I.PHẦN MỞ ĐẦU
1.Lí do chọn đề tài:
Chúng ta vẫn biết rằng đạo đức là một hình thái xã hội bao gồm những nguyên tắc và chuẩn mực xã hội, nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vi cho phù hợp với lợi ích hạnh phúc của mình, sự tiến bộ của xã hội trong mối quan hệ con người với con người, con người với tự nhiên. Giáo dục đạo đức là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch đến học sinh nhằm giúp nhân cách mỗi học sinh được phát triển đúng đắn, giúp học sinh có những hành vi ứng xử đúng mực trong các mối quan hệ của cá nhân với xã hội. Trong tất cả các mặt giáo dục thì giáo dục đạo đức giữ một vị trí hết sức quan trọng vì Hồ Chủ Tịch cũng đã nêu “Dạy cũng như học phải biết chú trọng cả tài lẫn đức, đức là đạo đức cách mạng đó là cái gốc rất quan trọng, nếu không có đạo đức cách mạng thì có tài cũng vô dụng”. Như vậy vấn đề thứ nhất tôi đặt ra trong sáng kiến kinh nghiệm này là: người giáo viên – đặc biệt là giáo viên dạy môn ngữ văn phải nhận thức rõ trong nhà trường THCS giáo dục đạo đức - kĩ năng sống là mặt giáo dục phải được đặc biệt coi trọng vì nếu công tác này được coi trọng thì chất lượng toàn diện sẽ được nâng lên vì đạo đức có mối quan hệ mật thiết với các mặt giáo dục khác, mà để thực hiện những yêu cầu về nội dung giáo dục đạo đức đức - kĩ năng sống cho học sinh thì vai trò của tập thể sư phạm lại giữ một vị trí quan trọng và có tính quyết định. Thế nhưng điều quan trọng là giáo dục như thế nào bởi vì giáo dục đạo đức - kĩ năng sống không chỉ là việc truyền thụ khái niệm tri thức đạo đức mà quan trọng hơn là kết quả giáo dục phải được thể hiện thành tình cảm, niềm tin, hành động thực tế của học sinh.
Giáo dục đạo đức - kĩ năng sống nó là cả một quá trình lâu dài phức tạp đòi hỏi phải có công phu kiên trì liên tục. Muốn làm được điều này người giáo viên dạy văn phải nắm được đặc trưng của bộ môn mình phụ trách. Ai cũng biết rằng môn Ngữ văn có vị trí đặc biệt ngoài việc giúp các em bước đầù có năng lực cảm thụ các giá trị chân, thiện, mỹ trong nghệ thuật, năng lực sử dụng Tiếng Việt như một công cụ để tư duy và giao tiếp thì việc bồi dưỡng tâm hồn, tình cảm cho học sinh góp phần hình thành ở học sinh biết thương yêu, quý trọng gia đình, bạn bè, có lòng yêu quê hương đất nước, lòng nhân ái bao dung, tinh thần tôn trọng lẽ phải, sự công bằng, lòng căm ghét cái xấu, cái ác. Giáo dục đạo đức – kĩ năng sống cho học sinh không phải là một vấn đề mới trong mục tiêu, phương pháp giáo dục nhưng nó cũng không bao giờ cũ đối với mỗi người giáo viên dạy văn. Chính vì thế năm học 2016- 2017 trong sáng kiến kinh nghiệm này tôi muốn đưa ra một số thực nghiệm về vấn đề kết hợp giáo dục tình cảm đạo đức – kĩ năng sống cho học sinh lớp 8A,B thông qua: - Giờ đọc hiểu văn bản - Giờ tập làm văn - Hoạt động ngoại khóa văn ngữ văn 8 của trường PTDTBT- THCS Quảng Sơn.
2. Mục đích nghiên cứu
Điều 23- Luật giáo dục đã nêu rõ: “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa”.
Trường PTDTBT-THCS Quảng Sơn nơi tôi đang công tác là ngôi trường nằm trên địa bàn xã vùng cao biên giới Quảng Sơn ở phía tây bắc huyện Hải Hà, có 5 dân tộc cùng chung sống gồm người Dao, Kinh, Sán Chỉ, Hoa và Tày trong đó dân tộc Dao chiếm 93,66% dân số. Học sinh trong trường chủ yếu là con em đồng bào dân tộc thiểu số (chủ yếu là dân tộc Dao).Người dân nơi đây có trình độ dân trí thấp, cuộc sống còn rất khó khăn vất vả nên con em cũng không có nhiều điều kiện học tập. Tuy nhiên trong những năm gần đây nhà trường đã tạo mọi điều kiện về cơ sở vật chất – xây dựng được khu kí túc xã cho học sinh ăn ở tại nhà trường . Khi các em đã ăn ở sinh hoạt tại trường thì ngoài việc dạy cho các em các kiến thức văn hóa, chúng tôi còn phải giáo dục đạo đức cho các em, giúp các em có ý thức đạo đức tốt, trở thành con ngoan trò giỏi và đặc biệt do các em xa gia đình nên chúng tôi còn phải giáo dục cho các em các kĩ năng sống để các em thích nghi, hòa nhập với cuộc sống nơi tập thể nhà trường,