Trường THCS Êa Phê
Tuần 19+20+21
Tiết 37+38+39

Kế hoach bài dạy Lịch sử 7

GV : Nguyễn Văn Đương
Ngày soạn: 06/01/2023
Ngày dạy: 10+12+17+/01/2023

BÀI 14:
BA LẦN KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC MÔNG – NGUYÊN
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức:
- Lập được sơ đồ diễn biến chính của ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông Nguyên.
- Phân tích được nguyên nhân thắng lợi, nêu được ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng
chiến chống quân xầm lược Mông
- Nguyên, nhận thức được sầu sắc tinh thần đoàn kết và quyết tâm chống giặc ngoại
xâm của quân và dân Đại Việt.
- Đánh giá được vai trò của các nhân vật lịch sử tiêu biểu thời Trần: Trần Thủ Độ, Trần
Quốc Tuấn, Trần Nhân Tông, ...
2. Năng lực:
- Rèn luyện kĩ năng quan sát và sử dụng bản đồ trong khi học và trả lời câu hỏi.
- Biết trình bày, suy luận, phản biện, tranh luận về một vấn đề lịch sử, rèn luyện năng lực
nhận thức và tư duy lịch sử.
- Biết phân tích, so sánh, đối chiếu diễn biến giữa ba lần kháng chiến.
3. Phẩm chất:
Giáo dục tinh thần yêu nước, ý thức bảo vệ độc lập dân tộc trước nguy cơ bị xầm lược.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Chuẩn bị của giáo viên:
- SGK, SGV.
- Một số video, tranh ảnh liên quan đến nội dung bài học.
- Máy tính, ti vi.
2. Chuẩn bị của học sinh:
- SGK, SBT Lịch sử Địa lí 7 – phần Lịch sử.
- Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học Ba lần kháng chiến chống quân xâm
lược Mông - Nguyên.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo hứng thú, tâm thế cho HS vào bài học và giúp HS có hiểu biết ban đầu
về bài học mới.
b. Nội dung: GV cho HS quan sát hình ảnh về dòng sông Bạch Đằng, Khu di tích Bạch
Đằng Giang; HS quan sát hình ảnh và trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm: HS trình bày những hiểu biết của bản thân về những sự kiện lịch sử và
những vị anh hùng dân tộc gắn với dòng sông Bạch Đằng.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Gv giao nhiệm vụ học tập:
- GV trình chiếu cho HS quan sát hình ảnh dòng sống Bạch Đằng, Khu di tích Bạch Đằng
Giang,yêu cầu HS làm vệc theo nhóm đôi và trả lời câu hỏi:
+ Em có biết sông Bạch Đằng đã từng gắn với những sự kiện lịch sử nào và với những vị
anh hùng nào trong lịch sử dân tộc?
+ Hãy chia sẻ những hiểu biết của em về sông Bạch Đằng và sự kiện lịch sử liên quan đến
địa danh đó.
Bước 2: Hs thực hiện nhiệm vụ:
- HS vận dụng hiểu biết của cá nhân và trả lời câu hỏi.
1

