PHƯƠNG PHÁP ĐỘC QUYỀN CẢM NHẬN MỘT BÀI THƠ CỦA MẠNH ĐINH
1. MỞ BÀI
+ Khi nhận xét về thơ, nhà phê bình Hoài Thanh từng nói: “Thơ là tiếng hát của trái tim là nơi dừng
chân của tâm hồn”. Thật vậy, thơ được sinh ra từ cảm xúc của con người. Con người có bao nhiêu cảm xúc
thì có bấy nhiêu vần thơ. Có những vần thơ được sinh ra từ nỗi đau hay lòng căm hận. Cũng có những vần
thơ được sinh ra từ tình yêu hay nỗi nhớ. Và thi phẩm “....” của Ai đã được sinh ra từ (tình gì).
+ Cảm nhận bài thơ ta sẽ thấy
tài năng và tình cảm tư tưởng của nhà thơ (với ai nếu có)
vẻ đẹp của nội dung và nghệ thuật (nếu bài thơ hay nhiều nghệ thuật)
cái gì (nội dung ngắn gọn, ý chính)
VĐNL (khi đề bài yêu cầu phân tích một phương diện nào đó)
“Khổ thơ đầu
….
Khổ thơ cuối”
⇒ VÍ DỤ với bài thơ “Nắng Mới” của Lưu Trọng Lư
Khi nhận xét về thơ, nhà phê bình Hoài Thanh từng nói: “Thơ là tiếng hát của trái tim là nơi dừng chân
của tâm hồn”. Thật vậy, thơ được sinh ra từ cảm xúc của con người. Con người có bao nhiêu cảm xúc thì có
bấy nhiêu vần thơ. Có những vần thơ được sinh ra từ nỗi đau hay lòng căm hận. Cũng có những vần thơ
được sinh ra từ tình yêu hay nỗi nhớ. Và thi phẩm “Nắng mới” của Lưu Trọng Lư đã được sinh ra từ nỗi nhớ
về mẹ, tình yêu thương và những ký ức ngọt ngào hiện về trong tâm hồn đọc giả.
“Mỗi lần nắng mới hắt bên song,
Xao xác, gà trưa gáy não nùng,
Lòng rượi buồn theo thời dĩ vãng,
Chập chờn sống lại những ngày không.
….
Hình dáng mẹ tôi chửa xoá mờ
Hãy còn mường tượng lúc vào ra:
Nét cười đen nhánh sau tay áo
Trong ánh trưa hè trước giậu thưa.”
2. THÂN BÀI (4 phần)
*Phần 1. Khái quát
- Tác giả (ném phần chú thích vào)
- Tác phầm (gồm)
xuất xứ
hoàn cảnh sáng tác
nghệ thuật
nội dung (nếu đề bài chỉ yêu cầu cảm nhận chung)
VĐNL ⇒nội dung (nếu đề bài yêu cầu p.tích 1 phương diện nghệ thuật)
Nếu như không có chú thích mà bí quá không biết gì về tác giả, tác phẩm thì chúng ta sẽ viết:
+ Tên giác giả
là gương mặt tài năng trong nền văn học dân tộc
(Tác giả lâu đời)
là gương mặt tài năng trong nền văn học đương đại
(Tác giả mới nổi)
+ Với phong cách nghệ thuật độc đáo ông đã để lại nhiều tác phẩm có giá trị.
+ Và tác phầm “tên bài thơ” là
đứa con tinh thần của
ông
nhà thơ (nếu là con gái)
tác phầm tiêu biểu của
ông
nhà thơ (nếu là con gái)
+ Với tài năng trong cách sử dụng
từ ngữ vừa tinh tế vừa giàu sức gợi (nếu đọc thấy toàn từ độc)
giản dị mà tài hoa (nếu đọc thấy toàn từ bình thường)
+ Hình ảnh
đặc sắc (giàu tính biểu tượng)
gần gũi, thân thuộc (hay dùng trong nội dung làng quê)
+ Vận dụng khéo léo các biện pháp tu từ độc đáo
+ Thể thơ
mấy chữ giúp nhà thơ bộc lộ tình cảm, tư tưởng và cá tính một cách sáng tạo
tự do giúp nhà thơ bộc lộ cảm xúc và cái tôi một cách tự nhiên và sâu sắc.
+ Gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt; Cấu tứ chặt chẽ (nếu có);….
+ Bài thơ
thể hiện điều gì
ca ngợi cái gì
linh hoạt tùy vào từng bài để chọn cho phù hợp
là nội dung gì

⇒ VÍ DỤ với bài thơ “Nhớ cơn mưa quê hương” của Lê Anh Xuân
Lê Anh Xuân sinh năm 1940 là một nhà thơ Việt Nam. Ông cũng là một chiến sĩ, hy sinh trong đợt
tổng công kích đợt 2 Tết Mậu Thân năm 1968 tại mặt trận phía nam Sài Gòn và đã được Nhà nước Việt Nam
truy tặng Giải thưởng Nhà nước và danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân vì những đóng góp to
lớn của mình cho dân tộc. Ông là gương mặt tài năng trong nền văn học dân tộc. Với phong cách nghệ thuật
độc đáo ông đã để lại nhiều tác phẩm có giá trị. Và thi phẩm “Nhớ cơn mưa quê hương” là đứa con tinh thần
của ông. Với tài năng trong cách sử dụng từ ngữ vừa tinh tế vừa giàu sức gợi; gần gũi, thân thuộc; Vận dụng
khéo léo các biện pháp tu từ độc đáo; Bằng thể thơ tự do giúp nhà thơ bộc lộ cảm xúc và cái tôi một cách tự
nhiên và sâu sắc; Gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt; Cấu tứ chặt chẽ;… Bài thơ thể hiện tình yêu mãnh liệt và
nỗi nhớ quê hương da diết, với cơn mưa đầy ắp những kỉ niệm. Bài thơ còn là lời nhắc nhở cho mỗi người
về sự quan trọng của việc giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa, tình người trong thời đại hiện nay.
*Phần 2. Cảm nhận bài thơ
Trước khi Cảm nhận bài thơ chúng ta nhìn vào nhan đề coi nó có đặc sắc gì ấn tượng gì không nếu không
có gì ấn tượng thì thôi còn nếu có thì chúng ta có thể phân tích một chút về nó.
(Nếu biết làm phần này thì làm, còn không thì bỏ qua cũng không sao. Xác định nếu làm phần này cần
chú ý thời gian nếu còn quá nhiều thời gian như đang còn hơn 110 phút chẳng hạn)
Thông thường sẽ viết:
- “Thơ ca là tiếng lòng của con người, là nơi gửi gắm những cảm xúc sâu lắng nhất”. Trong dòng chảy ấy,
“tên bài thơ” của ai nổi bật với nhan đề gì,
đã làm gợi ra [ý nghĩa nhan đề].
nó là nguồn cảm hưng của bài thơ. Đó là (nội dung gì kể ra)
- Bài thơ viết đề tài gì, đề tài này là đề tài
đã phổ biến trong thơ ca
đã quá quen thuộc trong nền văn học dân tộc.
