Bài tập: Ở LẦU NGƯNG BÍCH
Bài tập 1:
Cho đoạn thơ sau:
Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân,
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung. Bốn bề bát ngát xa trông, Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia. Bẽ bàng mây sớm đèn khuya, Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng.
1. Khái quát nội dung của đoạn thơ.
2. Em hiểu “khóa xuân” trong đoạn thơ nghĩa là gì?
3. Cảnh trong đoạn thơ được miêu tả qua điểm nhìn của ai? Điều đó có ý nghĩa gì ?
4. Thực tế, vầng trăng ở trên cao, ở rất xa, tại sao Nguyễn Du viết “trăng gần” ?
5. Bằng một đoạn văn T-P-H khoảng 8 – 10 câu có sử dụng một câu phủ định, một câu có thành phần biệt lập phụ chú, một phép thế (chỉ rõ) trình bày cảm nhận của em về đoạn thơ trên ?
Đáp án
1. Khái quát nội dung của đoạn thơ: Đoạn thơ miêu tả cảnh trước lầu Ngưng Bích qua cái nhìn đầy tâm trạng của Thúy Kiều.
2. Em hiểu “khóa xuân” trong đoạn thơ nghĩa là gì?
- Khóa xuân: Khóa kín tuổi thanh xuân.
- Trong đoạn thơ: Khóa xuân được dùng để nói về việc Kiều bị giam lỏng, nàng đã linh cảm đây là nơi khóa lại tuổi thanh xuân của mình.
3. Cảnh trong đoạn thơ được miêu tả qua điểm nhìn của ai? Điều đó có ý nghĩa gì ?
- Cảnh trong đoạn thơ được miêu tả qua điểm nhìn của nhân vật Thúy Kiều – người bị giam lỏng ở lầu Ngưng Bích.
- Nguyễn Du miêu tả cảnh trước lầu Ngưng Bích qua điểm nhìn của Thúy Kiều để người đọc thông qua cảnh vật đó mà cảm nhận được tâm trạng, cảm xúc của Thúy Kiều. Đó là biện pháp tả cảnh ngụ tình.
4. Thực tế, vầng trăng ở trên cao, ở rất xa, tại sao Nguyễn Du viết “trăng gần” ?
Thực tế, vầng trăng ở trên cao, ở rất xa, nhưng Nguyễn Du viết là “trăng gần” vì:
- Đây là vầng trăng được cảm nhận bằng tâm lí: được miêu tả qua cái nhìn đầy tâm trạng của Thúy Kiều.
- Nàng thấy “trăng gần” vì nó gần gũi, nó giống với cảnh ngộ của nàng khi đó: vầng trăng cô đơn, lẻ loi một mình trên trời cao cũng giống như nàng cô đơn, lẻ loi một mình ở mặt đất.
- Nàng thấy “trăng gần” còn vì vầng trăng gợi nhắc kỉ niệm về mối tình đầu nàng cùng Kim Trọng nói lời hẹn ước thề nguyền dưới trăng.
5. Viết đoạn văn.
Bài tập 2: Cho sau:
Tưởng người dưới nguyệt chén đồng, Tin sương luống những rày trông mai chờ. Bên trời góc bể bơ vơ, Tấm son gột rửa bao giờ cho phai. Xót người tựa cửa hôm mai, Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ? Sân Lai cách mấy nắng mưa, Có khi gốc tử đã vừa người ôm.
(Ngữ văn 9, tập I, NXB Giáo Dục, 2010)
1. Đoạn thơ trên nằm trong tác phẩm nào? Của ai? Khái quát nội dung chính của đoạn thơ?
2. Em hiểu “tấm son” trong đoạn thơ nghĩa là gì? Trong văn học trung đại VN cũng có tác giả dùng hình ảnh tương tự: Nêu tên tác giả, tên văn bản và chép lại chính xác câu thơ có hình ảnh ấy.
3. Giải nghĩa cụm từ “chén đồng”?
4. Tại sao tác giả không dùng từ “nhớ” mà lại dùng từ “tưởng” trong câu thơ “Tưởng người dưới nguyệt chén đồng” ?
5. Hình ảnh “dưới nguyệt chén đồng” có liên quan gì đến hình ảnh “trăng gần” ở đoạn thơ trước ?
6. Trong đoạn trích, khi nói đến nỗi nhớ của Kiều hướng tới Kim Trọng, Nguyễn Du đã sử dụng từ tưởng; còn khi nói tới nỗi nhớ của Kiều dành cho mẹ cha, tác giả lại dùng từ xót. Chỉ ra sự khác biệt về cảm xúc trong từng nỗi nhớ ấy ?
7. Xác định những điển tích/điển cố được Nguyễn Du sử dụng trong đoạn thơ trên. Nghĩa của những điển tích ấy ? Ý nghĩa của việc tác giả sử dụng những điển tích ấy trong đoạn thơ ?
8. Chỉ ra các thành ngữ được sử dụng trong đoạn thơ và nêu tác dụng ?
9. Viết một đoạn văn khoảng 12 câu theo phép lập luận quy nạp nêu cảm nhận của em về đoạn thơ trên. Trong đoạn văn có sử dụng một câu bị động và một phép thế để liên kết và một lời dẫn trực tiếp (gạch chân, chú thích).
10. Từ đoạn trích trên và bằng