Trường THCS Êa Phê
Kế hoach bài dạy Lịch sử 7
GV : Nguyễn Văn Đương
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
- GV mời đại diện 1-2 HS trả lời câu hỏi: Sông Bạch Đằng đã từng gắn với những sự kiện
lịch sử và với những vị anh hùng trong lịch sử dân tộc:
+ Trận thủy chiến sông Bạch Đằng năm 938: Ngô Quyền đánh thắng quân xâm lược Nam
Hán.
+ Trận thủy chiến sông Bạch Đằng năm 981: Hoàng đế Lê Đại Hành phá tan quân Tống
xâm lược.
+ Trận thủy chiến sông Bạch Đằng năm 1288: Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn đại
thắng quân xâm lược Mông Nguyên (trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên lần thứ ba).
Hiện ở khu vực cửa sông Bạch Đằng có 3 ngôi đền thờ 3 vị anh hùng trên: đình Hàng
Kênh (Lê Chân, Hải Phòng) thờ Ngô Quyền, đền Vua Lê Đại Hành ở thị trấn Minh Đức (Thủy
Nguyên, Hải Phòng) và đền Trần Hưng Đạo ở phường Yên Giang, thị xã (Quảng Yên, Quảng
Ninh). Đặc biệt khu di tích đền Tràng Kênh ở Hải Phòng thờ cả ba vị anh hùng nói trên.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Kết luận, nhận định:
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
- GV dẫn dắt HS vào bài học: Vào thế kỉ XIII, đế chế Mông Cổ liên tiếp tiến hành các cuộc
chiến tranh xâm lược và thống trị nhiêu nước ở khắp lục địa Á - Âu. Quốc gia Đại Việt cũng
không nằm ngoài con đường chinh phạt của đề chế này. Quân dân Đại Việt đã chuẩn bị và tô
chức đánh giặc như thế nào? Vì sao Đại Việt lại ba lần giành thắng lợi trước một đề chế lớn
như thế? Chúng ta sẽ cùng nhau đi tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay – Bài 14: Ba lần
kháng chiến chống quân xâm lược Mông  - Nguyên.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: 1. Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông Cổ năm 1258
a. Mục tiêu:
Hs trình bày được diễn biến chính của cuộc kháng chiến chống quân Mông cổ năm 1258.
b. Nội dung hoạt động: Sự chuẩn bị của nhà Trần trước âm mưu xâm lược của quân
Mông cổ, diễn biến cuộc kháng chiến chống quân Mông cổ năm 1258.
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời đúng của HS.
d.Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
KIẾN THỨC CẦN ĐẠT
Bước 1: Gv giao nhiệm vụ hoc tập:
1. Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược
Đọc thông tin, tư liệu và quan sát lược đồ Mông Cổ năm 1258
hình 1, hãy:
- Tháng 1/1258, 3 vạn quân Mông Cổ tiến
1. Dựa vào thông tin trong mục và lược đồ vào Đại Việt.
hình 1, hãy trình bày những nét chính của - Vua Trần Thái Tông trực tiếp chỉ huy trận
cuộc kháng chiến chống quân Mông Cổ năm Bình Lệ Nguyên, sau đó tạm rút lui để bảo
1258.
toàn lực lượng.
2. Câu nói của Trần Thủ Độ trong tư liệu 1 - Thi hành kế sách "vườn không nhà trống".
thể hiện điều gì về tinh thần đánh giặc của - Mở cuộc tấn công vào Đông Bộ Đầu. Quân
quân dân nhà Trần?
Mông Cổ thua trận, rút chạy khỏi Thăng
Bước 2: Hs thực hiện nhiệm vụ:
Long, đến phủ Quy Hoá bị dân binh địa
GV hướng dẫn HS trả lời
phương chặn đánh.
HS: Quan sát ngữ liệu trong SGK để trả lời - Cuộc kháng chiến kết thúc thắng lợi.
câu hỏi. Suy nghĩ cá nhân để lấy ví dụ minh
hoạ.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
GV yêu cầu HS trả lời.
HS trả lời câu hỏi của GV.
2

