Bài 10
Tiết 40
Tuần :10
việt : NÓI GIẢM NÓI TRÁNH (GDKNS)

I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức : Giúp HS
- Khái niệm nói giảm nói tránh .
- Tác dụng của biện pháp tu từ nói giảm nói tránh .
2 . Kĩ năng
- Phân biệt nói giảm nói tránh với nói không đúng sự thật .
- Sử dụng nói giảm nói tránh đúng lúc, đúng chỗ để tạo lời nói trang nhã , lịch sự .
3. Thái độ : Có thái độ đúng mực trong việc dùng biện pháp tu từ nói giảm nói tránh .
II. NỘI DUNG HỌC TẬP
- Hiểu được thế nào là nói giảm nói tránh và tác dụng của nói giảm nói tránh trong ngôn ngữ đời thường và trong tác phẩm văn học .
- Biết sử dụng biện pháp nói giảm nói tránh trong giao tiếp khi cần thiết .
III. CHUẨN BỊ
- Giáo Viên : Sách tham khảo,tư liệu .
- Học Sinh : Soạn bài theo gợi ý GV, vở ghi , vở bài soạn .
IV. TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP
1.Ổn định tổ chức và kiểm diện : Kiểm diện HS(1 phút)
2. Kiểm tra miệng: (5 phút)
Câu 1: Thế nào là nói quá và tác dụng của nói quá?(4đ)
Câu 2: Tìm phép nói quá trong ví dụ sau, giải thích ý nghĩa của phép nói quá đó.(6 đ)
Người sao một hẹn thì nên
Người sao chín hẹn thì quên cả mười.
b. Bàn tay ta làm nên tất cả, Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.
Đáp án
Câu 1 : - Nói quá là biện pháp tu từ phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả.
- Tác dụng : Nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm cho sự diễn đạt.
Câu 2:
a. Hẹn chín mà quên mười là hoàn toàn không có trong thực tế. Chính cách nói phóng đại quá sự thật này đã nhấn mạnh thái độ trách móc đối với sự “quên” của người hẹn .
b. Nhấn mạnh vai trò của sức lao động, của ý chí bền bỉ, sự siêng năng, cần cù của con người.
3. Tiến trình bài học (31 phút)

HOẠT ĐỘNG GIỮA GV VÀ HS
 NỘI DUNG BÀI DẠY

Hoạt động 1: Giới thiệu bài. (1 phút)
pháp tu từ nói quá là biện pháp tu từ nói giảm nói tránh. vậy nói giảm nói tránh là gì? Tác dụng của biện pháp tu từ này ntn? Chúng ta sẽ đi vào tìm hiểu
động 2: Khái niệm và tác dụng của biện pháp nói giảm nói tránh. (20 phút)
* GV chép ngữ liệu 1 vào bảng phụ - gọi HS đọc
- Vì vậy, tôi để lại mấy lời này, phòng khi tôi sẽ đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê-nin và các vị cách mạng đàn anh khác, thì đồng bào cả nước, đồng chí trong Đảng và bầu bạn khắp nơi đều khỏi cảm thấy đột ngột.
( Chí Minh, Di chúc)
- Bác đã đi rồi sao, Bác ơi!
MuØa thu đang đẹp, nắng xanh trời.
(Tố Hữu, Bác ơi!)
- Lượng con ông Độ đây mà... Rõ tội nghiệp, về đến nhà thì bố mẹ chẳng còn.
( Hồ Phương , Thư nhà)
? của các từ “ đi , chẳng còn” trong các VD trên có nghĩa là gì .
- Nghĩa từ : đi , chẳng còn -> chết
? Tại sao trong trường hợp này,tại sao tác giả không sử dụng từ “ chết” mà phải sử dụng từ “đi , chẳng còn”.
- Thể hiện cách diễn đạt tế nhị, tránh cảm giác đau buồn.
VD: Nhận xét câu sau : Anh ấy bị thổ huyết -> ói ra máu -> tránh gây cảm giác ghê sợ, nặng nề
* GV chép ngữ liệu 2 vào bảng phụ - gọi HS đọc
“ Phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ, áp mặt vào bầu sữa nóng của người mẹ để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm, và gãi rôm ở sống lưng cho, mới thấy người mẹ có một êm dịu vô cùng.”
( Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)
? Tại sao trong trường hợp này, tác giả lại sử dụng từ “bầu sữa” mà không sử dụng từ có ý nghĩa tương tự.
- Sử dụng từ “bầu sữa”: cách diễn đạt tế nhị, tránh thô tục.
VD tương tự : Cậu ta đi vệ sinh.hay ta đi đại tiện
-> tránh thô