Việt Nam đương đại
+ dường như là không có thi nhân nào là không xúc động khi viết về cái gì
thời đại nào
+ Đã có nhiều nhà văn, nhà thơ đã thành công ở đề tài này như: (ai nói ra khoảng 2 đến 3 người)
+ Nhưng
chưa có bài thơ nào viết về đề tài này độc đáo như tên bài thơ đang phân tích của ai
“tác phẩm” của ai vẫn mang những nét riêng mới mẻ khi nói về …
+ Bài thơ đã thể hiện [cảm xúc/thái độ của tác giả], để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người đọc.…
⇒ VÍ DỤ với bài thơ “Những bông hoa trên tuyến lửa” của Đỗ Trung Quân
“Thơ ca là tiếng lòng của con người, là nơi gửi gắm những cảm xúc sâu lắng nhất”. Trong dòng chảy
ấy, “Những bông hoa trên tuyến lửa” của Đỗ Trung Quân nổi bật với nhan đề mang đậm tính biểu tượng và
giàu ý nghĩa. Nó là nguồn cảm hứng của bài thơ. Đó là hình ảnh ẩn dụ những bông hoa chỉ những người con
gái anh hùng, bởi đó là những bông hoa trên “tuyến lửa”. Nhan đề vừa gợi lên cái khốc liệt của chiến tranh,
vừa ngợi ca làm nổi bật vẻ đẹp của người con gái Việt Nam kiên cường bất khuất. Viết về những thanh niên
xung phong là đề tài đã quen thuộc trong nền văn học Việt Nam thời chống Mỹ. Đã có nhiều nhà văn, nhà
thơ đã thành công ở đề tài này như Nguyễn Đình Thi, Lâm Thị Vỹ Dạ, Phạm Tiến Duật,… Nhưng “Những
bông hoa trên tuyến lửa” của Đỗ Trung Quân vẫn mang những nét riêng mới mẻ khi nói về vẻ đẹp tâm hồn
cao cả, ý chí kiên cường, bản lĩnh vững vàng,… của các cô gái thanh niên xung phong.
*Cảm nhận bài thơ: mở đầu các luận điểm ta sẽ chọn một nhận định phù hợp dẫn vào các luận điểm.
Ta có các nhận định thông dụng sau của mít tờ Lan's Nguyễn:
Tình cảm của nhân vật trữ tình:
“Thơ không chỉ là nghệ thuật, thơ còn là sự giải thoát của lòng tôi” (Lamactin). Và tiếng lòng tôi của
nhân vật trữ tình trong phần (mấy) của bài thơ là …
“Thơ là do cái tình sinh ra và đó phải là cái tình chân thật” (Viên Mai). Và cái tình của thi sĩ (tên)
trong phần (mấy) của bài thơ là (tự hào; sót xa; đau đớn;…) khi nói về …
“Thơ là thư kí chân thành của trái tim (Duybraley). Và tiếng nói trái tim của nhân vật trữ tình hiện ở
đầu thi phẩm là …
Nói về con người gắn với hình ảnh nào đó:
“Thơ là sự thể hiện con người và thời đại một cách cao đẹp” (Sóng Hồng). Và những vần thơ của ai
đã thể hiện được hình ảnh thời đại cao đẹp với những con người cao đẹp. Đó là những hình ảnh nào …
Cảm xúc của tác giả:
“Thơ là tiếng lòng” (Diệp Tiếp). Và tiếng lòng của thi sĩ (tên) đã được cất lên một cách tự nhiên với
biết bao cảm xúc (có thể nói thêm cảm xúc gì như “cảm xúc nghẹn nghào”). Khi viết về …
“Thơ là sự xung mãn của những cảm xúc mãnh liệt” (Ban Dắc). Và cảm xúc mãnh liệt , dạt dào nhất
của thi sĩ nào đã được dồn nén vào hết phần cuối của bài thơ [từ điều gì với điều gì/khi viết về gì]

⇒ Thông thường“Thơ là tiếng lòng” (Diệp Tiếp) sẽ ghép với luận điểm đầu và “Thơ là sự xung mãn của
những cảm xúc mãnh liệt” (Ban Dắc) sẽ được ghép với luận điểm cuối.
Sau khi viết xong luận điểm (khoảng 5 – 6 dòng) chúng ta sẽ xuống dòng để trích thơ

“ Hai câu đầu
…
Hai câu cuối”

nếu cả đoạn thơ đó quá dài

“cả đoạn” (nếu cả đoạn ngắn khoảng 4 đến 5 dòng)

Khi phân tích có thể lồng ghép với các câu sau để cho dài và đỡ bị bí đao
+ Khi mở ra cánh của của bài thơ người đọc sẽ ngỡ ngàng trước một nét vẽ thật khéo léo của người
nghệ sĩ khi viết về (Thường dùng để mở đầu luận cứ đầu tiên của bài thơ)
+ Bằng sự khéo léo trongg việc sử dụng nghệ thuật … đã làm hiện ra …
+ Có thể thấy rằng tên tác giả viết về … không chỉ là bằng tài năng mà còn là bằng cả tâm hồn tinh tế
và tình yêu tha thiết với ….