Trường THCS Êa Phê
Kế hoach bài dạy Lịch sử 7
GV : Nguyễn Văn Đương
Bước 4: Kết luận, nhận định:
Nhận xét câu trả lời của HS và và chốt kiến
thức.
Hoạt động 2: 2. Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên năm 1285
a. Mục tiêu: HS trình bày diễn biến chính của cuộc kháng chiến chống quân Nguyên năm
1285 trên lược đồ.
b. Nội dung: Dựa vào nội dung SGK, kết hợp khai thác các lược đồ Hình 2 (SGK) về cuộc
kháng chiến, GV hướng dẫn HS trình bày diễn biến chính trên lược đồ.
c. Sản phẩm học tập: Phần trình bày của học sinh.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
KIẾN THỨC CẦN ĐẠT
Bước 1: GV giao nhiệm vụ học tập:
2. Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược
- Yêu cầu HS đọc thông tin mục 2 và quan Nguyên năm 1285
sát Hình 2 Lược đồ cuộc kháng chiến chống - 1/1285: hơn 50 vạn quân Nguyên tràn vào
quân Mông cổ năm 1258.
xâm lược Đại Việt. Trần Quốc Tuấn cho lui
- Chia lớp thành 6 nhóm thảo luận:
quân về đóng ở Vạn Kiếp.
1. Khai thác tư liệu 2, 3, em hãy rút ra điểm - Thực hiện kế sách "vườn không nhà trống",
chung về tinh thần chiến đầu của vua tôi rút từ Thăng Long về Thiên Trường.
nhà Trần.
- Phá vỡ kế hoạch hội quân của Toa Đô và
2. Trình bày tóm tắt những nét chính về diễn Thoát Hoan tại Thiên Trường.
biến cuộc kháng chiến chống quân Mông - Quân Nguyên rút về Thăng Long chờ tiếp
Nguyên năm 1258 trên lược đồ.
viện.
Bước 2: Hs thực hiện nhiệm vụ:
- 5/1285: quân Trần tổ chức phản công, đánh
- HS thảo luận, đọc SGK và trả lời câu hỏi.
bại giặc ở nhiều nơi và tiến vào giải phóng
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS.
Thăng Long.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
- Quân giặc rút chạy về nước. Cuộc kháng
- GV mời đại diện 2-3 HS trả lời câu hỏi.
chiến kết thúc thắng lợi.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
1. Điểm chung trong tinh thần chiến đấu của
vua tôi nhà Trần
- Đoàn kết, đồng lòng, quyết tâm chiến đấu
chống kẻ thù xâm lược.
- Tinh thần đấu tranh kiên cường, bất khuất,
quyết không khoan nhượng.
- Sự dũng cảm, gan dạ, ý chí sắt đá và lòng
tự tôn, tự chủ mạnh mẽ.
Bước 4: Kết luận, nhận định:
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức,
chuyển sang nội dung mới.
Hoạt động 3: 3. Cuộc kháng chiến chống quân Nguyên năm 1287-1288
a. Mục tiêu: : HS trình bày diễn biến chính cuộc kháng chiến chống quân Nguyên năm
1287 - 1288.
b. Nội dung: Dựa vào nội dung SGK, kết hợp khai thác các lược đồ Hình 3 (SGK) về cuộc
kháng chiến, GV hướng dẫn HS trình bày diễn biến chính trên lược đồ.
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của học sinh.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
KIẾN THỨC CẦN ĐẠT
Bước 1: GV giao nhiệm vụ học tập:
3. Cuộc kháng chiến chống quân Nguyên
-Yêu cầu HS đọc thông tin mục 3 và quan năm 1287 - 1288
3

