Ngày soạn:…/…/…
Ngày dạy:…/…/…
BÀI 3. MỘT SỐ NÉT TIÊU BIỂU CỦA MĨ THUẬT VIỆT NAM
(6 tiết)
I. MỤC TIÊU
1. Về kiến thức
Sau bài học này, HS sẽ:
- Biết về cách lập danh mục tư liệu trong tìm hiểu lịch sử mĩ thuật.
2. Năng lực
- Năng lực chung:
● Giải quyết được những nhiệm vụ học tập một cách độc lập, theo nhóm và
thể hiện sự sáng tạo.
● Góp phần phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác qua hoạt động nhóm và
trao đổi công việc với giáo viên.
- Năng lực riêng:
● Hiểu về đặc điểm tiêu biểu của mĩ thuật Việt Nam qua một số di sản, tác
phẩm mĩ thuật ở một số thời kì.
● Có khả năng viết bài luận giới thiệu về giá trị tiêu biểu của mĩ thuật Việt
Nam.
3. Phẩm chất
- Tự hào về những giá trị, vẻ đẹp của di sản, tác phẩm mĩ thuật Việt Nam.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên
- SGK, SGV, Giáo án.

- Một số tư liệu, sản phẩm, tác phẩm mĩ thuật có liên quan đến chủ đề bài học
Một số nét tiêu biểu của mĩ thuật Việt Nam.
- Máy tính, máy chiếu (nếu có).
2. Đối với học sinh
- SGK.
- Bài thuyết trình.
- Ảnh tư liệu về di sản/tác phẩm mĩ thuật Việt Nam đã sưu tầm.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
HOẠT ĐỘNG 1: KHÁM PHÁ
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:
- HS hiểu về mối liên hệ giữa tìm hiểu lịch sử mĩ thuật và di sản, tác phẩm mĩ
thuật.
- HS nắm được các bước lập danh sách tư liệu trong tìm hiểu lịch sử mĩ thuật.
b. Nội dung:
- GV cho HS tìm hiểu và nêu ý nghĩa của mối liên hệ giữa tìm hiểu lịch sử mĩ thuật
và di sản, tác phẩm mĩ thuật qua sơ đồ ở SGK tr.24.
- GV hướng dẫn HS tìm hiểu các bước lập danh sách tư liệu trong tìm hiểu lịch sử
mĩ thuật.
c. Sản phẩm học tập: Kĩ năng cơ bản trong lập danh sách tư liệu trong tìm hiểu
lịch sử mĩ thuật.
d. Tổ chức hoạt động:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV chia HS thành 2 nhóm và phân công nhiệm vụ cụ thể cho các nhóm:
+ Nhóm 1: Trình bày về mối liên hệ giữa tìm hiểu lịch sử mĩ thuật và di sản, tác
phẩm mĩ thuật.

+ Nhóm 2: Trình bày các bước lập danh sách tư liệu trong tìm hiểu lịch sử mĩ
thuật.
- GV hướng dẫn, lưu ý cho HS:
+ Nêu được ý nghĩa của từng nội dung.
+ Lí giải được sự cần thiết của mỗi mục, bước trong lập danh sách tư liệu.
+ Ở mỗi nội dung, cần có minh chứng cụ thể.
- GV trình chiếu cho HS hình ảnh về Nghệ thuật khảm gốm sứ trên ngai thờ vua
Khải Định để HS tiện theo dõi.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS tìm hiểu và nêu ý nghĩa của mối liên hệ giữa tìm hiểu lịch sử mĩ thuật và di
sản, tác phẩm mĩ thuật qua sơ đồ ở SGK tr.24.
- HS tìm hiểu các bước lập danh sách tư liệu trong tìm hiểu lịch sử mĩ thuật.
- GV quan sát việc tham gia hoạt động học trên lớp của HS và hỗ trợ HS (nếu cần
thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện các nhóm thảo luận theo các nội dung đã được phân công:
Nhóm 1: Mối liên hệ giữa tìm hiểu lịch sử mĩ thuật và di sản mĩ thuật, tác phẩm
mĩ thuật

Để áp dụng hiệu quả kiến thức lí luận vào thực tiễn nghiên cứu lịch sử mĩ thuật,
cần xác định rõ vai trò của phương tiện nghiên cứu, lựa chọn phương pháp tiếp
cận

phù

hợp với

đối

tượng

cần

nghiên

cứu và

thực

hiện

các

việc

như

kiểm

chứng,

giải

mã,

phân

tích và nhận định giá trị tác phẩm.

Nhóm 2: Các bước lập danh sách tư liệu trong tìm hiểu lịch sử mĩ thuật
- Bước 1: Xác định danh mục các tư liệu và tra cứu phần mục lục để tìm những
phần, chương, mục,... có liên quan đến nội dung nghiên cứu.
- Bước 2: Tóm tắt những nội dung có liên quan đến đối tượng cần nghiên cứu, tìm
hiểu trong lĩnh vực lịch sử mĩ thuật.

