Tiết 17-18, văn học
LẼ GHÉT THƯƠNG
(Trích truyện Lục Vân Tiên-Nguyễn Đình Chiểu)
A.MĐYC
Giúp học sinh hiểu được:
Nhận thức được tình cảm yêu ghét phân minh mãnh liệt và tấm lòng thương dân sâu sắc của Nguyễn Đình Chiểu.
Hiểu được đặc trưng cơ bản của bút pháp trữ tình Nguyễn Đình Chiểu: Cảm xúc trữ tình, đạo đức nồng đậm, sâu sắc, vẻ đẹp bình dị chân chất của ngôn từ.
Rút ra được bài học đạo đức tình cảm yêu ghét chính đáng trong cuộc sống của mỗi chúng ta.
B.PHƯƠNG PHÁP
Đọc văn bản.
Câu hỏi phát vấn.
Thảo luận nhóm.
C.PHƯƠNG TIỆN
Sách giáo khoa.
Sách giáo viên.
Sách bài tập.
Văn thơ Nguyễn Đình Chiểu.
D.TIẾN TRÌNH
Ổn định tổ chức.
Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi:
a/Em hiểu danh lợi là gì? Hãy cho biết thái độ của Cao Báo Quát đối với danh lợi?
b/Hình ảnh bãi cát đã thể hiện thái độ ấy như thế nào?
Bài mới :
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ
NỘI DUNG

GV:
Gọi học sinh đọc phần tiểu dẫn trong sách giáo khoa, sau đó rút ra những nét tiêu biểu của truyện Lục Vân Tiên.
-Truyện Lục Vân Tiên thuộc loại truyện Nôm bác học, nhưng lại mang tính chất dân gian.
-Tác phẩm ban đầu được các học trò của Nguyễn Đình Chiểu ghi chép và tru yền đọc, sau đó mới nhanh chóng lan rộng ra ngoài xã hội, biến thành một truyện kể mang tính truyền miệng, qua những sinh hoạt văn hóa dân gian ở Nam Kì.
-Như kể thơ nói thơ, hát thơ Vân Tiên…
-Tác phẩm được dịch giả người Pháp Ô.Ba Rê dịch ra tiếng Pháp 1964.
?Truyện Lục VÂn Tiên thể hiên quan niệm đạo đức truyền thống và khát vọng của những người bình dân về lẽ công bằng trong khuôn khổ xã hội phong kiến.
-Nhân vật được khác họa chủ yếu qua hành động, ngôn ngữ, cử chỉ hơn là diễn biến nội tâm.
-Ngôn ngữ thơ bình dị, nôm na mang nhiều chất dân dã, đời thường.
Đặc biện truyển Lục vân Tiên mang đậm sắc thái Nam Bộ.
-Có thể nói lần đầu tiên trong văn học dân tộc người dân niềm Nam đất Việt được thấy mình trong một tác phẩm văn chương, từ cuộc sống, lời ăn tiếng nói, đến tính tình, sở nguyện…Đó là một trong những lí do chủ yếu để tác phẩm được phổ biến rộng rãi và có sức sống lâu bền trong lòng người.


GV: hướng dẫn học sinh đọc diễn cảm đoạn thơ.
-Học sinh đọc đúng nhịp
-Đọc giọng phù hợp với tâm trạng.




? Đoạn trích có thể phân thành mấy đoạn? Đó là những đoạn nào? Nội dung khái quát của mỗi đoạn?



?Anh/ chị hãy đọc các chú thích, tìm những điểm chung giữa các đời vua mà ông Quán ghét và giữa những con người mà ông Quán thương. Từ đó hãy nhận xét về cơ sở của lẽ ghét thương theo quan điểm đạo đức của Nguyễn Đình chiểu.






?Quán ghét việc gì?Tại sao lại ghét? Quán ghét chuyện tầm phào:
-Ghét những chuyện vu vơ, hão huyền.
-Ghét những chuyện không có nghĩa lí gì.
Ghét đời Trụ Kiệt mê dâm:
-Nhà thơ lấy hình ảnh hai ông vua hoang dâm vô độ của Trung Quốc
-Vua kiệt nhà hạ, vua Trụ nhà Thương,
=> Hai ông vua bạo ngược của lịch sử Trung Quốc.
Ghét đời U lệ đa đoan:
-Hình ảnh U Vương và lệ Vương.
-Hai ông vua khét tiếng tàn bạo hoang dâm đời nhà Chu.
-Ghét những chuyện rắc rối.
Ghét đời ngũ Bá phân vân
-Đây là cành lộn xộn chia lìa đổ nát, chiến tranh liên miên.
? Tác giả nêu ra tất cả các triều đại đó có những điểm nào chung?




?Vì ai mà ông quán ghét?
Ở đoạn thơ này mỗi cập câu thơ lục bát là một tiếng dân được nhắc đến.
Tất cả những lời kết tội đó xoay quanh một ý: ở các thời đại đó chỉ có dân là gánh chịu mọi tai ách khổ sở trăm chiều.
“Để dân đến nỗi sa hầm sẩy hang...
Khiến dân luống chịu lầm than muôn phần...
Chuộng bề dối trá làm dân nhọc nhằn.
Sớm đầu tối đánh lằng nhằng rối dân.”
=>Như vậy tác giả đã đứng về phía nhân dân xuất phát từ quyền lợi của dân.Đó là cơ sở của lẽ ghét nhà thơ ghét sâu sắc mãnh liệt đến độ tận cùng của cảm xúc:
“Ghét cay ghét đắng ghét vào