1

MÔ TẢ SÁNG KIẾN
1. Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến:
Trong tất cả các môn học ở bậc Tiểu học, Tiếng Việt là môn học đặc biệt
quan trọng, không thể thiếu đối với các em học sinh. Vì ngôn ngữ chính là
phương tiện giao tiếp đặc trưng của loài người. Ngôn ngữ là công cụ tổ chức quá
trình tư duy phát triển và là phương tiện bộc lộ tư duy, biểu hiện tâm trạng, tình
cảm.
Dạy môn Tiếng Việt đang là vấn đề được các nhà trường, nhà nghiên cứu
và toàn xã hội quan tâm. Biết đọc là biết thêm một công cụ mới để học tập, để
giao tiếp, để nắm bắt được mọi thông tin diễn ra hằng ngày của xã hội. Tập đọc
là phương tiện để học sinh tiếp nhận tri thức của loài người. Nó góp phần quan
trọng vào việc thực hiện mục tiêu chung của bậc Tiểu học về tất cả các mặt Đức
- Trí - Lao - Thể - Mỹ. Nó có khả năng trực tiếp hay gián tiếp phát huy năng lực
tư duy của học sinh. Dạy học không những rèn luyện kĩ năng đọc cho học sinh
mà còn phát triển cho các em vốn từ ngữ Tiếng Việt phong phú. Từ đó, các em
sẽ học tốt các môn học khác. Học đọc các em cũng đồng thời học được cách nói,
cách viết một cách chính xác, ngôn ngữ trong sáng, có nghệ thuật; góp phần
không nhỏ vào việc rèn luyện suy nghĩ, diễn đạt, hình thành một nhân cách toàn
diện cho lớp người chủ tương lai của xã hội.
Ở trường Tiểu học, tôi thấy việc đọc hiểu chiếm vị trí đặc biệt quan trọng. Đọc
hiểu giúp các em nâng cao năng lực tư duy. Từ đó, các em tự chiếm lĩnh kiến
thức mới và vận dụng kiến thức đó theo năng lực của bản thân. Nhưng qua tìm
hiểu, tôi nhận ra rằng: một số giáo viên còn chưa hiểu dược một cách sâu sắc
yêu cầu đặc trưng của môn học, đặc biệt là việc rèn kĩ năng đọc hiểu cho học
sinh.
Trước thực tế giảng dạy, tôi đã phân tích và tự đặt ra cho mình câu hỏi: Phải làm
gì? Làm như thế nào? Để khắc phục tình trạng đó và nâng cao hiệu quả vốn kĩ
năng đọc hiểu cho học sinh, thực hiện mục tiêu của việc dạy Tập đọc nói chung
và rèn luyện kỹ năng đọc hiểu cho học sinh lớp 4 tốt hơn, tôi đã tự đặt cho mình
phải nhận thức đầy đủ tầm quan trọng, yêu cầu của bộ môn, đặc biệt về nội dung

2

và phương pháp rèn kỹ năng đọc hiểu cho học sinh hiệu quả hơn. Dựa vào các
căn cứ khoa học trên đây, tôi đã nghiên cứu đề tài “Biện pháp nâng cao hiệu
quả rèn kĩ năng đọc hiểu cho học sinh lớp 4”.
2. Cơ sở lí luận của vấn đề
Bác Hồ đã từng căn dặn học sinh: “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp
hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các
cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập
của các em….” Muốn thực hiện tốt lời căn dặn đó của Người, đòi hỏi mỗi học
sinh Tiểu học phải đạt được các yêu cầu về chuẩn kiến thức, kĩ năng của lớp mình
đang học. Trong quá trình giảng dạy và giáo dục học sinh hiện nay, một thực
trạng không hiếm đó là trong quá trình học tập trên lớp, nhất là môn tiếng việt có
một bộ phận học sinh tiếp thu bài còn chậm, thiếu tự tin dẫn đến lười học, không
hoàn thành yêu cầu bài học, một bộ phận học sinh khác tiếp thu bài chậm, có
nhiều “lỗ hổng” kiến thức, kỹ năng và phương pháp học tập tiếng việt chưa tốt.
Sự chưa đạt chuẩn về kiến thức, kĩ năng tiếng việt ở học sinh được biểu
hiện bằng nhiều hình nhưng nhìn chung các em yếu tiếng việt thường có các đặc
điểm sau đây:
- Các em có nhiều “lỗ hổng” kiến thức, kỹ năng trong học tiếng việt nhất
là các kỹ năng đọc hiểu
- Các em tiếp thu bài còn chậm, chưa tự giác học, chưa có động cơ học tập.
Khả năng chú ý và tập trung vào bài giảng của giáo viên không bền. Ở nhà các
em chưa tự giác ôn bài, làm bài, chưa lập được thời gian biểu hằng ngày.
- Phương pháp học tập tiếng việt của các em chưa tốt
3. Thực trạng của vấn đề
3.1. Thuận lợi
- Năm học 2023 - 2024 là năm học thứ hai thực hiện chương trình GDPT
2018 đối với lớp 4 nên giáo viên đã được tập huấn về nội dung, phương pháp dạy
học theo hướng phát triển năng lực, phẩm chất học sinh.

