KHOA TOAÙN – TIN ÑH SÖ PHAÏM HCM LÔÙP TOAÙN C KHOÙA 26
  














































Chuû buùt: Traàn Ñöùc Thuaän







AÁN PHAÅM LÖU NIEÄM THAÙNG 6/2004
Nhoùm trieån khai toanck26 :
V.T.L. Traàn Ñöùc Thuaän
Laâm Höõu Phöôùc
Buøi Thò Anh Thö
Toâ Thò Hoaøng Lan













Taøi lieäu

Cabri Geometry II plus – Töï hoïc vaø tra cöùu



© Raát mong thoâng qua yù kieán cuûa ít nhaát moät trong naêm thaønh vieân trong nhoùm bieân dòch noùi treân tröôùc khi thöïc hieän sao cheùp haøng loaït ! ©
















Baûn goác
Cabri Geometry II Plus User Manual
© 2002 CABRILOG SAS
Author: ERIC BAINVILLE
Translation: SANDRA HOATH
Lates update: 19th September 2002
New versions: www.cabri.com
Mistakes: support@cabri.com



Lôøi môû ñaàu





Hình hoïc thöôøng coù söùc haáp daãn hoïc sinh bôûi tính tröïc quan cuûa noù, ñaëc bieät laø khi coù theâm söï hoã trôï ñaéc löïc töø maùy tính cuøng caùc chöông trình. Cabri Geometry laø phaàn meàm hoã trôï giaûng daïy khaù maïnh, cho pheùp ta taùc ñoäng leân caùc hình veõ ñeå “nhìn thaáy ngay” keát quaû maø khoâng caàn phaûi veõ laïi.

Nhaän thaáy tieàm naêng cuûa Cabri Geometry, chuùng toâi quyeát ñònh tìm hieåu veà caùch söû duïng phaàn meàm naøy vaø nhaän thaáy “Cabri Geometry II Plus User Manual” laø taøi lieäu höôùng daãn chi tieát vaø ñaày ñuû, giôùi thieäu veà chöông trình töø nhieàu goùc ñoä. Chính vì theá, nhoùm ñaõ döïa treân taøi lieäu naøy ñeå vieát laïi baèng tieáng Vieät, vôùi mong muoán noù trôû thaønh moät moùn quaø chia tay lôùp höõu ích, giuùp caùc baïn coù theå töï hoïc vaø nghieân cöùu veà Cabri. Trong quaù trình thöïc hieän cuõng gaëp khoâng ít khoù khaên, ñaëc bieät laø chöa coù moät baûn Cabri hôïp phaùp, chuû yeáu thöïc haønh treân baûn chöa ñaêng kyù. Vôùi nhöõng gì hoïc ñöôïc, chuùng ta hoaøn toaøn coù theå duøng Cabri ñeå laøm vieäc vôùi caùc hình khoâng gian.

Thöïc hieän trong khoaûng thôøi gian ngaén nguûi, chaéc chaén khoù traùnh khoûi sai soùt. Nhöõng ñoùng goùp cuûa caùc baïn seõ goùp phaàn giuùp cho baûn dòch cuûa chuùng ta ñöôïc hoaøn thieän vaø coù giaù trò hôn. Xin ñöôïc göûi lôøi caûm ôn ñeán ERIC BAINVILLE, taùc giaû cuûa cuoán “Cabri Geometry II Plus User Manual”.

Thay maët nhoùm thöïc hieän,
Traàn Ñöùc Thuaän
Email: thuanupeda@yahoo.com.sg





Lôøi giôùi thieäu





Chaøo möøng ñeán vôùi theá giôùi hình hoïc ñoäng!

Phaàn meàm Cabri Geometry ñöôïc vieát vaøo nhöõng naêm 1980, taïi phoøng nghieân cöùu cuûa CNRS (Centre National De Recherche Scientifque) vaø tröôøng ñaïi hoïc Joseph Fourier ôû Grenoble. Sau 15 naêm, coù hôn möôøi trieäu ngöôøi söû duïng phaàn meàm naøy treân nhieàu
heä ñieàu haønh khaùc nhau. Hieän nay, Cabri Geometry ñöôïc phaùt trieån
vaø phaân phoái bôûi Cabrilog, coâng ty ñöôïc thaønh laäp vaøo thaùng
5/2000 bôûi giaùm ñoác cuûa CNRS, Jean-Pier Laborde, cha ñeû cuûa hoï
Cabrilog.

Vôùi söï trôï giuùp cuûa maùy tính, vieäc xaây döïng caùc hình hình hoïc
ñaõ mang laïi caùch nhìn môùi so vôùi caùch döïng kinh ñieån baèng giaáy, buùt, thöôùc vaø compa... Thaät vaäy, sau khi döïng xong moät hình, ta coù
theå ñieàu chænh noù vaø coù theå döï ñoaùn, kieåm tra caùc keát quaû, ño ñaïc
vaø tính toaùn, xoùa hay thaäm chí veõ laïi moät phaàn hoaëc toaøn boä hình... Khi döïng xong hình, ta coù theå cho aån ñi caùc ñoái töôïng trung gian, theâm vaøo maøu saéc, ñöôøng ñöùt neùt hay boå sung caùc chöõ, roài ñöa leân maïng Internet hoaëc cheøn vaøo caùc loaïi vaên baûn khaùc.