+ Đâu chỉ có (nhắc lại ý trước) thế giới nghệ thuật trong đoạn thơ/bài thơ còn thu hút người đọc bởi
…
+ Không cần sài từ ngữ mỹ miều, cầu kì hay kiêu sa mà chỉ với những nét chạm đầy tinh tế người thợ
tài hoa đã khắc họa nên một
bức tượng đài kì vĩ về
người mẹ anh hùng
bức họa tinh thần
người lính
bức tranh phong cảnh
cái gì đó …
+ Qua
các hình ảnh
cho thấy điều gì
sự phối hợp giữa các phép tư từ
đã
thể hiện điều gì
cách sử dụng thành công nghệ thuật
bộc lộ tình cảm gì
+ Nếu nắng lòng mới thấy rằng cái gì thật đáng để mỗi chúng ta … và cái tài cái tâm của ai thật đàng
để … (Phần này khá giỏi liên hệ các tác phẩm khác hoặc sử dụng lý luận văn học)
+ Sẽ thật thiêu sót nếu ta không nhắc đến cái hay/đẹp/tình về … trong bài thơ/đoạn thơ/khổ thơ. Nó là
một nét họa hoàn hảo về …
+ Phải chăng người nghệ sĩ tài ba này đã dùng máu từ trái tim minh để viết về vẻ đẹp của … với tất cả
sự ngưỡng mộ/tự hào/… dáng vẻ/hình ảnh nào hiện ra thật …
Ví dụ 1: Các luận điểm cho bài thơ “Tuổi Thơ” của Nguyễn Duy
Luận điểm 1:
“Thơ là thư ký chân thành của trái tim” (Duybraley). Và tiếng nói trái tim của nhân vật trữ tình hiện ra
ở đầu thi phẩm là những ký ức tuổi thơ gắn bó với những cánh đồng bát ngát với cỏ và hoa và lúa với hoa
lan cỏ dại với bờ ruộng nấm tâm dấu chân cua với cánh cỏ trắng muốt với con sáo mỏ vàng với bao kỷ niệm
tha thiết êm đềm.
“Tuổi thơ tôi bát ngát cánh đồng
cỏ và lúa, và hoa hoang quả dại
vỏ ốc trắng những luống cày phơi ải
….
con sáo mỏ vàng, con chào mào đỏ đít
con chim trả bắn mũi tên xanh biếc
con chích choè đánh thức buổi ban mai”
Luận điểm 2:
“Thơ không chỉ là nghệ thuật, thơ còn là sự giải thoát của lòng tôi” (Lamactin). Và tiếng lòng tôi của
nhân vật trữ tình trong phần hai của bài thơ là những suy ngẫm và triết lý về sức sống về giá trị ý nghĩa của
tuổi thơ đối với mỗi người. Tuổi thơ tưởng đã trôi đi vào vào dĩ vãng xa xôi. Nhưng không, nó vẫn còn đó,
vẫn hiện hữu trở thành một hằng số vĩnh cửu trong trái tim con người mỗi người. Nó đều mang theo hình
bóng tuổi thơ mang theo hình bóng quê hương xứ sở quê hương và kỷ niệm đã trăn trở trong sương trong
thịt mà chọn kiếp người ta không thể quên, mà vẫn chập chờn nguồn cội vẫn đi về trong tiếng nói tiếng
cười.
