PHẦN B: CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT
26: CẢM ỨNG Ở ĐỘNG VẬT
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức: Sau khi học xong bài này học sinh cần phải:
- Nêu được khái niệm cảm ứng ở động vật.
- Trình bày được cảm ứng ở động vật chưa có tổ chức thần kinh.
- Mô tả được cấu tạo hệ thần kinh dạng lưới và khả năng cảm ứng của ĐV có hệ thần kinh dạng lưới.
- Mô tả cấu tạo hệ thần kinh dạng chuỗi hạch, khả năng cảm ứng của ĐV có hệ thần kinh này.
2. Kỹ năng:
- Kỹ năng quan sát hình vẽ tìm ra kiến thức.
- Kỹ năng phân tích, so sánh, tổng hợp và khái quát hoá kiến thức.
- Kỹ năng hoạt động nhóm.
3. Thái độ:
- Vận dụng kiến thức đã học vào giải thích một số các ứng dụng trong thực tiến SX nông nghiệp.
- Thái độ yêu thích bộ môn.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC
Tranh minh hoạ 26.1, 26.2 sách giáo khoa. Tranh sự tiến hoá của các nhóm động vật.
III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC BÀI HỌC
1. Ổn định tổ chức: kiểm tra sĩ số lớp.
2. Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi: cảm ứng ở thực vật là gì? Đặc điểm của cảm ứng thực vật? Vai trò của cảm ứng thực vật?
Đáp án:
- Cảm ứng của thực vật là phản ứng của thực vật đối với các kích thích.
- Đặc điểm: xảy ra chậm, khó nhận thấy.
- Vai trò: giúp thực vật thích nghi đa dạng với sự biến đổi của môi trường để tồn tại và phát triển.
3. Nội dung bài mới:
Hoạt động của thầy - trò
Nội dung kiến thức

GV: Yêu cầu HS lấy ví dụ về cảm ứng ở động vật?
HS: khi trời rét mèo có phản ứng xù lông, co mạch, nằm co mình lại, khi gọi chó, gà cho ăn lập tức chúng chạy về ngay,…
GV: So sánh sự biểu hiện và tốc độ cảm ứng ở động vật với thực vật?
HS: cảm ứng ở động vật biểu hiện khác với cảm ứng ở thực vật và diễn ra nhanh hơn cảm ứng ở thực vật.
GV: vậy để thực hiện được cảm ứng thì động vật phải thực hiện qua mấy bước cơ bản? Từ đó cho biêt thế nào là cảm ứng của động vật?
HS: trải qua 2 bước cơ bản: nhận biết kích thích và phản ứng với kích thích đó.

cảm ứng ở động vật là khả năng nhận biết kích thích và phản ứng với kích thích đó
GV: Có phải tất cả các nhóm động vật đều có cảm ứng như nhau hay không?
HS: tuỳ vào mức độ tiến hoá mà mỗi nhóm ĐV khác nhau có cảm ứng khác nhau.
GV: ở ĐV có tổ chức thần kinh cảm ứng của chúng được biểu hiện dưới dạng nào?
HS: phản xạ
GV: phản xạ là gì?
HS: là phản ứng của cơ thể trả lời các kích thích của môi trường thông qua hệ thần kinh.
GV: phản xạ thực hiện được là nhờ cung phản xạ.
(?) Hãy nêu những bộ phận chính của 1 cung phản xạ.
HS: gồm 3 bộ phận chính:…
GV: bộ phận phân tích và tổng hợp thông tin để quyết định hình thức và mức độ phản ứng chính là trung ương thần kinh bao gồm não bộ và tuỷ sống. Đối với trung khu vận động thì trung ương thần kinh là tuỷ sống.
(?) Làm bài tập ((): Khi lỡ chạm tay vào chiếc gai nhọn trong bụi cây, thì rụt tay lại.
? Hãy xác định:
- Tác nhân kích thích?(gai nhọn)
- Bộ phận tiếp nhận kích thích? (thụ quan đau ở tay)
- Bộ phận phân tích, tổng hợp thông tin? (tuỷ sống)
- Bộ phận thực hiện phản ứng? (cơ tay)
GV lưu ý: phản ứng co của 1 bắp cơ tách rời khi bị kích thích, phản ứng co bóp của tim ếch khi đã lấy ra khỏi cơ thể,...có được gọi là phản xạ hay không?
HS: không, vì không có sự tham gia của hệ thần kinh.
GV: từ đây ta rút ra điều gì?
HS: tất cá các tế bào và cơ quan trong cơ thể đề có khả năng cảm ứng tức là phản ứng lại khi bị kích thích nhưng không phải tất các các phản ứng của chúng đề là phản ứng.
GV:như vậy khái niệm cảm ứng rộng hơn khái niệm phản xạ. Cảm ứng có cả ở ĐV chưa có tổ chức thần kinh, còn phản xạ chỉ có ở động vật đã có tổ chức thần kinh.
GV :Treo tranh về sự tiến hoá của động vật .
(?) Dựa