SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TEN-LƠ-MAN
TỔ NGỮ VĂN
Giáo viên hướng dẫn: cô Nguyễn Thị Phương Thảo
Giáo sinh: Trần Thị Kim Anh
Ngày soạn: 19/2/2014

GIÁO ÁN GIẢNG DẠY:

PHONG CÁCH NGÔN NGỮ NGHỆ THUẬT


MỤC ĐÍCH YÊU CẦU
Giúp học sinh:
Nắm được khái niệm ngôn ngữ nghệ thuật và phong cách ngôn ngữ nghệ thuật với những đặc trưng cơ bản của nó.
Rèn luyện kĩ năng phân tích và sử dụng ngôn ngữ theo phong cách ngôn ngữ nghệ thuật.
PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN
SGK Ngữ Văn 10 chuẩn, tập 2
SGV Ngữ Văn 10 chuẩn, tập 2
Thiết kế bài giảng Ngữ Văn 10 chuẩn, tập 2
Giới thiệu giáo án Ngữ Văn 10 chuẩn, tập 2
Một số sách tham khảo chuyên ngành
Phấn, bảng viết, bảng phụ
TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Ổn định lớp, kiểm tra sĩ số :
2. Kiểm tra bài cũ :
3. Giới thiệu bài mới :
Mỗi người đều có lối ăn mặc, cách ứng xử riêng, mà ta gọi đó là phong cách. Và ngôn ngữ cũng được phân loại thành nhiều phong cách khác nhau, dựa trên những đặc trưng mà người ta chia ngôn ngữ ra thành phong cách ngôn ngữ: nghệ thuật, hành chính, sinh hoạt, báo chí và chính luận. Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về phong cách ngôn ngữ đầu tiên, đó là phong cách ngôn ngữ nghệ thuật.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS

NỘI DUNG CẦN ĐẠT


Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu ngôn ngữ nghệ thuật
GV:dùng bảng phụ đã chuẩn bị sẵn hai ví dụ để học sinh theo dõi, so sánh.
- Em có nhận xét gì về đặc điểm ngôn ngữ trong 2 ví dụ trên?
-Theo em, trong 2 ví dụ trên, ví dụ nào sử dụng ngôn ngữ nghệ thuật? Tại sao?
-Từ đó, em hãy rút ra khái niệm về ngôn ngữ nghệ thuật theo cách hiểu của em.
-Theo em, ngoài các văn bản nghệ thuật thì ngôn ngữ nghệ thuật còn được sử dụng ở đâu nữa? Nêu ví dụ minh họa.

-Trình bày cách phân loại của ngôn ngữ nghệ thuật?
- Dựa vào đặc điểm nào mà chúng ta lại phân chia các thể loại như trên?
(GV gợi ý: ngôn ngữ trong những thể loại này có điểm chung gì?)
GV: Sử dụng bảng phụ đã chuẩn bị sẵn ví dụ để gợi mở cho học sinh tìm hiểu chức năng của ngôn ngữ nghệ thuật.
VD3: bài thơ: Bánh trôi nước
-Ví dụ trên cung cấp cho em những đặc điểm gì về bánh trôi nước?
-Từ đó, em có thể cho biết chức năng đầu tiên của ngôn ngữ nghệ thuật là gì?
-Ví dụ trên có phải chỉ cung cấp những thông tin về bánh trôi nước hay không? Qua hình tượng bánh trôi nước, tác giả muốn nói tới đối tượng nào khác nữa?
-Điều đó tác động đến em như thế nào? ( về tư tưởng, tình cảm).
Qua đó em hãy xác định chắc năng thứ hai của ngôn ngữ nghệ thuật.
GV: Khi văn bản nghệ thuật biểu hiện vẻ đẹp, hướng con người tới những tình cảm thẩm mỹ, bồi dưỡng nhân cách và tâm hồn con người thì khi đó ta gọi ngôn ngữ nghệ thuật có chức năng thẩm mỹ. Ngôn ngữ nghệ thuật là ngôn ngữ đã được lựa chọn, gọt giũa, xếp đặt, tinh luyện từ ngôn ngữ hàng ngày đạt tới giá trị nghệ thuật thẩm mĩ.

Hoạt động 2: Tìm hiểu phong cách ngôn ngữ nghệ thuật.
-Dựa vào SGK, em hãy cho biết ngôn ngữ nghệ thuật có những đặc trưng cơ bản nào?
GV: Cho học sinh xem lại VD3 trên bảng phụ.
-Người viết sử dụng biện pháp tu từ nào trong ví dụ trên?
-Việc sử dụng phép tu từ trong ví dụ trên có tác dụng gì ?
-Người viết dùng yếu tố nào để tạo nên tính hình tượng trong các tác phẩm? Em hãy lấy một số ví dụ minh họa.
(GV chuẩn bị sẵn một số ví dụ để HS phát hiện các biện pháp tu từ)
-Vậy em hiểu thế nào là tính hình tượng của phong cách ngôn ngữ nghệ thuật?
GV(giảng thêm): Hình tượng chiếc bánh trôi nước không chỉ nhằm miêu tả chiếc bánh trôi nước mà còn gợi lên thân phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến. Không chỉ là nghĩa đen mà còn một lớp nghĩa bóng nằm phía sau nữa.
Từ đó, theo các em ngoài tính hình tượng sẽ gắn liền với tính nào nữa?
GV: Trong một khuôn khổ không nhiều, chỉ bằng vài câu thơ nhưng lại gợi lên nhiều hình ảnh, nhiều lớp nghĩa