Từ khóa

Mô phân sinh:
Sơ cấp
Thứ cấp
Mô chuyên hóa
Mô che chở
Mô che chở sơ cấp/ biểu bì
Mô che chở thứ cấp – mô sube
Nhu mô
Mô nâng đỡ
Giao mô
Cương mô (sợi cương mô)
Mô dẫn truyền
Gỗ
Libe
Mô tiết
CHƯƠNG III :
MÔ THỰC VẬT
I.   Sơ lược về cấu trúc của thực vật:
1.     Về mặt hình thái học:
Gồm 3 cơ quan chính.
+ Lá: quang hợp và thoát hơi nước.
+ Thân: hỗ trợ và liên kết giữa rễ và lá.
+ Rễ: giúp cây đứng vững, hấp thu khoáng và nước.

2.      Về mặt giải phẫu:

Thực vật gồm 3 nhóm mô chính:
Mô che chở
Mô bao quanh (mô cơ bản)
Mô dẫn truyền.


  
Mô che chở: những mô bên ngoài, hiện diện trên tất cả bề mặt ngoài của thực vật.

Mô bao quanh:
Những tế bào cấu tạo nên cơ thể thực vật: nhu mô, giao mô, cương mô

Các mô mạch: Gồm mô gỗ và mô libe.


Thực vật định vị những vùng phân chia tế bào gọi là phân sinh mô
+ Phân sinh mô chồi: trung tâm phân sinh chuyên hoá chức năng của tế bào.
+ Phân sinh mô rễ: phát triển rễ.
+ Phân sinh mô bên: giúp sự phát triển chồi bên.
Chóp rễ
Mô phân sinh
II. Mô phân sinh
1. Khái niệm
2. Đặc tính tế bào học của mô phân sinh
3. Chức năng
4. Phân loại
Mô phân sinh sơ cấp:
+ MPS sinh chồi (đỉnh sinh trưởng)
+ MPS lóng (gióng)
Mô phân sinh thứ cấp/mô phân sinh bên
+ Tượng tầng libe-gỗ (tầng sinh mạch, tầng sinh trụ)
+ Tượng tầng sube nhu bì (tầng sinh bần, tượng tầng bần, tầng sinh vỏ).
Khái niệm
MPS gồm những tế bào còn non hay tế bào phôi luôn phân cắt để tạo ra những tế bào mới, những tế bào mới này sau đó sẽ chuyên hóa tạo thành mô vĩnh viễn trong cây.
Chức năng
Phân chia tế bào
MPS phân chia không giới hạn vì MPS bổ sung tb cho cơ thể thực vật và duy trì sự tồn tại của thực vật. (Các mô sống khác, vẫn có thể sinh ra tế bào mới một cách có giới hạn.)
- MPS là cơ sở của tất cả các loại mô vĩnh viễn. Hoạt động của các MPS có liên quan với sự sinh trưởng (tăng trưởng khối lượng hoặc kích thước hoặc cả hai)
Đặc tính
Nhân to, mạng lưới nội chất ít phát triển, tế bào chất đậm đặc, ty thể ít, lạp dưới dạng tiền lạp, không bào nhỏ và nằm rãi rác
Vách tế bào mỏng, gồm lớp chung và vách sơ lập, không có khoảng gian bào, nước ~ 92,5%, nhiều pectin, rất ít cellulose.
Tb MPS ngọn: kthước nhỏ, đk gần như nhau, Tb của tầng phát sinh dài, hẹp, hình thoi
Thường tế bào ít phân hóa, nhưng:
tầng sinh bần có thể có lục lạp,
tb khởi sinh của tia có thể chứa tinh bột, tanin.
MPS của phôi thường có các chất dự trữ.
Phân loại
Mô phân sinh sơ cấp:
+ MPS sinh ngọn(đỉnh sinh trưởng)
- ngọn thân
- ngọn rễ
+ MPS lóng (gióng)
Mô phân sinh thứ cấp/mô phân sinh bên
+ Tượng tầng libe-gỗ (tầng sinh mạch, tầng sinh trụ)
+ Tượng tầng sube nhu bì (tầng sinh bần, tượng tầng bần, tầng sinh vỏ).
Mô phân sinh sơ cấp
Mô này định cư ở đỉnh của thân và rễ. Mô phân sinh đỉnh hình thành nên quá trình sơ cấp của cây, sự sinh trưởng của mô phân sinh đỉnh gia tăng chiều dài của thân và rễ
MPS ngọn rễ
MPS chồi
Mô phân sinh thứ cấp / mô phân sinh bên
Phân bố theo hình trụ hướng ra phần ngoài của thân, tạo ra sinh trưởng thứ cấp làm tăng độ dày của thân cây
Tượng tầng libe-gỗ
Phát sinh từ các tế bào nhu mô trong mô mạch.
Nằm giữa libe và gỗ (nằm bên trong libe và ngoài gỗ)
Khi tế bào phân cắt tạo ra mô gỗ thứ cấp ở bên trong và mô libe thứ cấp ở bên ngoài ngay sát tượng tầng.
Sự hoạt động của tượng tầng này là nguyên nhân chính của sự gia tăng đường kính hay là sự tăng dày của cây (STD)
Tượng tầng sube nhu bì
Gỗ I
Libe I
Mô phân sinh bên
(tượng tầng libe gỗ)
Mô dẫn truyền của thân Bí rợ
Tượng tầng sube nhu bì (tầng sinh bần)
Khi quá trình sinh trưởng thứ cấp bắt đầu, phần vỏ bên ngoài thân bắt đầu tróc ra và sẽ được thay thế bằng lớp vỏ mới, hiện tượng nầy là do sự hoạt động của tượng tầng sube-nhu bì.
Tế bào của tầng sinh bần này có hình trụ, xuất hiện không nhứt định trong miền vỏ của thân, rễ, nó tạo nên lớp chu bì bên ngoài, là lớp mô bảo vệ thân và rễ của cây trưởng thành, do tế bào bần thường tẩm thêm lớp sáp bên ngoài.
- Tượng tầng phân cắt cho ra:
Ngoài là mô sube (MCC thứ cấp) sẽ thay thế biểu bì khi cq già. Trong là nhu mô thứ cấp (nhu bì hay lục bì).

- Thường chỉ hoạt động một thời gian, sau đó chết đi và thay thế bằng một tượng tầng mới. Lớp chu bì được lột ra suốt sự phát triển thứ cấp. Chính mô libe thứ cấp sẽ cho ra tượng tầng mới sau khi lớp chu bì bị lột đi.

- Trong lớp chu bì (vỏ cây) có chứa nhiều họp chất có tác dụng trong y học (có thể trị được bệnh ung thư)
Sự phát triển thứ cấp này còn cung cấp nhiều sp khác: cao su, chewing gum, nhựa cây, bìa carton, sợi nhân tạo, thức ăn gia súc tổng hợp, vật liệu làm kem …