CHƯƠNG XI: CÁC QUY LUẬT VỀ HIỆN TƯỢNG DI TRUYỀN









A. Quy luật di truyền của Mendel

Đối tượng nghiên cứu: Đậu Hà Lan /
I, Quy luật phân li
Mỗi tính trạng do 1cặp alen quy định, 1 có nguồn gốc từ bố, 1 có nguồn gốc từ mẹ.Các alen của bố và mẹ tồn tại ở cơ thể con một cách riêng rẽ không hoà trộn vào nhau. Khi Giảm phân các alen của cùng 1 gen phân li đồng đều về các giao tử, nên 50% giao tử mang alen này, 50% giao tử mang alen kia.
/
II, Quy luật phân li độc lập
Thí nghiệm lai hai cặp tính trạng của Mendel
/
Nội dung quy luật phân li độc lập: Các cặp nhân tố di truyền quy định các tính trạng khác nhau phân li độc lập trong quá trình hình thành giao tử.
/
- Các cặp alen nằm trên các NST tương đồng khác nhau. - Sự phân li độc lập và tổ hợp ngẫu nhiên của các cặp NST tương đồng trong giảm phân hình thành giao tử dẫn đến sự phân li độc lập và sự tổ hợp ngẫu nhiên của các cặp alen tương ứng.
B. Quy luật sau Mendel
I. Các quy luật di truyền do sự phân li của một cặp alen
I.1. Trội hoàn toàn
Thí nghiệm
Trong những thí nghiệm nổi tiếng của mình Mendel đã chọn 8 cặp trong số những giống đậu Hà Lan thường được gieo trồng mỗi cặp khác nhau về một cặp tính trạng tương phản và thu được kết quả:

/
Giải thích kết quả thực nghiệm
Mendel cho rằng, tính trạng được xác định bởi nhântố di truyền (sau này gọi là gen)
Trong cơ thể các nhân tố di truyền tồn tại thành từng cặp, nhân tố trội kí hiệu bằng chữ in hoa, nhân tố lặn kí hiệu bằng chữ in thường
Vídụ: trong thí nghiệm trên thì thế hệ bố, mẹ P sẽ cókiểu gen là AA và aa tương ứng
Trong quá trình hình thành giaotử, các nhân tố của mỗi cặp sẽ phân li nhau → mỗi giao tử chỉ mang một nhân tố của mỗi cặp (A hay a)
Trong thụ tinh, các giao tử mang nhân tố A, a phối hợp với nhau một cách ngẫu nhiên → hợp tử Aa → con lai F1. A trội hoàn toàn so với a do vậy F1 mang kiểu hình hoa đỏ
Ở F1, Aa hình thành giao tử, các nhân tố A, a tuy ở cạnh nhau nhưng không trộn lẫn với nhau, khi phân li sẽ cho ra 1/2A và 1/2 a. Các giao tử này phối hợp với nhau trong thụ tinh để tạo ra con lai F2. Do vậy kiểu gen ở F2 sẽ phân li theo tỉ lệ 1AA: 2Aa: 1aa và tỉ lệ kiểu hình là 3đỏ: 1 trắng theo sơ đồ sau:
P AA x aa
(đỏ) (trắng)

Gp Aa
F1 Aa (tất cả đỏ)

F1(Aa) x F1(Aa)

Gp ♀(1/2 A,1/2 a) ♂(1/2 A, 1/2 a)

/

Sự phân li của các nhân tố Menden và sự phân li của các nhiễm sắc thể tương đồng trong giảm phân
Đầu thế kỉ 20, Menden nhận thấy rằng, sự vận động của NST cũng giống như sự vận động của các nhân tố di truyền mà ông giả định.
Chính các nhiễm sắc thể cũng tồn tại thành từng cặp( NST tương đồng) trong tế bào lưỡng bội của hầu hết các động – thực vật bậc cao. Chúng cũng phân li trong giảm phân khi hình thành giao tử và tổ hợp lại trong thụ tinh.
/
Lai phân tích
Lai phân tích là phép lai giữa cơ thể mang tính trạng trội và thể mang tính trạng lặn để kiểm tra kiểu gen của cơ thể mang tính trạng trội.
Trong phép lai phân tích, nếu đời sau (FB) là đồng tính thì chứng tỏ cơ thể mang tính trạng trội là đồng hợp tử.
P AA x aa
(tím) (trắng)
GP A a
FB Aa
(tất cả tím)
-Nếu FB phân li theo tỉ lệ 1:1 thì chứng tỏ cơ thể mang tính trạng trội là thể dị hợp.
P AA x aa
(tím) (trắng)
GP (A , a) a
FB 1 Aa 1aa
(tím) (trắng)

/

Sự phân li giao tử và phân tích bốn
Sự phân li một cặp tính trạng tương phản theo tỉ lệ 3:1 là kết quả của sự phân li ngẫu nhiên của các giao tử được tạo thành bởi các tế bào cha mẹ.
Phương pháp nhờ đó xác định được sự phân li giao tử là