Ngày soạn: 20/10/2015
Ngày dạy: 23/10/2015
Tiết 16-17-18:
ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN
A. Mục tiêu bài học :
- Nắm được những đặc điểm cơ bản của các thể loại truyện dân gian đã học.
- Hiểu được nội dung ý nghĩa và những thủ pháp nghệ thuật chính trong các truyện đã học.
* Kiến thức, kĩ năng cơ bản:
1. Kiến thức:
- Tổng kết đặc điểm cơ bản của bốn thể loại truyện dân gian: Truyền thuyết, cổ tích, truyện ngụ ngôn, truyện cười.
- Tổng kết nội dung, ý nghĩa chính trong các truyện đã học.
- Tổng kết các thủ pháp nghệ thuật chính trong các truyện đã học.
2. Kĩ năng:
- Biết cách so sánh để tìm ra những điểm giống nhau và khác nhau giữa các thể loại truyện dân gian.
- Biết trình bày một vấn đề của truyện dân gian phù hợp với đặc trưng thể loại.
- Biết kể lại một truyện dân gian theo từng thể loại.
3.Thái độ: Giáo dục HS những tình cảm của mỗi truyện dân gian đã học.
B. Chuẩn bị
- Giáo viên:
+ Soạn bài
+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn.
- Học sinh:
+ Soạn bài
C. Các bước lên lớp:
1. Ổn định tổ chức
2. Kiểm tra bài cũ:
? Kể lại truyện Treo biển và nêu ý nghĩa của truyện?
? Kể lại truyện Lợn cưới áo mới và nêu ý nghĩa của truyện?
3. Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò
Nội dung kiến thức

Hoạt động 1:
Hướng dẫn lập và điền vào sơ đồ
I. Hệ thống hoá về định nghĩa thể loại và các truyện dân gian đã học

- Điền vào sơ đồ các thể loại truyện dân gian đã học?
- Yêu cầu HS nhắc lại định nghĩa về các thể loại: truyền thuyết, cổ tích, ngụ ngôn, truyện cười?
- Em hãy kể tên các truyện đã học trong từng thể loại?







Hoạt động 2:
Nhắc lại các đặc điểm tiêu biểu của từng thể loại
II. Đặc điểm tiêu biểu của các thể loại

- GV hướng dẫn HS lập bảng, liệt kê đặc điểm tiêu biểu của từng thể loại: nhân vật, nội dung, ý nghĩa?


Truyền thuyết
Cổ tích
Ngụ ngôn
Truyện cười

- Là truyện kể về các nhân vật và sự kiện LS trong quá khứ.



- Có nhiều chi tiết tưởng tượng kì ảo.

- Người kể, người nghe tin câu chuyện như là có thật.
- Thể hiện thái độ và cách đánh giá của nhân dân đối với các sự kiện và nhân vật lịch sử được kể.
- Là truyện kể về cuộc đời một số kiểu nhân vật quen thuộc.



- Có nhiều chi tiết tưởng tượng kì ảo.

- Người kể, người nghe không tin câu chuyện như là có thật.
- Thể hiện ước mơ, niềm tin của nhân dân về chiến thắng cuối cùng của lẽ phải, của cái thiện.

- Là truyện kể mượn chuyện về loài vật, đồ vật hoặc con người để nói bóng gió chuyện con người.

- Có ý nghĩa ẩn dụ, ngụ ý.




- Nêu bài học để khuyên nhủ, răn dạy người ta trong cuộc sống.
- Là truyện kể về những hiện tượng đáng cười trong cuộc sống (hiện tượng có tính chất ngược đời, lố bịch, trái tự nhiên)
- Có yếu tố gây cười.





- Nhằm gây cười mua vui hoặc phê phán những thói hư tật xấu trong XH, từ đó hướng người ta tới cái đẹp.

III. Nội dung và nghệ thuật của các truyện đã học
Tên truyện
Hiện thực được phản ánh
Đặc điểm của nhân vật chính
Nội dung tư tưởng
Biện pháp NT

Bánh chưng, bánh giầy
Có sự hoang đường nhưng gắn với cốt lõi LS là thời đại Hùng Vương
- Con trai vua Hùng nhưng có cuộc sống như người dân thường
- Giải thích tục cúng lễ Trời, Đất, tổ tiên và nguồn gốc của hai loại bánh
Chi tiết tưởng tượng kì ảo

Thánh Gióng
Những cuộc chiến tranh thời cổ VN chống lại các bộ lạc phía bắc đến xâm lược
Hào hùng, kì vĩ, có sức mạnh phi thường; có tinh thần yêu nước, quyết tâm đánh giặc cứu nước.
Ca ngợi người anh hùng chống xâm lược thời cổ đại
Chi tiết tưởng tượng kì ảo

Sơn Tinh, Thuỷ Tinh
Công cuộc đắp đê chống lụt thời cổ ở trung du và đồng bằng châu thổ sông Hồng
Hào hùng, kì vĩ, có sức mạnh phi thường
Khát vọng