ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP GIỮA HỌC KÌ 1
MÔN ĐIA LÍ
1/ Kinhtuyến,vĩtuyếnlàgì ?
-Kinh tuyến: đường nối liền hai điểm cực Bắc và cực Nam trên bề mặt quả Địa Cầu.
- Vĩ tuyến: vòng tròn trên bề mặt Địa Cầu vuông góc với kinh tuyến.
-Kinh tuyến gốc là kinh tuyến số 00, đi qua đài thiên văn Grin- uýt ở ngoại ô thành phố Luân Đôn (nước Anh)
- Vĩ tuyến gốc: vĩ tuyến số 00 (Xích đạo)
2/ThếnàolàkinhtuyếnĐông ,kinhtuyếnTây, vĩtuyếnBăcvĩtuyến Nam ?
- Kinh tuyến Đông: những kinh tuyến nằm bên phải kinh tuyến gốc.
- Kinh tuyến Tây: những kinh tuyến nằm bên trái kinh tuyến gốc.
- Vĩ tuyến Bắc: những vĩ tuyến nằm từ Xích đạo đến cực Bắc.
- Vĩ tuyến Nam: những vĩ tuyến nằm từ Xích đạo đến cực Nam.
3/ ThếnàolànửacầuĐông, nửacầuTây, nửacàuBắcnửacầu Nam
- Nửa cầu Đông : nửa cầu nằm bên phải vòng kinh tuyến 200T và 1600Đ, trên đó có các châu: Âu, Á, Phi và Đại Dương.
- Nửa cầu Tây : nửa cầu nằm bên trái vòng kinh tuyến 200T và 1600Đ, trên đó có toàn bộ châu Mĩ.
- Nửa cầu Bắc: nửa bề mặt địa cầu tính từ Xích đạo đến cực Bắc.
- Nửa cầu Nam: nửa bề mặt địa cầu tính từ Xích đạo đến cực Nam
4/ Cách xác định phương hướng trên bản đồ:
Với bản đồ có kinh tuyến,vĩ tuyến: phải dựa vào các đường kinh tuyến và vĩ tuyến để xác định phương hướng.
Với các bản đồ không vẽ kinh, vĩ tuyến: phải dựa vào mũi tên chỉ hướng bắc trên bản đồ sau đó tìm các hướng còn lại.




5/ Kháiniệmkinhđộ, vĩđộ, tọađộđịalícủamộtđiểmvàcáchviếttọađộđịalícủamộtđiểm.
-Kinhđộcủamộtđiểmlàkhoảngcáchtínhbằngsốđộtừkinhtuyếnđi qua điểmđóđếnkinhtuyếngốc.
-Vĩđộcủamộtđiểmlàkhoảngcáchtínhbằngsốđộtừvĩtuyếnđi qua điểmđóđếnvĩtuyếngốc.
- Kinhđộvàvĩđộcủa 1 điểmgọilàtoạđộđịalícủađiểmđó.
-Cáchviếttọađộđịalí: viếtkinhđộ ở trênvĩđộ ở dưới
VD: C: 20o Tây
10o Bắc
6/HệquảsựvậnđộngtựquayquanhtrụccủaTráiđất
* Vận động của Trái đất quanh trục.
- Trái Đất tự quay quanh 1 trục tưởng tượng nối liền 2 cực và nghiêng 66033’ trên mặt phẳng quỹ đạo
-Hướng tự quay trái đất Từ Tây sang Đông
-Thời gian tự quayvòng 24 giờ ( 1ngày đêm)
Trái Đất được chia ra 24 khu vực giờ.
*Sự lệch hướng
Do sựvậnđộngtựquayquanhtrụccủaTráiđấtnêncácvậtchuyểnđộngtrênbềmặttráiđấtđềubịlệchhướng.
+ BáncầuBắc: 0 -> S (bênphải)
+ Bán cầu Nam: P -> N (bên trái)hình 22 SGK trang 23
7/ SựchuyểnđộngcủaTráiđấtquanhMặttrời.
-Tráiđấtchuyểnđộngquanhmặttrờitheoquỹđạocóhìnhelípgầntròn .
- Hướngchuyểnđộng: TừTây sang đông
- Thờigian TĐ chuyểnđộngquanhmặttrời 1 vòng là 365 ngàyvà 6 giờ.
- Trong khi chuyểnđộngtrênquỹđạoquanhmặttrời, trụcTráiĐấtlúcnàocũnggiữnguyênđônghiêng 66033)trênmặtphẳngquỹđạovàhướngnghiêngcủatrụckhôngđổi. Đó là sựchuyểnđộngtịnhtiến.
8/. Hiệntượngcácmùa
Cóđộnghiêngkhôngđổi, hướngvề 1phía
- 2nửacầuluânphiênnhaungảgầnvàchếchxamặttrờisinh ra cácmùa
- Ngày 22/6 (hạchí): NửacầuBắcngảvềphíaMặttrờinhiềuhơn.
- Ngày 22/12 (đôngchí): Nửacầu Nam ngảvềphíaMặttrờinhiềuhơn.
- Ngày 21/3 vàngày 23/9 (ánhsángMặttrờichiếuthẳngvàođườngxíchđạo.)
- Xuân – Hạ - Thu - Đông
- MùaXuân – Thu ngắnvàchỉ là nhữngthờiđiểmgiaomùa.
(cácmùatínhtheonămdương )
9/ Hiệntượngngày, đêmdàingắn ở cácvĩđộkhácnhautrênTráiđất:
* Ở nữacầuBắc
- 22/6(hạchí): ngàydài, đêmngắn
- 22/12(đôngchí): ngàyngắn, đêmdài
CàngxaXíchĐạohiệntượngngàyđêmdàingắncàngbiểuhiệnrõ ở mỗinửacầu
-Ở 2 miềncựcsốngàycóngày, đêmdàisuốt 24 giờthayđổitheomùa: