Những "ngưi bạn dõn" là th nào và h đu tranh chng những ngưi dõn chđ - xó hi ra sao?
(Trả li những bi bo đăng trn tạp chớ "cđa cải nước Nga" chng lại những ngưi mc-xớt)26



Vit vo ma xun v
ma h 1894
In thạch lần đầu năm 1894


Theo đĩng bản in thạch
năm 1894









[151




Thin
I










Tạp chớ "Cđa cải nước Nga"27 đ m mt chin dịch chng những ngưi dn chđ - xó hi. Ngay trong s 10, năm ngoỏi, ụng N. Mi-khai-lp-xki, mt trong những ngưi đng đầu tạp chớ đ, đ tuyn b l mt cuc "lun chin" sắp đưỵc tin hnh đĨ chng lại "những ngưi m ngưi ta vn thưng gi l mc-xớt hay dn chđ - xó hi nước chĩng ta"28. Tip đ, xut hiƯn bài cđa ụng X. Cri-ven-cụ: "Bàn vỊ những nhà trớ thc đơn đc" (s 12) v mt bài khỏc cđa ụng N. Mi-khai-lp-xki: "Văn hc và đi sng" ("Cđa cải nước Nga", s 1 và 2, 1894). Cũn những quan điĨm cđa chớnh ngay tạp chớ đ đi với tỡnh hỡnh kinh t cđa nước ta thỡ ụng X.I.u-gia-cp đó trỡnh bày đầy đđ hơn cả trong mt bài nhan đỊ là: "Những vn đỊ phỏt triĨn kinh t cđa nước Nga" (s 11 và 12). Trờn t tạp chớ cđa h, cỏc ngài đ, ni chung, đỊu t xưng là đại biĨu cho những tư tưng và sỏch lưỵc cđa những "ngưi bạn dõn" chõn chớnh, nhưng tht ra lại l những kỴ tư th cđa những ngưi dõn chđ-xó hi. Vy chĩng ta hy xem xt k những "ngưi bạn dn" y, viƯc h phờ phỏn chđ ngha Mỏc, những tư tưng và sỏch lưỵc cđa h.
Ơng N. Mi-khai-lp-xki chĩ ý nht đn những nguyn tắc lý lun cđa chđ ngha Mỏc, cho nờn ụng đỈc biƯt chĩ trng phõn tớch quan điĨm duy vt lịch sư. Sau khi đó trỡnh bày, vỊ đại thĨ, ni dung cđa cỏi khi rt lớn những sỏch bỏo mỏc-xớt ni vỊ hc thuyt đ, ơng Mi-khai-lp-xki bắt đầu ph phn bằng mt đoạn văn như sau:
"Trước ht, ¯ ơng ta ni, ¯ d nhin, mt vn đỊ đưỵc đỈt ra l: Mc đ trỡnh by quan điĨm duy vt lịch sư cđa mỡnh trong tỏc phm nào nh? Trong b "Tư bản", Mỏc đó cho chĩng ta mt kiĨu mu vỊ s kt hỵp sc mạnh lụ-gớch với hc thc uyn bc, với mt s nghin cu rt t m tồn b sch bo kinh t cịng như những s kiƯn hữu quan. Mỏc đó lơc ra đưỵc những nhà lý lun vỊ khoa hc kinh t, đ bị lng qun đi t lu ri hoỈc hiƯn nay khụng ai bit đn, và ụng đó khụng b qua những chi tit ht sc nh trong những bỏo cỏo cđa cỏc viờn thanh tra cụng xưng, hay trong những li chng cđa cỏc chuyờn gia trước cỏc tiĨu ban chuyờn mụn; ni tm lại, Mỏc đó moi ra đưỵc mt khi lưỵng rt lớn những tài liƯu cơ thĨ, mt phần đĨ lun chng, mt phần đĨ minh hoạ cho những lý lun kinh t cđa mỡnh. Nu như Mỏc đó sỏng tạo ra mt quan điĨm "hồn tồn mới" vỊ qu trỡnh lịch sư, nu như Mỏc đó đng trờn mt quan điĨm mới mà giải thớch toàn b quỏ kh cđa nhõn loại v đ tỉng kt tt cả những lý lun trit hc - lịch sư đó c t trước đn nay, thỡ đương nhiờn là Mỏc cịng làm viƯc đ với mt thỏi đ cn thn như th: ụng đó thc s xem xt lại v phn tớch mt cch c ph phn tt cả những lý thuyt tr danh vỊ qu trỡnh lịch sư, và ụng đó đi sõu nghiờn cu rt nhiỊu s kiƯn trong lịch sư toàn th giới. ViƯc so sỏnh Mỏc với Đỏc-uyn, như ngưi ta vn rt thưng làm trong sỏch bỏo mỏc-xớt, lại cng xc nhn ý kin đ. Tồn b tc phm cđa Đc-uyn l gỡ? L mt s tư tưng c tớnh cht khi qut, gắn liỊn ht sc chỈt ch với nhau và tỉng kt cđa mt đng những tài liƯu cơ thĨ to như nĩi Mụng Blăng. Vy đõu là tỏc phm tương ng cđa Mỏc? Tỏc phm đ khụng c. Và khụng những Mỏc khụng c mt tỏc phm như th, mà trong toàn b sỏch bỏo mc-xớt, tuy rt nhiỊu v rt phỉ bin, cịng khơng c mt tc phm như th".
Tt cả đoạn văn đ tht l ht sc tiu biĨu chỗ n chng t rằng