Cabri Geometry II Plus laø phieân baûn môùi cuûa Cabri Geometry
II. Noù coù nhieàu ñaëc tính môùi maïnh hôn vaø deã söû duïng. Hôn nöõa, phieân baûn naøy ñaõ söûa caùc loãi cuûa phieân baûn tröôùc vaø theâm vaøo caùc chöùc naêng raát caàn cho ngöôøi söû duïng.

Taøi lieäu naøy goàm coù ba phaàn chính. Phaàn moät “Trung caáp” vieát cho ngöôøi môùi söû duïng vaø coù theå duøng cho hoïc sinh Trung hoïc cô
sôû. Phaàn hai “Naâng cao” coù theå duøng cho caáp ñoä A vaø nghieân cöùu ôû



baäc Cao ñaúng, Ñaïi hoïc. Phaàn ba “Tra cöùu” giuùp ngöôøi ñoïc coù theå
söû duïng heát caùc chöùc naêng cuûa chöông trình.

Caùc hoaït ñoäng rieâng bieät trong hai phaàn ñaàu phaàn lôùn laø ñoäc
laäp vôùi nhau. Ngöôøi ñoïc seõ ñöôïc chæ daãn chi tieát phöông phaùp döïng hình vaø sau ñoù töï laøm caùc baøi taäp. Caùc baøi taäp coù ñaùnh daáu * laø khoù.

Vôùi ngöôøi môùi söû duïng Cabri Geometry, chuùng toâi khuyeân neân ñoïc chöông giôùi thieäu mang teân “Kieán thöùc cô baûn” ñeå laøm quen
vôùi giao dieän cuûa Cabri Geometry vaø quy öôùc duøng chuoät. Thoâng thöôøng, baïn chæ caàn khoaûng nöûa giôø laø coù theå thaønh thaïo.

Neáu caàn caäp nhaät caùc phieân baûn môùi nhaát vaø ñaëc bieät laø caùc saùch höôùng daãn môùi, baïn coù theå gheù thaêm trang web www.cabri.com, website coù chöùa haøng taù caùc trang web vaø thoâng
tin veà caùc saùch hình hoïc cuõng nhö Cabri Geometry.

Chuùng toâi chuùc cho baïn coù nhöõng khoaûng thôøi gian thuù vò khi döïng, khaûo saùt vaø khaùm phaù veà caùc hình.





Chöông 1


Kieán thöùc cô baûn





1.1. Trieát hoïc

Trieát hoïc aån chöùa phía sau Cabri Geometry chính laø khaû naêng töông taùc heát söùc meàm deûo giöõa ngöôøi duøng vaø chöông trình thoâng qua baøn phím, chuoät... nhaèm giuùp cho chöông trình vöøa ñaûm baûo veà maët kyõ thuaät, vöøa ñaûm baûo tính hôïp lyù nhaát veà maët toaùn hoïc.

Moät taøi lieäu Cabri Geometry chöùa moät hình coù theå veõ ôû baát cöù
nôi naøo treân moät tôø giaáy aûo vôùi dieän tích 1m2. Hình ñöôïc taïo thaønh
töø caùc ñoái töôïng cô baûn cuûa hình hoïc nhö: ñieåm, ñöôøng thaúng, ñöôøng troøn… vaø caùc soá, chöõ, coâng thöùc...

Moät taøi lieäu Cabri Geometry coøn coù theå chöùa caùc macro, chuùng cho pheùp boû qua caùc böôùc döïng hình trung gian vaø môû roäng chöùc naêng cuûa chöông trình. Cabri Geometry cho pheùp môû nhieàu taøi lieäu cuøng moät luùc.

1.2. Giao dieän söû duïng

Hình 1.1 minh hoïa cöûa soå chính cuûa Cabri Geometry vaø caùc vuøng khaùc nhau cuûa noù. Khi chaïy Cabri Geometry laàn ñaàu tieân thì thanh thuoäc tính (attribute toolbar), cöûa soå trôï giuùp, vaø cöûa soå vaên baûn (text window) khoâng xuaát hieän.

Thanh tieâu ñeà (title bar) hieån thò teân taäp tin hay
Figure 1, Figure 2... neáu chöa thöïc hieän löu giöõ (save).




Hình 1.1. Cöûa soå Cabri Geometry vaø caùc vuøng khaùc nhau cuûa noù.

Thanh leänh (menu bar) ñöa ngöôøi duøng tôùi caùc leänh öùng duïng, gioáng nhö caùc phaàn meàm thoâng thöôøng. Trong taøi lieäu naøy, chuùng
ta seõ duøng kyù hieäu caâu leänh Action töø thanh leänh Menu bôûi
[Menu]Action. Ví duï nhö [File]Save As... chæ leänh Save As töø menu
File.