Trường THCS Êa Phê
Kế hoach bài dạy Lịch sử 7
GV : Nguyễn Văn Đương
sát Hình 3. Lược đồ cuộc kháng chiến - Cuối năm 1287, quân Nguyên ồ ạt tiến vào
chống quân Nguyên năm 1287-1288 và trả nước ta. Quân dân nhà Trần chặn đường tiến
lời câu hỏi:
quân của giặc đến Thăng Long. 
Trình bày tóm tắt diễn biến chính của cuộc - Trần Khánh Dư chỉ huy quân phục kích
kháng chiến chống quân Nguyên năm 1287- đoàn thuyền lương của quân Nguyên giành
1288.
thắng lợi tại Vân Đồn – Cửa Lục (Quảng
Bước 2: Hs thực hiện nhiệm vụ:
Ninh).
- HS thảo luận, đọc SGK và trả lời câu hỏi.
- Đầu năm 1288, quân Nguyên chiếm Thăng
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS.
Long, nhưng trúng kế “vườn không nhà
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
trống” của nhà Trần.
- GV mời đại diện 2-3 HS trả lời câu hỏi.
- Nhà Trần quyết định tổ chức phản công, bố
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
trí trận địa mai phục tại vùng cửa sông Bạch
Bước 4: Kết luận, nhận định:
Đằng.
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, - Trận Bạch Đằng đại thắng. Cuộc kháng
chuyển sang nội dung mới.
chiến chống quân Nguyên năm 1287 – 1288
kết thúc thắng lợi.
Hoạt động 4: 4. Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của 3 lần kháng chiến
chống quân Mông-Nguyên
a. Mục tiêu:
- Phân tích được nguyên nhân thắng lợi, nêu được ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến
chống quân xâm lược Mông – Nguyên.
- Nhận thức được sâu sắc tinh thần đoàn kết và quyết tâm chống giặc ngoại xâm của quân
dân Đại Việt.
- Đánh giá được vai trò của một số nhân vật lịch sử tiêu biểu thời Trần: Trần Thủ Độ, Trần
Quốc Tuấn, Trần Nhân Tông, ...
b. Nội dung: HS suy nghĩ cá nhân, làm việc nhóm và hoàn thiện nhiệm vụ.
c. Sản phẩm học tập: Hoàn thành phiếu học tập, trả lời được câu hỏi của giáo viên.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
KIẾN THỨC CẦN ĐẠT
Bước 1: GV giao nhiệm vụ học tập:
4. Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử
GV chia nhóm và giao nhiệm vụ:
của 3 lần kháng chiến chống quân Mông - Phân tích nguyên nhân thắng lợi của ba lần Nguyên
kháng chiến chống quân xâm lược Mông a. Nguyên nhân thắng lợi:
Nguyên?
- Kết quả của lòng yêu nước, tinh thần đoàn
- Nêu ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến kết, ý chí độc lập tự chủ và quyết tâm đánh
chống quân Mông-Nguyên.
giặc của quân dân Đại Việt.
Bước 2: Hs thực hiện nhiệm vụ:
- Kế sách đánh giặc đúng đắn và sáng tạo của
HS suy nghĩ cá nhân và thảo luận luận nhà Trần.
nhóm.
- Sự lãnh đạo, chỉ huy tài ba của vua Trần
GV hướng dẫn, hỗ trợ các em thảo luận Thái Tông, Thượng hoàng Trần Thánh Tông,
nhóm (nếu cần).
vua Trần Nhân Tông và các danh tướng  như
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
Trần Thủ Độ, Trần Quốc Tuấn, Trần Quang
GV: Yêu cầu HS trả lời, yêu cầu đại diện Khải, ...
nhóm trình bày. Hướng dẫn HS trình bày, b. Ý nghĩa lịch sử:
nhận xét (nếu cần).
- Đập tan tham vọng, ý chí xâm lược của
HS: Trả lời câu hỏi của GV. Đại diện nhóm quân Mông – Nguyên, bảo vệ vững chắc nền
trình bày sản phẩm của nhóm. HS các nhóm độc lập dân tộc.
còn lại quan sát, theo dõi nhóm bạn trình bày - Đánh bại đế chế hùng mạnh nhất thế giới
và bổ sung cho nhóm bạn (nếu cần).
thời bấy giờ; viết tiếp trang sử chống ngoại
4

Trường THCS Êa Phê
Kế hoach bài dạy Lịch sử 7
GV : Nguyễn Văn Đương
Bước 4: Kết luận, nhận định:
xâm hào hùng của dân tộc, đóng góp vào
- Nhận xét về thái độ học tập & sản phẩm truyền thống và nghệ thuật quân sự Việt
học tập của HS.
Nam.
- Để lại những bài học lịch sử quý giá: chăm
lo sức dân, củng cố khối đại đoàn kết dân tộc,
phát huy sức mạnh của toàn dân trong công
cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
- Đã ngăn chặn cuộc xâm lược của quân
Nguyên đối với Nhật Bản và các nước ở Đông
Nam Á, góp phần làm suy yếu đế chế MôngNguyên.
C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã được lĩnh hội ở Hoạt động Hình thành kiến thức
mới vào việc làm bài tập cụ thể.
b. Nội dung:
- GV: Giao nhiệm vụ cho HS và chủ yếu cho làm việc cá nhân để hoàn thành bài tập.
- HS: Làm bài tập cá nhân. Trong quá trình làm việc có thể trao đổi với bạn hoặc
thầy/cô giáo.
c. Sản phẩm: Đáp án đúng của bài tập.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Gv giao nhiệm vụ học tập: GV giao bài cho HS: Bài tập 1, 2.
Bước 2: Hs thực hiện nhiệm vụ:
- HS xác định yêu cầu của bài tập và suy nghĩ cá nhân để làm bài tập.
- GV hướng dẫn cho HS tìm hiểu yêu cầu và làm bài tập.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
- GV yêu cầu HS trình bày sản phẩm của mình.
- HS trình bày, theo dõi, nhận xét, đánh giá và bổ sung cho bài của bạn.
Bài tập 1:
Kế hoạch kháng
Những chiến thắng tiêu
Cuộc kháng chiến
chiến của nhà
Kết quả
biểu
Trần
Cuộc kháng chiến Thi hành kế sách Chiến thắng Đông Bộ Đầu.
Cuộc
kháng
chống quân Mông “vườn không nhà
chiến kết thúc
Cổ năm 1258
trống”.
thắng lợi.
Cuộc kháng chiến Thực hiện kế sách  Phá vỡ kế hoạch hội quân - Cuộc kháng
chống quân Nguyên "vườn không nhà của Toa Đô và Thoát Hoan chiến kết thúc
năm 1285
trống".
tại Thiên Trường.
thắng lợi.
- Phản công giải phóng
Thăng Long.
Cuộc kháng chiến
chống quân Nguyên
năm 1287-1288

