Tuần 5; Tiết 17-18
VIỆT BẮC
TỐ HỮU
I. Mục tiêu cần đạt
Giúp HS: - Cảm nhận được tình cảm tha thiết, lòng biết ơn sâu nặng của người cán bộ cách mạng đối với Việt Bắc và sự gắn bó của Việt Bắc với cách mạng qua dòng hồi tưởng về cảnh và người ở chiến khu Việt Bắc thời kháng chiến, từ đó tăng thêm hiểu biết và tình cảm với Việt Bắc, với cuộc kháng chiến chống Pháp.
- Thấy được nghệ thuật giàu tính dân tộc của bài thơ, thể hiện trong kết cấu, hình ảnh, giọng điệu, thể thơ và ngôn ngữ.
II. Chuẩn bị
- Giáo án; phương pháp: nêu vấn đề, đặt câu hỏi gợi mở.
- HS soạn bài.
III. Tiến trình lên lớp
1. Ổn định lớp; Kiểm tra sĩ số.
2. Kiểm tra bài cũ: Nêu các yêu cầu cơ bản khi nghị luận bài thơ/đoạn thơ. Kiểm tra làm bài tập ở nhà.
3. Giới thiệu bài mới: Khi cuộc kháng chiến chống Pháp thành công, chính phủ trở lại Hà Nội. Từ biệt đồng bào đã che chở, đùm bọc mình trong những năm tháng kháng chiến gian khổ, các cán bộ cách mạng không khỏi bùi ngùi lưu luyến. Nhà thơ Tố Hữu đã thể hiện lòng mình qua bài thơ “Việt Bắc”.
4. Giảng bài mới:
Hoạt động của GV và HS
Nội dung chính
Bổ sung

Đọc phần tiểu dẫn
Nêu hoàn cảnh sáng tác của bài thơ.









Đoạn thơ có nét đặc sắc gì về mặt nghệ thuật?

I. Giới thiệu
1. Hoàn cảnh sáng tác
- Sau chiến thắng Điện Biên Phủ (7-5-1954), hoà bình lập lại, một trang sử mới của đất nước và một giai đoạn mới của cách mạng được mở ra. Tháng 10-1954, các cơ quan của Đảng và Chính phủ rời chiến khu Việt Bắc (nơi đã che chở, nuôi dưỡng cách mạng trong những năm trường kỳ chống thực dân Pháp) trở về Hà Nội.
- Bài thơ ôn lại một thời kháng chiến gian khổ mà hào hùng, thể hiện nghĩa tình sâu nặng của những người con khángchiến đối với nhân dânVB, với quê hương cáchmạng.
2. Đặc sắc về nghệ thuật
- Thể thơ lục bát được sử dụng thành công.
- Kết cấu đối đáp thường thấy ở ca dao được sử dụng một cách sáng tạo để diễn tả nội dung tình cảm phong phú về quê hương, con người, Tổ quốc và cách mạng.
- Đại từ nhân xưng mình-ta với sự biến hoá linh hoạt và sắc thái ngữ nghĩa biểu cảm phong phú của nó được khai thác có hiệu quả.
- Những biện pháp tu từ (so sánh, ẩn dụ, tượng trưng,...) quen thuộc với cách cảm, cách nghĩ của quần chúng được dùng nhuần nhuyễn.




Hai từ “mình”, “ta” đã thể hiện tình cảm giữa người cán bộ và những người dân VB như thế nào?







Người dân VB gợi những kỷ niệm đã qua để làm gì?
II. Đọc hiểu
1. Tâm trạng người dân VB trong buổi chia ly
- “mình, ta”: từ xưng hô quen thuộc ở ca dao (tình cảm gắn bó thân thiết.
- “mười lăm năm ấy”: thời gian dài đã từng gắn bó bền chặt bên nhau, chia ngọt sẻ bùi.
- “Mình về mình có nhớ không?”(câu hỏi gợi kỷ niệm trong lòng người về, gửi trong đó nỗi nhớ của bản thân.
- “cây nhớ núi, sông nhớ nguồn” (nhớ cội nguồn, quê hương cách mạng
(Cuộc chia tay đầy lưu luyến giữa người dân VB với cán bộ cách mạng-khẳng định nghĩa tình bền chặt.
- “Mình đi có nhớ:
mưa nguồn suối lũ, mây mù
chiến khu, miếng cơm chấm muối
mối thù nặng vai, trám bùi, măng mai”
(gợi kỉ niệm những tháng ngày chiến đấu gian lao, đầy khó khăn, nhắc người cán bộ phải có nghĩa tình thuỷ chung.
(Người dân VB thuỷ chung, có nghĩa tình với cách mạng. Họ nhắc người cán bộ đừng quên những kỷ niệm, đừng để mất bản chất tốt đẹp của người cách mạng, đừng quên VB.


Nỗi nhớ VB đã được thể hiện cụ thể như thế nào?
(- Thiên nhiên;
- Con người;
- Cuộc sống sinh hoạt).







Phân tích cảnh thiên nhiên trong các câu thơ: “Rừng xanh... thuỷ chung”.





Cảnh VB trong kháng chiến đã được thể hiện rõ nét qua chi tiết nào?







Nhận xét khái quát về nội dung