Thanh coâng cuï (Toolbar) chöùa caùc coâng cuï ñeå taïo hay chænh
söûa hình. Noù coù chöùa vaøi hoäp coâng cuï, moãi hoäp hieån thò moät coâng
cuï nhö bieåu töôïng (icon) treân thanh. Coâng cuï hieän haønh ñöôïc bieåu
thò baèng moät nuùt nhaán neàn traéng. Nhöõng nuùt chöa ñöôïc nhaán neàn xaùm chæ caùc coâng cuï hieän khoâng ñöôïc duøng. Nhaáp chuoät leân nuùt naøo seõ kích hoaït coâng cuï töông öùng. Nhaáp vaø giöõ chuoät treân nuùt seõ
môû hoäp coâng cuï, vaø baèng caùch keùo reâ chuoät, ta coù theå hoaït hoùa moät



coâng cuï naøo ñoù khi noù ñöôïc hieån thò nhö moät bieåu töôïng treân hoäp
coâng cuï.

Ta coù theå tuøy bieán thanh coâng cuï (xem chöông 8).



Hình 1.2. Thanh coâng cuï maëc ñònh cuûa Cabri Geometry cuøng teân cuûa caùc hoäp coâng cuï khaùc nhau.

Trong phaàn coøn laïi cuûa cuoán saùch, chuùng toâi seõ duøng kyù hieäu
[Toolbox]Tool ñeå chæ coâng cuï Tool ôû hoäp coâng cuï Toolbox, vaø bieåu töôïng töông öùng (khoâng phuï thuoäc vaøo ngoân ngöõ giao dieän). Moät
vaøi teân nhaõn quaù daøi seõ ñöôïc vieát goïn hôn. Ví duï, [lines]Ray

chæ coâng cuï Ray trong hoäp coâng cuï lines.

Caùc baïn cuõng caàn nhôù laø khi chuùng toâi ñeà caäp ñeán vieäc söû duïng moät coâng cuï naøo ñoù thì caùc baïn phaûi kích hoaït noù tröôùc roài môùi thöïc hieän caùc thao taùc ñöôïc noùi ñeán sau ñoù.

Caùc bieåu töôïng cuûa thanh coâng cuï coù theå hieån thò ôû daïng lôùn hoaëc nhoû. Ñeå chuyeån daïng, baïn nhaáp chuoät phaûi taïi vò trí naøo ñoù cuûa thanh coâng cuï Toolbar vaø choïn daïng töông öùng.

Thanh traïng thaùi (status bar) giuùp cho ta bieát coâng cuï hieän haønh.



Thanh thuoäc tính (attributes bar) cho pheùp thay ñoåi thuoäc tính
cuûa caùc ñoái töôïng nhö maøu saéc, kieåu, kích thöôùc... Ñeå hieän/giaáu thanh thuoäc tính naøy, ta choïn [Options]Show Attributes (töông öùng,
[Options]Hide Attributes), hoaëc nhaán phím F9.

Cöûa soå trôï giuùp (help window) phaùc thaûo chöùc naêng cuûa coâng
cuï hieän haønh. Noù cho ta bieát tröôùc nhöõng ñoái töôïng caàn choïn vaø ñoái töôïng naøo seõ ñöôïc xaây döïng. Ta coù theå nhaán phím F9 ñeå hieän/giaáu cöûa soå trôï giuùp naøy.

Cöûa soå quaù trình (history window) moâ taû veà hình veõ ôû daïng chöõ. Noù lieät keâ taát caû nhöõng ñoái töôïng ñöôïc döïng cuøng caùch döïng.
Ta coù theå môû/ñoùng cöûa soå naøy baèng phím taét F10 hoaëc thöïc hieän
[Options]Show history window, töông öùng [Options]Hide history window.

Cuoái cuøng, vuøng veõ (drawing area) laø nôi chöùa caùc hình seõ ñöôïc döïng. Nhöõng gì baïn nhìn thaáy chæ laø moät phaàn trong toaøn boä vuøng baïn coù theå veõ.

1.3. Söû duïng chuoät

Vôùi Cabri Geometry, baïn chuû yeáu söû duïng chuoät. Caùc thao taùc caàn thaønh thaïo laø: di chuyeån (reâ) con troû, keùo chuoät, nhaán vaø thaû chuoät... maø baïn ñaõ ñöôïc laøm quen khi hoïc veà Windows. Moät thao
taùc nhaán vaø thaû ngay ñöôïc goïi laø nhaáp chuoät (click). Thao taùc nhaán
vaø thaû nhanh hai laàn lieân tieáp ñöôïc goïi laø nhaáp ñoâi (double-click). Thao taùc nhaán-di chuyeån-thaû ñöôïc goïi laø keùo-thaû (drag-and-drop), thöôøng ñöôïc duøng ñeå di chuyeån moät ñoái töôïng hay thay ñoåi kích thöôùc cuûa hình chöõ nhaät ñöôïc choïn. Nhö thöôøng leä, ta söû duïng töø nhaáp chuoät vôùi yù nghóa laø nh