3

- Ngành giáo dục luôn có sự chỉ đạo cụ thể, sâu sát; Nhà trường luôn động
viên, khích lệ, tạo điều kiện để giáo viên chúng tôi thực hiện đổi mới phương pháp
dạy học.
- Phòng học được trang bị đầy đủ cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học hiện
đại cơ bản đáp ứng được yêu cầu đổi mới.
- Học sinh có nền nếp, có ý thức học tập. Đa số phụ huynh đồng thuận, ủng
hộ và luôn phối hợp với giáo viên trong quá trình giáo dục học sinh.
Bên cạnh những thuận lợi, tôi cũng gặp không ít khó khăn:
3.2. Khó khăn
- Hầu hết cha mẹ học sinh đều là công nhân, làm việc theo ca hay đi làm ăn
ở nước ngoài nên ít có thời gian để học tập và vui chơi cùng con.
- Đa số học sinh lớp tôi là học sinh nông thôn nên các em nhút nhát, chưa
mạnh dạn tham gia vào các hoạt động học tập. Nhiều học sinh khi đọc còn chậm ,
thiếu sự tập trung trong giờ học; thậm chí có những em còn nằm gục xuống bàn.
Khiến cho các tiết học tiếng việt trở lên căng thẳng, trầm lắng; kết quả học tập
môn Tiếng Việt của nhiều học sinh chưa cao.
3.3. Thực trạng học tiếng Việt của học sinh lớp 4A
Năm học 2023 - 2024, tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm và
giảng dạy lớp 4A, sau 2 tuần nhận lớp, tôi khảo sát chất lượng tiếng việt đầu năm
và thu được kết quả như sau:
Lớp

4A

Tốt

Đạt

Chưa đạt

(9điểm – 10 điểm)

(5 điểm – 8 điểm)

(< 5 điểm)

TSHS

34

TS

Tỉ lệ %

TS

Tỉ lệ %

TS

Tỉ lệ %

7

20.6 %

18

52.9 %

9

26.5 %

Sau khi khảo sát, tôi nhận thấy:
- Phần đa học sinh đọc các đề bài tiếng việt qua loa sau đó làm bài ngay.
- Chưa có kỹ năng làm bài tập trả lời câu hỏi. Mặt khác, các em chưa biết
cách tìm ý khi đọc bài… Các em rất sợ các bài tập về đọc hiểu tiếng việt, đặc biệt
khi đặt câu với các ý tìm được trong bài
- Thờ ơ với giờ học trên lớp, thường xuyên không ôn bài, làm bài tập ở nhà

4

4.Các biện pháp, giải pháp thực hiện
4.1 - Rèn kĩ năng luyện đọc trong giờ Tập đọc cho học sinh
*Luyện đọc lưu loát, luyện đọc đúng tốc độ
Tôi hướng dẫn cho học sinh làm chủ tốc độ bằng cách đọc mẫu để học
sinh đọc thầm theo. Ngoài ra, tôi còn dùng biện pháp đọc tiếp nối trên lớp, đọc
nhẩm có sự kiểm tra của giáo viên, của bạn để điều chỉnh tốc độ. Muốn học sinh
đọc nhanh, đúng tốc độ cần có sự chuẩn bị bài ở nhà tốt, học sinh phải được đọc
trước nhiều. Em nào đọc chậm tôi phải giúp các em luyện thêm sau giờ học.
Khi học sinh đọc cá nhân toàn bài hoặc đọc một khổ thơ, một đoạn văn tôi
đều nhắc cả lớp đọc thầm theo. Tôi còn gây hứng thú cho học sinh bằng những
trò chơi cuối giờ như: Thi đọc tiếp sức, đọc thơ truyền điện... Kết thúc trò chơi
bao giờ tôi cũng cho học sinh chọn và tuyên dương nhóm đọc nhanh nhất, giỏi
nhất và gợi ý rút kinh nghiệm cho lần chơi sau.
*Đọc thầm
Đọc thầm với tốc độ nhanh và hiệu quả cao: nắm bắt đúng, đủ thông tin
cơ bản, đọc hiểu tốt nghệ thuật trong thời gian ngắn. Đây là mục đích yêu cầu cơ
bản của hoạt động đọc nói đúng. Đọc thầm để tìm hiểu bài theo yêu cầu đề ra.
Giáo viên cần giao nhiệm vụ cụ thể cho học sinh nhằm định hướng trong việc
đọc hiểu. Từng bước hình thành thói quen đọc thầm cho học sinh, tập trung chú
ý khi đọc thầm để thu hút thông tin một cách đầy đủ và cảm nhận được văn bản.
Đọc thầm (đọc lướt) để nắm nội dung, tóm tắt nội dung, ý chính, chọn ý
cho phù hợp… Giáo viên cần từng bước đề ra nhiệm vụ hay yêu cầu từ dễ đến
khó cho học sinh làm quen dần với cách đọc thầm nhanh (để phát hiện những từ
ngữ được lặp lại, gợi tả, nhân hoá,…). Đọc thầm để tìn hiểu nội dung của từng
đoạn, để biết cảm xúc của tác giả hay tình cảm mà tác giả muốn gửi gắm trong
bài văn, bài thơ, kịch bản,…Đọc lướt toàn bài để tìm ra hành động hay tính cách
của nhân vật…
Giáo viên cần luyện đọc cho học sinh đọc thầm nhanh có hiệu quả cao
nhất để học sinh nắm được nội dung bài.
Ví dụ: Dạy bài: “Bài thơ về tiểu đội xe không kính”.

