trong 5 kĩ năng cơ bản ( Nghe, đọc, nói, viết, tính toán) mà học sinh phải tiếp thu và vận dụng. Mục tiêu chính khi dạy Toán trong trường tiểu học là bước đầu rèn luyện năng lực tư duy, khả năng suy luận logic. Đây là điểm quan trọng được đề cao trong nền giáo dục Việt Nam và thế giới. Trong quá trình bồi dưỡng học sinh giỏi tôi thấy rằng : Một học sinh giỏi Toán không phải là một học sinh nhớ được nhiều dạng toán, làm được bài toán khó với những dạng quen thuộc mà một học sinh giỏi toán phải là một học sinh biết phát hiện ra sự thay đổi điều kiện trong một bài toán, từ đó tìm ra mối liên hệ giữa các dữ kiện, suy luận để thấy được cái cốt lõi của bài toán mà đưa ra cách giải sáng tạo nhất, triệt để nhất.
Thực tế này cho thấy càng về cuối bậc học càng đòi hỏi học sinh phải có kiến thức căn bản và tư duy toán học trong phạm vi cấp học. Chính vì thế người giáo viên phải vất vã hơn trong quá trình soạn thảo bài giảng cũng như lúc đứng trên bụt giảng. Người giáo viên phải nắm rõ nội dung, bố cục của chương trình toán các khối lớp; nhất là sự liên hệ về nội dung và kiến thức toán từ ở lớp dưới với lớp đang học và bố cục chương trình toán ở các lớp cuối cấp. Giáo viên phải hiểu rõ tính chất các phép tính, tính chất của các loại toán, mới có thể dễ dàng giải được những bài toán khó và có được phương pháp thích hợp nhất, dễ hiểu nhất để hướng dẫn học sinh đạt hiệu quả cao nhất .
Trong quá trình bồi dưỡng học sinh giỏi môn Toán, thỉnh thoảng tôi còn gặp nhiều trở ngại. Giải một bài toán khó đã khó, nhưng hướng dẫn, phân tích cho học sinh giải và hiểu rõ ràng thật không phải là vấn đề đơn giản. Chính vì lý do trên nên tôi đã nghiên cứu sâu về kiến thức toán, những phương pháp cơ bản giải toán bậc tiểu học và đúc kết thành sáng kiến kinh nghiệm trong phương pháp giải toán bậc tiểu học .
2. Phạm vi triển khai thực hiện :
Thực nghiệm sáng kiến: “Bồi dưỡng một số phương pháp giải toán tiểu học cho giáo viên và học sinh giỏi” trong việc dạy - học và bồi dưỡng học sinh giỏi tại trường Tiểu học Tắc Vân. Đồng thời, nếu sáng kiến này được bổ sung và hoàn chỉnh hơn có thể áp dụng cho bậc học tiểu học.
3. Nội dung cơ bản của sáng kiến:
Trong toán học ở bậc tiểu học ta có thể phân làm 2 giai đoạn: giai đoạn lớp 1-2-3 và giai đoạn lớp 4-5. Ở các lớp 1-2-3 là giai đoạn cơ bản nhất nhưng cũng chỉ ở mức độ đơn giản và là bước đầu khởi phát năng lực tư duy. Bước lên các lớp 4-5 có thể coi là giai đoạn học tập sâu ( so trong bậc tiểu học ). Nhiều nội dung toán học có tính chất trừu tượng, khái quát mà học sinh cần thiết phải vận dụng tư duy về các tính chất, về sự biến đổi của số, của phép tính, của hình học v.v...Một điểm mới cần nhấn mạnh là tất cả các loại toán có nội dung về đo lường, thống kê, hình học v.v...đều được tích hợp với nội dung số học vì có số học mới có việc tính toán.
Nội dung toán không ngoài 4 phép tính cơ bản: cộng - trừ - nhân - chia, nhưng tính chất của toán học thì thiên hình vạn trạng, khả năng toán học nhằm tính toán tất cả các loại đơn vị của tất cả các hình thức toán. Vì thế người giáo viên phải biết hệ thống lại kiến thức cơ bản của số, của phép tính, của các loại toán để có thể khi gặp bất kỳ bài toán nào cũng có