“Tuổi thơ tôi cứ ngỡ mất đi rổi
năm tháng trôi qua không bao giờ chảy lại
…
trọn kiếp người ta chập chờn nguồn cội
có một miền quê trong đi đứng nói cười”

Luận điểm 3:
“Thơ là sự xung mãn của những cảm xúc mãnh liệt” (Ban Dắc). Và những cảm xúc mãnh liệt nhất của
thi sĩ được dồn hết vào khổ thơ cuối cùng, từ nỗi nhớ của những triết lý sâu sắc. Nhà thơ khẳng định tình
yêu sâu nặng của mình với quê hương, với kỉ niệm, với tuổi thơ. Thời gian sẽ không ngừng trôi, con người
rồi sẽ ra đi. Nhưng ký ức tuổi thơ sẽ luôn luôn hiện hữu với bao niềm thương và quê hương hẳn sẽ không thể
nào quên vì đó là một tình yêu vĩnh hằng,vĩnh cửu vượt lên mọi không gian và thời gian, quê hương và bạn
bè tuổi thơ và kỷ niệm sẽ còn mãi trong dòng chảy bất tận của thời gian.
“Tuổi thơ nào cũng sẽ hiện ra thôi
dầu chúng ta cứ việc già nua tất
xin thương mến đến tận cùng chân thật
những miền quê gương mặt bạn bè”
Ví dụ 2: Luận điểm đầu tiên cho bài thơ “Tạm biệt huế” của Thu bồn
“Thơ là tiếng lòng” (Diệp Tiếp). Và tiếng lòng của thi sĩ Thu bồn đã được cất lên một cách tự nhiên
với biết bao cảm xúc nghẹn ngào khi viết về vẻ đẹp của Huế, của thiên nhiên phong cảnh và con người xứ
Huế. Với những từ ngữ được sử dụng hết sức tinh tế, tài hoa; những hình ảnh vừa thực vừa biểu tượng mang
vẻ đẹp riêng của Huế; nhiều biện pháp tu từ đặc sắc; Bốn khổ đầu của bài thơ đã nói đã vẽ nên một bức
tranh về Huế với phong cảnh con người sơn thủy hữu tình. Đó là cái đẹp của “dòng sông Hương”, vẻ đẹp
của “bầu trời”, vẻ đẹp của “làng Huế”, vẻ đẹp của những “lăng tẩm”, “đền đài” và cả vẻ đẹp của “em” người
con gái Huế đã để để thương để nhớ, trong lòng “anh”.
“Bởi vì em dắt anh lên những ngôi đền cổ
nên chén ngọc giờ chìm dưới đáy sông sâu
….
con sông dùng dằng con sông không chảy
sông chảy vào lòng nên Huế rất sâu”
Ví dụ 3: Luận điểm đầu tiên cho bài thơ “Những bông hoa trên tuyến lửa” của Đỗ Trung Quân
“Thơ là sự thể hiện con người và thời đại một cách cao đẹp” (Sóng Hồng). Và những vần thơ của Đỗ
Trung Quân đã thể hiện được hình ảnh thời đại “cao đẹp” với những con người “cao đẹp” đó là những hình
ảnh thanh niên xung phong kiên cường bất khuất, lý tưởng sống đẹp đẽ và trái tim giàu tình cảm, giàu lòng
yêu nước. Vẻ đẹp ấy đã được nhà thơ tỏa sáng trong bốn khổ thơ đầu:
“Ở trong rừng đâu có gương soi
Làm sao em thấy được vết bầm trên má
….
Giữa tầm đạn thù, tấm lòng dũng cảm
Em vượt đường dài tiếp thêm lửa tiến công”
Trong quá trình phân tích nếu phát hiện trong bài có dấu chấm lửng “…” , điệp ngữ, câu hỏi tu từ
chúng ta sẽ viết như sau để giúp bài phân tích của chúng ta thêm uyển chuyển.
Bình dấu chấm lửng (dấu ba chấm):
Dấu “chấm lửng” như hết dồn nén biết bao nghẹn ngào. Có biết bao [cái gì/cảm xúc gì] đã dồn nén
trong dấu ba chấm ấy, nó như một nốt lặng trong “bản đàn không lời nhiều ý”, bởi “im lặng là đỉnh cao của
âm thanh” chỉ một dấu chấm nhưng cảm xúc lại gợi đến không cùng. Vì thế mà Lưu Trọng Lưu mới viết:
“Câu thơ hay là câu thơ giàu sức gợi” và thật sự câu thơ của tên tác giả là những câu thơ hay và ám ảnh.
