BÀI GIẢNG VỀ Ý NGHĨA NGÀY LỄ VU LAN.
I - MỞ ĐỀ :
Hằng năm cứ mỗi độ thu về, tiếng ve sầu rộn rã ngày hè giờ đây đã đi vào lặng lẽ, nhường lại cho tiếng nói cười của trẻ thơ rộn rã đến trường. Đây là dấu hiệu mùa hạ oi bức đã qua, nhường chỗ cho mùa thu mát mẽ lại đến trong sư hân hoan chào đón của mọi người.
Mùa thu đến, tiết trời mát mẽ, từng cơn mưa lại đến làm cho cảnh vật thêm ảm đạm, gơị cho lòng người bất chợt nhớ về những kỷ niệm thân thương khó phai trong ký ức của mỗi con người. Trong đạo Phật, mùa Thu đúng vào ngày rằm tháng bảy còn gọi là ngày Vu Lan Báo Hiếu, hay gọi là ngày Vu Lan Thắng Hội theo truyền thống Phật Giáo từ xa xưa cho đến ngày nay.
Bởi đạo Phật là đạo trí tuệ, tôn vinh cái đẹp của nhân loại từ thời tiền sử cho đến ngày nay và mãi về sau. Trong muôn vàn vẽ đẹp, tình thương của cha mẹ là nghĩa cử cao đẹp nhất, mà mỗi con người từ khi có mặt trên cuộc đời này, đã tự thừa hưởng. Nếu thiếu đi tình thương đó, thì dẫu rằng bạn có đó cũng như không; nếu thiếu đi tình thương người mẹ nơi bạn, thì dẫu rằng bạn có sống cũng như đã chết rồi, như cây khô không có nhựa sống. Thử hỏi có cái đẹp nào so sánh được với tình thương của Cha và Mẹ hay không ? Không có một sự cao đẹp nào để ngang bằng tình yêu thương của cha và mẹ cả, nên các Thi nhân mượn những hình ảnh rộng lớn của thiên nhiên để nói lên tình thương cao cả của cha và mẹ:
Công cha như núi Thái Sơn,
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.
Đức Phật với trí tuệ Ngài thấy rằng tình thương của cha mẹ quá lớn lao không một vị Thánh nhân nào có thể ngang bằng, nên Ngài mượn hình ảnh một vị Phật so sánh ngang bằng công ơn của cha va mẹ : “ Cha mẹ tại tiền như Phật tại thế”. Nghĩa là Cha Mẹ còn sống ở bên ta ngày nào, giống như đức Phật còn ở trên đời vậy.
Qua đây chúng ta đủ biết được ân nghĩa sinh thành và dưỡng dục của cha và mẹ rộng lớn biết chừng nào! Nếu chúng ta không báo đáp công ơn rộng lớn như trời biển của cha mẹ, thì dẫu rằng chúng ta có sống cũng bằng không; sự nghiệp chúng ta dẫu có lớn lao bao nhiêu đi nữa thì cũng không ai thấy được; huống nữa là chúng ta cầu công danh phú quý hiển hách ở đời mà quên đi công ơn của cha và mẹ hay sao ?
Để hướng dẫn chúng ta sống đời an lạc cho đời này và nhiều đời sau, đức Phật dạy rằng, sống biết ơn và báo ơn là phương pháp thiết thực nhất. Đức Phật chỉ dạy sống và thực hành hiếu đạo trong đời sống hằng ngày, và đặc biệt được Ngài nhắc nhỡ các đệ tử nhiều nhất là tinh tấn tu tập và thiết lễ cúng dường Tam Bảo trong mùa chúng Tăng An Cư Kiết Hạ, để nương vào năng lực chú nguyện của chúng Tăng, nguyện cầu cho Cha Mẹ được siêu sanh khi đã khuất bóng, hoặc được tăng trưởng phước thọ, sống an vui ngay hiện tại. Nên ngày rằm tháng bảy còn gọi là ngày lễ Vu Lan, hay là ngày Vu Lan Thắng Hội vv...
II - ĐỊNH NGHĨA :
1 / Giải thích hai chữ Vu Lan và Vu Lan và Vu Lan Thắng Hội :
- Chữ Vu Lan là dịch âm từ tiếng Phạn Ullambana, Trung Hoa dịch là đảo huyền nghĩa là cứu nổi thống khổ ( như bị treo ngược )của người đã mất.
- Còn một tên nữa là Vu Lan Thắng Hội, nghĩa là ngày lễ Vu Lan là ngày lễ hội lớn thù thắng nhất cả hình thức và cả nội dung vậy.( lâu nay trong nhân gian thường hay nói Vu Lan Bồn, nên chúng ta có thể giải thích thêm về chữ Bồn )
2 / Duyên khởi về sự tích và ý nghĩa của ngày lễ Vu lan:
Ngài Mục Kiền Liên tu hành chứng được sáu phép thần thông cao nhất trong các đệ tử của đức Phật, nên Ngài là vị đại đệ tử thần thông bậc nhất của đức Phật. Với năng lực trí tuệ này Ngài muốn biết được sau khi mẫu thân mất, thác sanh vào cảnh giới nào. Ngài rất buồn khi thấy mẫu thân đang còn da bọc xương vì đói khát và bị giam cầm trong chốn ngạ quỷ vì tâm niệm tham lam và hạnh nghiệp độc ác đã tạo ra khi còn sanh tiền, nên phải chịu nổi thống khổ này ( dụ như bị treo ngược ). Ngài bèn dùng thần thông của mình, với bình bát đựng đầy cơm đem vào địa ngục để dâng cho mẫu thân, nhưng than ôi ! vì nghiệp lực quá nặng do tâm tham lam bỏn xẻn, nên khi nhìn thấy bát cơm, bà vội vàng tay trái đỡ