Câu 37: Hãy làm rõ nhận định: Trong bối cảnh dân số, lao động và kinh tế như nước ta hiện nay phát triển nguồn nhân lực có vai trò và ý nghĩa quyết định hơn so với tăng trưởng nguồn nhân lực.
Nguồn nhân lực có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của đất nước, nó vừa là mục tiêu, vừa là động lực của mọi sự phát triển.
Nguồn nhân lực nước ta có những đặc điểm như sau:
Một là, nước ta có nguồn nhân lực dồi dào và tăng nhanh.
Đến năm 2000 dân số 82 triệu người thì nguồn nhân lực xã hội hơn 40 triệu. Hàng năm có trên 1,2 triệu người gia nhập vào nguồn nhân lực quốc gia. Nguồn nhân lực dồi dào, trẻ và tăng nhanh là một lợi thế đối với phát triển kinh tế - xã hội của nước ta. Nó bảo đảm một yếu tố cơ bản cho đầu tư phát triển, phát triển theo chiều rộng và phát triển theo chiều sâu, đặc biệt phát triển theo chiều rộng – xu hướng đặc trưng trong phát triển nước ta trong giai đọan hiện nay.
Lao động trẻ có sức bật nhanh thuận lợi cho sự phát triển chuyên môn, kỹ thuật và có sức khỏe dồi dào, đáp ứng đòi hỏi của sự nghiệp CNH-HĐH đất nước. Thuận lợi cho việc phát triển họat động xuất khẩu lao động, một dạng đặc thù của kinh tế đối ngọai mang lại hiệu quả cao.
Tuy nhiên, điều đó cũng đặt ra sự thách đố gay gắt đối với vấn đề giải quyết việc làm trong điều kiện kinh tế còn kém phát triển, vốn đầu tư cho phát triển kinh tế - xã hội, tạo việc làm còn khó khăn.
Hai là, tỷ lệ lao động được đào tạo kỹ thuật, chuyên môn vẫn còn thấp, phần lớn là lao động thủ công.
Đặc điểm này của nguồn nhân lực nước ta đặt ra cho sự nghiệp giáo dục nước ta sứ mạng rất to lớn và cũng khó khăn đối với một nước có trình độ phát triển kinh tế còn thấp.
Ba là, cơ cấu của nguồn nhân lực Việt Nam còn bất hợp lý và lạc hậu.
Để đảm bảo nguồn nhân lực phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, với những đặc điểm trên của nguồn nhân lực nước ta nêu trên đã đặt ra nhiều vấn đề quan trọng trong việc quản lý nguồn nhân lực nước ta, đó là:
Thứ nhất, phải nhanh chóng tạo ra một đội ngũ đông đảo những người lao động có kỹ thuật, có chuyên môn, có sức khỏe để phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Thiếu đội ngũ này sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa rất khó phát triển. Do đó phải tìm mọi hình thức và biện pháp thích hợp để làm thay đổi chất lượng lao động để sử dụng đáp ứng được yêu cầu phục vụ cho phát triển đất nước.
Thứ hai, phải tạo ra sự chuyển biến trong cơ cấu lao động xã hội, tăng lao động công nghiệp và dịch vụ, giả m lao động nông nghiệp.
Thứ ba, phải tiến hành phân bố dân số và nguồn nhân lực hợp lý theo lãnh thổ và ngành với tư cách là lực lượng lao động chủ yếu, nhằm khai thác tối đa tiềm năng của đất nước, làm thay đổi bộ mặt và sức sống của nền kinh tế.
Thứ tư, hình thành hệ thống những giá trị văn hóa, nhân văn mới phù hợp với tiến trình CNH-HĐH đất nước trên nền tảng bản sắc văn hóa truyền thống, giá trị nhân văn của dân tộc Việt Nam.
Vai trò quyết định của việc sử dụng có hiệu quả nguồn nhân lực xã hội đối với sự phát triển của một quốc gia thường được nhấn mạnh ở các khía cạnh sau:
Một là, các công nghệ và phương tiện sản xuất hiện đại luôn luôn đòi hỏi một đội ngũ lao động biết phát huy cao độ trí tuệ và óc sáng tạo trong hoạt động. Điều đó phụ thuộc rất lớn vào cách thức và hình thức sử dụng nguồn nhân lực một cách có hiệu quả.
Hai là, nguồn nhân lực có trí tuệ ngày càng có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển sản xuất xã hội.
Xuất phát từ đặc điểm của nguồn nhân lực nước ta và các vấn đề đặt ra đối với nguồn nhân lực cho thấy, nếu tiếp tục gia tăng dân số ở nước ta hiện nay tác động không nhỏ đến sự phát triển của nền kinh tế - xã hội Việt Nam. Nếu không kiểm soát được tình trạng tăng dân số, chắc chắn sẽ dẫn đến hàng loạt vấn đề thách thức như an ninh lương thực, môi trường, sự tích lũy của nền kinh tế và đặc biệt là sự phát triển bền vững. Thực trạng nguồn nhân lực ở Việt Nam cho thấy vấn đề việc làm ở các vùng nông thôn càng trở nên nan giải; công tác đào tạo nghề hiện nay vẫn còn tồn tại không ít bất cập; tâm lý tiểu nông, sản xuất nhỏ,