Bình câu hỏi tu từ:
Câu hỏi buông ra “….” và cảm xúc cứ theo đó mà dâng lên vời vợi (cái gì). Câu hỏi được cất lên như
không phải để hỏi mà để khẳng định (cái gì)
Bình điệp ngữ:
Điệp ngữ: “….” cứ ngân lên như một điệp khúc đầy da diết. Các từ được lập lại nhưng không thừa,
mà có được chăng là “sự dư thừa của nghệ thuật” (Phan Ngọc). Phép cộng của từ ngữ là phép nhân của
cảm xúc. Cảm xúc cứ thế nhân lên (cái gì/cảm xúc gì) và (cái gì/cảm xúc gì) cứ trào lên mãnh liệt và cháy
bỏng những điệp khúc ấy.
Hoặc viết là:
Điệp khúc “…” được lặp lại mấy lần. Nhưng [cái gì/tình cảm gì] thì bất tận…

Ví dụ minh họa: với bài thơ “Nhớ cơn mưa quê hương” của Lê Anh Xuân
Dấu chấm lửng: Dấu “chấm lửng” như hết dồn nén biết bao nghẹn ngào. Có biết bao nhớ thương đã dồn
nén trong dấu ba chấm ấy, nó như một nốt lặng trong “bản đàn không lời nhiều ý”, bởi “im lặng là đỉnh cao
của âm thanh” chỉ một dấu chấm nhưng cảm xúc lại gợi đến không cùng. Vì thế mà Lưu Trọng Lưu mới
viết: “Câu thơ hay là câu thơ giàu sức gợi” và thật sự câu thơ của Lê Anh Xuân là những câu thơ hay và ám
ảnh.
Câu hỏi tu từ: Câu hỏi buông ra “Cớ sao lòng thấy nhớ thương” và cảm xúc cứ theo đó mà dâng lên vời
vợi nỗi nhớ niềm thương. Câu hỏi được cất lên như không phải để hỏi mà để khẳng định trái tim của con
người xa quê đang đong đầy nỗi nhớ. Càng nhớ là càng yêu. Tình yêu cứ thế lớn dần như nỗi nhớ.
Điệp ngữ: Điệp ngữ: “đã”; “ta yêu”; “như” cứ ngân lên như một điệp khúc đầy da diết. Các từ được lập
lại nhưng không thừa, mà có được chăng là “sự dư thừa của nghệ thuật” (Phan Ngọc). Phép cộng của từ ngữ
là phép nhân của cảm xúc. Cảm xúc cứ thế nhân lên nỗi nhớ và niềm thương cứ trào lên mãnh liệt và cháy
bỏng những điệp khúc ấy.
Hoặc viết là: Điệp khúc “ta yêu” được lặp lại hai lần. Nhưng tình yêu thì bất tận…
*Phần 3. Khái quát nghệ thuật
“Thơ là viên kim cương lấp lánh dưới anh mặt trời” (Sóng Hồng). Và thi phẩm “…” của … đẹp lấp
lánh không chỉ ở phương tiện nội dung mà còn là ở hình thức nghệ thuật. Bài thơ tỏa sáng ở nghệ thuật sử
dụng từ ngữ tài hoa như: “…” Ngoài ra bài thơ cũng gây ám ảnh người đọc bởi nghệ thuật sử dụng các
hình ảnh đặc sắc như: “…”. Đặc biệt phải kể đến nghệ thuật sử dụng linh hoạt các biện pháp tu từ như:
“…” Ngoài ra nhịp thơ, vần thơ cũng là một trong những hình thức nghệ thuật độc đáo để làm nổi bật cảm
xúc của những nhân vật trữ tình.
