Tiếng Việt : nói giảm, nói tránh

A. Mục tiêu.
Học xong bài này, HS có được.
1. Kiến thức:
- Học sinh hiểu khái niệm nói giảm, nói tránh và giá trị biểu cảm của 2 biện pháp tu từ này.
2. Kĩ năng.
- Rèn luyện kĩ năng phân tích và sử dụng 2 biện pháp tu từ này trong cảm thụ văn và trong giao tiếp.
3. TháI độ.
- Có ý thức làm trong sáng tiếng Việt
B. Chuẩn bị.
- Giáo viên: Lấy 1 số ví dụ trong thực tế, thơ văn.
- Học sinh: Giải bài tập 5, 6 SGK tr153
C.Tiến trình bài dạy.
I. Tổ chức lớp:
+ ổn định lớp.
+ Kiểm tra sĩ số
II. Kiểm tra bài cũ :
? Thế nào là nói quá, tác dụng của nói quá.
? Giải bài tập 5, 6 SGK tr 153


III.Bài mới.





? Những từ in đậm trong các đoạn trích có nghĩa là gì.
? Nhận xét?

? Tìm những ví dụ khác có cách nói tương tự về cái chết.
* Sử dụng cách nói giảm nhẹ để tránh sự đau buồn
? Vì sao trong câu văn tác giả dùng ``bầu sữa`` mà không dùng một từ ngữ khác cùng nghĩa.
* Nói tránh để tránh thô tục
? So sánh 2 cách nói, cách nào nhẹ nhàng, tế nhị hơn đối với người nghe.
- Nói giảm, nói tránh tạo nên sự tế nhị, nhẹ nhàng.
? Vậy thế nào là nói giảm, nói tránh.
? Tác dụng.



? Điền các từ ngữ nói giảm , nói tránh đã cho vào chỗ trống.





- Giáo viên tổ chức học sinh làm nhanh giữa các nhóm.
? Trong mỗi cặp câu, câu nào có sử dụng cách nói giảm, nói tránh .

- Hd học sinh làm bài tập 3 dựa vào mẫu câu trong SGK






- Giáo viên đánh giá động viên những nhóm làm tốt.

I. Nói giảm, nói tránh và tác dụng của nói giảm , nói tránh.
1. Ví dụ
=> HS giảI thích

=> Cả 3 ví dụ tác giả đều tránh từ chết để giảm bớt đau buồn.
=>Học sinh lấy ví dụ khác:
``Bác Dương thôi đã thôi rồi
Nước mây man mác ngậm ...``
``Bà về năm ấy làng treo lưới``(T. Hữu)
- Tác giả dùng từ ``bầu sữa`` trong câu này cốt để tránh thô tục


- Cách nói thứ hai nhẹ nhàng hơn đối với người tiếp nhận.



3. Kết luận
- Học sinh khái quát
- Học sinh đọc ghi nhớ trong SGK tr108.
II. Luyện tập
1. Bài tập 1
- Học sinh đọc bài tập 1
a) đi nghỉ
b) chia tay nhau
c) khiếm thị
d) có tuổi
e) đi bước nữa
2. Bài tập 2
- Học sinh làm việc theo nhóm

- Các câu có sử dụng nói giảm, nói tránh là: a2, b2, c1, d1, e2.
3. Bài tập 3
- Học sinh làm việc theo nhóm trong 5`: thi đội nào tìm được nhiều câu nói giảm, nói tránh bằng cách phủ định điều ngược lại với nội dung đánh giá.
VD: Chị xấu quá
chị ấy chưa xinh
(xấu đối lập