- Tiếp tục sử dụng
kế “vườn không
nhà trống”.
- Bố trí trận địa
mai phục tại cửa
sông Bạch Đằng.

Chiến thắng Bạch Đằng.

Bài tập 2:
- Trần Thủ Độ đóng vai trò quan trọng trong việc:
5

Cuộc
kháng
chiến kết thúc
thắng lợi.

Trường THCS Êa Phê
Kế hoach bài dạy Lịch sử 7
GV : Nguyễn Văn Đương
+ Chuyển giao chính quyền từ nhà Lý sang tay nhà Trần.
+ Cùng với vua Trần tổ chức và chỉ đạo cuộc kháng chiến chống quân Mông Cổ lần thứ
nhất (1258).
- Vai trò của Trần Quốc Tuấn:
+ Giữ vai trò là Tổng chỉ huy trong hai cuộc kháng chiến chống quân Nguyên (năm 1285
và 1287 – 1288), cùng với vua Trần lãnh đạo thành công 2 lần kháng chiến.
+ Ông đã đưa ra những chủ trương kế sách đúng đắn – đây là một trong những yếu tố
quan trọng dẫn đến thắng lợi của các cuộc kháng chiến.
+ Ông là người huấn luyện quân đội, khích lệ tinh thần các chiến sĩ thông qua việc soạn
thảo “Hịch tướng sĩ”.
+ Trần Quốc Tuấn cũng chủ động gạt bỏ hiềm khích gia tộc để củng cố khối đoàn kết
trong nội bộ triều đình nhà Trần, qua đó góp phần củng cố khối đoàn kết toàn dân tộc.
- Trần Nhân Tông:
+ Đã cùng vua cha cầm quân hai lần đánh thắng kẻ thù xâm lược hùng mạnh nhất thời đó
(vào năm 1285 và 1288).
+ Có nhiều đóng góp trong việc mở mang và củng cố bờ cõi về phía Tây và phía Nam.
+ Ông là người sáng lập ra Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử.
Bước 4: Kết luận, nhận định:
- GV nhận xét bài làm của HS, chốt nội dung.
- HS lắng nghe, tiếp thu kiến thức.
D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Củng cố và mở rộng kiến thức nội dung của bài học cho HS.
b. Nội dung: GV giao nhiệm vụ, HS thực hiện nhiệm vụ.
c. Sản phẩm: Bài tìm hiểu của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Gv giao nhiệm vụ học tập: GV yêu cầu học sinh làm bài tập 3.
Bước 2: Hs thực hiện nhiệm vụ:
- HS xác định yêu cầu của bài tập và suy nghĩ cá nhân để làm bài tập.
- GV hướng dẫn cho HS tìm hiểu yêu cầu và làm bài tập.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
- GV hướng dẫn các em cách nộp sản phẩm cho GV sau khi hoàn thành.
- HS làm bài tập ra giấy và nộp lại cho GV.
Bài tập 3:
- Phải biết chăm lo cho đời sống nhân dân.
- Không ngừng củng cố khối đại đoàn kết dân tộc.
- Phát huy sức mạnh toàn dân trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Bước 4: Kết luận, nhận định:
- Nhận xét ý thức làm bài của HS..
* Dặn dò:
- Học bài.
- Chuẩn bị bài sau: BÀI 15 - NƯỚC ĐẠI NGU THỜI HỒ (1400 - 1407)

6