PHÒNG GIÁO DỤC HUYỆN PHÙ CÁT
TRƯỜNG THCS NGÔ MÂY
…((((( …











NHẬN BIẾT VÀ TÁCH CÁC CHẤT RA KHỎI HỖN HỢP











GIÁO VIÊN : Phạm Xuân Trứ
NĂM HỌC : 2007 -2008






A/ ĐẶT VẤN ĐỀ :


Hóa học là bộ môn khoa học thực nghiệm , nó gắn liền với khoa học kỉ thuật với đời sống sản xuất . Ngoài việc học sinh tiếp cận với các dụng cụ , hóa chất , các thí nghiệm hóa học … Trong quá trình học , việc làm các bài tập lí thuyết cũng như các dạng bài tập định tính định lượng hết sức quan trọng .
Trong những dạng bài tập lí thuyết của môn hóa học , dạng bài tập nhận biết các chất , tách các chất ra khỏi hỗn hợp là dạng bài tập mà học sinh thường lúng túng . Để giải quyết loại bài tập này ngoài việc nắm vững lí thuyết , về tính chất hóa học của các chất , học sinh cần phải nhạy bén trong việc phát hiện sự khác nhau về tính chất của các chất nhằm nhận biết một chất hay tách một chất ra khỏi hỗn hợp . Đó là nỗi lo âu , trăn trở của nhiều giáo viên dạy môn hóa học ở bậc trung học cơ sở .
Là giáo viên đang giang dạy môn hóa học của trường , để nâng cao chất lượng dạy và học , để góp phần phụ đạo học sinh yếu kém , bồi dưỡng học sinh khá giỏi và hình thành cho học sinh những kiến thức cơ bản của môn hóa học . Được sự thống của tổ chuyên môn , sự tìm tòi nghiên cứu sách vở , tôi xin viết chuyên đề : “ Nhận biết và tách các chất ra khỏi hỗn hợp ” .
Qua chuyên đề sẽ giới thiệu một số dạng cơ bản về nhận biết và tách các chất ra khỏi hỗn hợp .










B/ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ :

Vấn đề 1: NHẬN BIẾT CÁC CHẤT .

A/ Dựa vào tính chất vật lí :
Loại bài toán này dựa vào sự khác nhau về tính chất vật lí như: màu , mùi , vị , tính tan trong nước …
Các đặc tính của từng chất như : khí CO2 không cháy , sắt bị nam châm hút , khí NH3 có mùi khai ,khí H2S có mùi trứng thối , khí Clo có màu vàng lục …

Ví dụ 1: Dựa vào tính chất vật lí , hãy phân biệt các chất khí gồm : khí H2 , khí Clo , khí H2S đựng trong các bình mất nhãn bằng thủy tinh .
Giải :
Từ các bình đựng các khí trên ta dễ dàng nhận được bình chứa khí Clo vì nó có màu vàng lục .
Hai khí còn lại mở nắp bình , vẩy tay bình nào có mùi trứng thối đó là bình chứa H2S .
Bình còn lại chính là bình chứa H2 .

Ví dụ 2: Dựa vào tính chất vật lí , hãy phân biệt các bình chứa các chất bột trắng bị mất nhãn gồm : muối ăn đường cát và tinh bột .
Giải :
Trích mỗi bình một chất bột làm mẫu thử rồi cho nước vào các mẫu thử .Mẫu thử nào không tan chính là tinh bột .
Hai bình còn lại phệt vào tay nhấm thử , mẫu thử nào có vị ngọt chính là bình chứa đường cát , mẫu thử có vị mặn là bình chứa muối ăn .

Ví dụ 3: Dựa vào tính chất vật lí , hãy phân biệt các bình chứa 3 chất bột kim loại đều có màu trắng bạc bị mất nhãn gồm : Fe, Al và Ag .
Giải :
Trích mỗi bình một ít làm mẫu thử .
Dùng nam châm đưa vào các mẫu thử , mẫu thử nào bị nam châm hút mẫu đó là sắt .
Lấy hai mẫu còn lại với thể tích như nhau đem cân ,thấy mẫu nào khối lượng nhẹ hơn đó là nhôm . Mẫu nào khối lượng nặng hơn đó là Ag .

B/ Dựa vào tính chất hóa học :
Phương pháp giải :
Dạng bài tập này dựa vào dấu hiệu đặc trưng khi các chất phản ứng hóa học phản ứng với nhau ( Phản ứng tạo ra sản phẩm có dấu hiệu rõ ràng như thay đổi màu sắc , tạo kết tủa và chất khí thoát ra ) .Gọi là phương pháp xác định định tính .
Cách tiến hành :
Trích mỗi lọ ít làm mẫu thử
Giới thiệu thuốc thử cần dùng
Mô tả hiện tượng khi cho thuốc thử vào mẫu thử và rút ra kết luận
Viết phương trình hóa học minh họa .
Đối với một số hợp chất vô cơ ta có thể dựa vào bảng sau :

Hóa chất
Thuốc thử
Dấu hiệu nhận biết

Clorua
Sunfat
Sunfua
Amon
Nitrat
Phot phat
Cacbonat
Silicat
Muối Mg
Fe(II)
Fe(III)
Cu(II