⇒ VÍ DỤ với bài thơ “Nắng Mới” của Lưu Trọng Lư
“Thơ là viên kim cương lấp lánh dưới anh mặt trời” (Sóng Hồng). Và thi phẩm “Nắng mới” của Lưu
Trọng Lư đẹp lấp lánh không chỉ ở phương tiện nội dung mà còn là ở hình thức nghệ thuật. Bài thơ tỏa sáng
ở nghệ thuật sử dụng từ ngữ tài hoa như: “não nùng; xao xát; chạp chờn;…” Ngoài ra bài thơ cũng gây ám
ảnh người đọc bởi nghệ thuật sử dụng các hình ảnh đặc sắc như: “nắng mới; nắng trưa; giậu thưa; …”. Đặc
biệt phải kể đến nghệ thuật sử dụng linh hoạt các biện pháp tu từ như Đảo ngữ: “Xao xát gà trưa”; “áo đỏ
người đưa trước giậu”, Nhân hóa: “Nắng mới hắt bên song”,… Ngoài ra nhịp thơ, vần thơ cũng là một trong
những hình thức nghệ thuật độc đáo để làm nổi bật cảm xúc của những nhân vật trữ tình.
*Phần 4. Nhận xét đánh giá chung
o\
Đánh giá thành công của tác giả:
+ Bài thơ đã thể hiện sự tài hoa và tâm hồn đầy tinh tế, giàu yêu thương của nhà thơ (tên)… qua việc
sử dụng ngôn từ tinh tế và hình ảnh giàu cảm xúc, cùng với nhịp điệu [hài hòa/ da diết/ thiết ta/ ấm nóng]
+ Hơn thế, mỗi từ, mỗi ngữ trong bài thơ đều thấm đẫm tình cảm sâu nặng, thể hiện [cái gì/tình cảm
gì] mà thi sĩ dành cho [con người, cuộc đời/ hay là dành cho ai trong bài thơ]
+ Dù bài thơ không dài, nhưng [cái gì/tình cảm gì] trong đó lại kéo dài bất tận, chạm đến trái tim
người đọc. Điều này là mính chứng cho thấy nhà thơ đã tạo nên một cái gì thật đẹp và xúc động làm vương
vấn, luyến lưu mãi trong lòng người đọc.
⇒ VÍ DỤ với bài thơ “Mẹ” của Viễn Phương
Bài thơ đã thể hiện sự tài hoa và tâm hồn đầy tinh tế, giàu yêu thương của nhà thơ Viễn Phương, qua
việc sử dụng ngôn từ mộc mạc và hình ảnh giàu cảm xúc, cùng với nhịp điệu da diết. Hơn thế, mỗi từ, mỗi
ngữ trong bài thơ đều thấm đẫm tình cảm sâu nặng, thể hiện tình yêu thương và lòng biết ơn mà thi sĩ dành
cho người mẹ tảo tần. Dù bài thơ không dài, nhưng nỗi nhớ và tình thương trong đó lại kéo dài bất tận, chạm
đến trái tim người đọc. Điều này là minh chứng cho thấy nhà thơ đã tạo nên một bức chân dung người mẹ
thật đẹp và xúc động, làm vương vấn, luyến lưu mãi trong lòng người đọc.
o\
Liên hệ tác phẩm cùng đề tài
Xác định đề tài này là đề tài mới hay là cũ. Nếu đề tài này là đề tài đã cũ chúng ta sẽ viết:
+ Đề tài về … không phải là đề tài mới. Đã có một dòng chảy thơ ca từ cổ đến kim viết về … Nhưng
bài thơ “X” của tác giả Y vẫn có một sức hấp dẫn riêng độc đáo. Chúng ta đã thấy những bài thơ xúc động
về … như bài thơ “A” của tác giả B:
Trích vài dòng thơ (bài thơ “A” của nhà thơ B)
(nhớ dòng nào ghi dòng đó không nhớ thì thôi không cần trích cũng dược)
+ Nhà thơ A thì thế nào, nhưng thế nào. Còn nhà thơ B thì thế nào ⇒ Chỉ ra sự đối lập khác biệt
+ Như vậy, mặc dù đề tài về… đã được nhiều nhà thơ khai thác, nhưng Aii… với bài thơ “tên gì” đã
mang đến một cách thể hiện độc đáo, góp phần làm phong phú thêm kho tàng văn học Việt Nam.