5

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. Kết luận
Qua quá trình thực nghiệm nghiên cứu đề tài “Biện pháp nâng cao hiệu
quả rèn kĩ năng đọc hiểu cho học sinh lớp 4” Bản thân tôi nhận thấy rằng: Là
người giáo viên nói chung và Giáo viên dạy tiểu học nói riêng phải luôn học hỏi
kinh nghiệm, tự học để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, tự cập nhật kiến
thức thông tin để đáp ứng kịp thời sự phát triển của ngành Giáo dục và của toàn
xã hội. Để hướng dẫn học sinh có kiến thức và kỹ năng tiếng Việt, giúp các em
tránh sai sót, phát triển tư duy, óc sáng tạo, tăng hứng thú học tiếng việt cho học
sinh đòi hỏi giáo viên thực hiện tốt các yêu cầu sau:
- Phải nghiên cứu kỹ bài dạy, xác định đúng kiến thức của bài, thiết kế kế
hoạch bài học phù hợp với trình độ của học sinh lớp mình phụ trách.
- Tổ chức hoạt động dạy học theo hướng tích cực hóa người học. Sau mỗi
bài cần nhấn mạnh, khắc sâu kiến thức cơ bản trọng tâm và đề ra phương pháp
vận dụng thực hành chung cho từng dạng tiếng Việt.
- Khi dạy tiếng việt cần rèn cho học sinh đọc kỹ đề bài, hiểu đề bài, hiểu và
nhận biết được các từ, phân loại từ.
- Rèn luyện cho học sinh kỹ năng quan sát, suy luận để giải bài tập tiếng
việt.
- Thường xuyên hệ thống, củng cố lại kiến thức thông qua các tiết ôn tập,
luyện tập để rèn luyện kĩ năng đọc hiểu môn tiếng việt cho học sinh, áp dụng tốt
khi trả lời các câu hỏi, đặt câu
Trên đây chỉ là nhận định của bản thân tôi trong quá trình thực hiện đề tài.
Vì vậy những khó khăn sai sót khi dạy học khi làm bài đọc hiểu. Từ thực tế trên,
những biện pháp khắc phục mà bản thân tôi đưa ra cũng chỉ từ thực tế mà tôi đã
đúc kết được ở những năm học trước.
Kết quả từ những biện pháp khắc phục nêu trên để giúp học sinh yếu, kém
và các học sinh khác hiểu rõ, nhớ lâu các kiến thức và vận dụng linh hoạt vào
việc giải tiếng việt, học sinh không còn cảm thấy lúng túng, khó khăn khi phải đối
diện với các bài đọc hiểu.

6

2. Khuyến nghị
* Đối với PGD và ĐT:
Tổ chức tập huấn chuyên sâu về nội dung chương trình để giáo viên lớp 4
nắm được những nội dung cốt lõi ngay từ đầu năm học.
Đầu tư có sở vật chất, trang thiết bị như bộ đồ dùng học tiếng việt.
* Đối với nhà trường:
Tăng cường xuống lớp để nắm bắt được thực trạng của học sinh và thấu
hiểu những vất vả của giáo viên lớp 4. Từ đó có kế hoạch, chỉ tiêu phù hợp với
thực trạng từng lớp tránh bệnh thành tích.
* Giáo viên:
- Để thực hiện được công việc này thì giáo viên chủ nhiệm phải theo dõi,
uốn nắn các em, hướng dẫn các em thực hành thường xuyên nhất là đối với học
sinh yếu.
- Cần chú ý những học sinh cá biệt vì các em chậm chạp hơn so với các bạn
trong lớp, giáo viên nên hướng dẫn cho em nhiều hơn hoặc chỉ định bạn học giỏi
giúp đỡ em nhiều hơn để em thực hiện được như các bạn.
Trên đây là một số kinh nghiệm của bản thân tôi giúp học sinh nắm vững
phương pháp giải một số bài tiếng việt điển hình của lớp 4. Trong quá trình thực
hiện chắc chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót. Tôi kính mong được sự giúp
đỡ, đóng góp ý kiến của hội đồng khoa học các cấp cho sáng kiến kinh nghiệm
của tôi được hoàn thiện hơn .
Tôi xin chân thành cảm ơn !

7

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Phương pháp dạy học môn tiếng việt ở tiểu học (trường Đại học Sư
phạm Hà Nội).
2. Sách giáo viên, sách giáo khoa, vở bài tập tiếng Việt lớp 4.
_______________________