⇒ VÍ DỤ với bài thơ “Mẹ” của Viễn Phương
Đề tài tình mẫu tử không phải là đề tài mới. Đã có một dòng chảy thơ ca từ cổ đến kim viết về tình mẹ.
Nhưng bài thơ “Mẹ” của Viễn Phương vẫn có một sức hấp dẫn riêng độc đáo. Chúng ta đã thấy những bài
thơ xúc động về tình mẹ như bài thơ “Con cò” của Chế Lan Viên:
“Con còn bế trên tay
Con cò đi trong lòng mẹ
Con ngủ giấc tròn
Cò trắng bay theo trong giấc ngủ em
Cò trắng bay theo trong giấc ngủ em”
Trong bài thơ “Con cò”, Chế Lan Viên sử dụng hình ảnh con cò để biểu tượng cho tình mẹ, thể hiện sự
chở che, bảo vệ con từ khi còn trong bụng mẹ đến khi trưởng thành. Tình mẹ hiện lên qua những hình ảnh
ẩn dụ, mang tính biểu tượng cao. Còn trong bài thơ “Mẹ” của Viễn Phương, tình mẹ được thể hiện qua hình
ảnh hoa sen – loài hoa tượng trưng cho sự thanh cao, thuần khiết. Mẹ được ví như đóa sen lặng lẽ dưới đầm,
âm thầm hy sinh cho con. Qua sự đối lập, khác biệt ấy, chúng ta thấy được sự đóng góp của Viễn Phương
trong nền văn học dân tộc. Ông đã mang đến một góc nhìn mới mẻ về tình mẫu tử, sử dụng hình ảnh hoa sen
gần gũi với văn hóa Việt Nam để thể hiện sự hy sinh thầm lặng của người mẹ. Như vậy, mặc dù đề tài tình
mẫu tử đã được nhiều nhà thơ khai thác, nhưng Viễn Phương với bài thơ “Mẹ” đã mang đến một cách thể
hiện độc đáo, góp phần làm phong phú thêm kho tàng văn học Việt Nam.
3. KẾT BÀI
+ Khép lại trang thơ, khép lại những cảm xúc mênh mang của thi sĩ, nhưng vẻ đẹp của nội dung và
nghệ thuật vẫn còn tỏa sáng tài năng văn học. Với những thành công ấy, bài thơ “…” của … đã có một sức
sống bền bỉ, vượt lên lớp sương khói của thời gian để sống mãi trong lòng người đọc.
+ Chính vì vậy, bài thơ không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật,
+ mà thông qua đó,
tác giả muốn gửi gắm thông điệp về (thông điệp gì chỉ ra khoảng 2 – 3 cái)
em nhận ra rằng…. (nhận ra điều gì)
+ Từ đó em cảm nhận được (bài học gì/ hay là tình cảm gì) sâu sắc, và em càng tự nhủ bản thân mình
cần học tập chăm chỉ, rèn luyện đạo đức và (cần có hành động thế nào/ làm cái gì)
⇒ VÍ DỤ với bài thơ “Cảm ơn đất nước” của Huỳnh Thanh Hồng
Khép lại trang thơ, khép lại những cảm xúc mênh mang của thi sĩ, nhưng vẻ đẹp của nội dung và nghệ
thuật vẫn còn tỏa sáng tài năng văn học. Với những thành công ấy, bài thơ “Cảm ơn đất nước” của Huỳnh
Thanh Hồng đã có một sức sống bền bỉ, vượt lên lớp sương khói của thời gian để sống mãi trong lòng người
đọc. Chính vì vậy, bài thơ không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật, mà thông qua đó, tác giả muốn gửi gắm
thông điệp về lòng biết ơn đối với đất nước, sự hi sinh của cha ông và tình yêu thương gia đình. Từ đó em
cảm nhận được tình yêu quê hương sâu sắc, từ đó tự nhủ bản thân cần học tập chăm chỉ, rèn luyện đạo đức
và đóng góp sức mình vào công cuộc xây dựng đất nước ngày càng giàu đẹp.