- Bước 3: Ghi lại những thông tin về nguồn trích dẫn như: tác giả, ngày tháng xuất
bản, nhan đề, nơi xuất bản, nhà xuất bản, ...
- Bước 4: Duy trì, phát triển và quản lí danh mục tư liệu (giấy, số hóa; hình, đoạn
văn bản....) một cách hệ thống để thuận tiện tra cứu, sử dụng phù hợp.
- GV yêu cầu các thành viên của nhóm khác theo dõi, đặt câu hỏi để làm rõ các vấn
đề cần quan tâm hoặc chưa rõ.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
GV đánh giá, nhận xét và chốt lại kiến thức, chuyển sang nội dung mới.
HOẠT ĐỘNG 2: NHẬN BIẾT
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:
- HS biết được về đặc điểm mĩ thuật của Việt Nam theo tiến trình lịch sử.
- HS lập được danh mục tư liệu về mĩ thuật Việt Nam ở các thời kì.
b. Nội dung:
- GV tổ chức cho HS tìm hiểu và thuyết trình một số nội dung liên quan đến diễn
trình lịch sử mĩ thuật Việt Nam.
c. Sản phẩm học tập: Danh sách tư liệu và có khả năng giới thiệu về di sản, tác
phẩm mĩ thuật của một thời kì ở Việt Nam.
- GV cho HS/ nhóm HS lựa chọn và trình bày về lịch sử mĩ thuật theo từng thời kì.
- HS/ nhóm HS lựa chọn một hoặc nhiều thời kì để trình bày về sự cần thiết trong
tìm hiểu lịch sử mĩ thuật. Việc trình bày thông qua các di sản/ tác phẩm mĩ thuật
tiêu biểu.
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV- HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học Nhận biết
tập

Thời kì tiền sử và sơ sử

- GV chia HS thành 3 nhóm, phân công cho - Được hình thành từ hoạt động thực tiễn

các nhóm lựa chọn và trình bày về lịch sử gắn với việc chế tác đồ dùng (mĩ thuật ứng
mĩ thuật theo từng thời kì ở Việt Nam:

dụng).

+ Nhóm 1: Tìm hiểu về đặc điểm mĩ thuật - Trống đồng Đông Sơn là một trong
Việt Nam thời kì tiền sử và sơ sử.

những hiện vật khảo cổ học quan trọng

+ Nhóm 2: Tìm hiểu về đặc điểm mĩ thuật nhất tìm được ở Đông Nam Á nói chung và
Việt Nam thời kì trung đại.

Việt Nam nói riêng.

+ Nhóm 3: Tìm hiểu về đặc điểm mĩ thuật Thời kì trung đại
Việt Nam thời kì hiện đại.

- Mĩ thuật thời Lý:

- GV trình chiếu, hướng dẫn và cùng HS + Đánh dấu sự phát triển của nghệ thuật
quan sát hình ảnh SGK đưa ra.

Phật giáo.

- GV cho HS quan sát thêm một số hình ảnh + Bên cạnh kiến trúc độc đáo, nghệ thuật
về mĩ thuật của Việt Nam theo tiến trình điêu khắc, chạm khắc giai đoạn này khá
lịch sử:

phát triển, chất liệu tạo hình chủ yếu là đá.

+ Thời kì tiền sử:

- Mĩ thuật thời Trần: có tính hiện thực,
được thể hiện với phong cách khoáng đạt,
hình khối chắc khỏe.
- Mĩ thuật thời Lê sơ:
+ Mang đậm chất Nho giáo với các công
trình kiến trúc đền, miếu, lăng mộ,... được
xây dựng nhiều ở Thanh Hoá.
+ Nghệ thuật trang trí nổi bật với các hoạ
tiết rồng, mây, hoa cỏ bốn mùa,...
- Mĩ thuật thời Mạc:
+ Có xu hướng dân gian hoá, nghệ thuật
điêu khắc bớt tính lí tưởng, chân dung
tượng Phật ngày càng trở nên gần gũi với

+ Thời kì trung đại:

con người.

Tượng tiên nữ đầu người mình chim

+ Chạm khắc đình làng phát triển mang giá

(Kinnari) - hiện vật chùa Phật Tích, 1057,

trị tạo hình cao, nét chạm mộc mạc, chắc

đá sa thạch (thời Lý)

khoẻ, tạo khối sinh động.
- Mĩ thuật thời Lê Trung Hưng:
+ Phát triển điêu khắc tượng Phật.
+ Phát triển nghệ thuật chạm khắc trên chất
liệu gỗ, đá,...
- Mĩ thuật thời Tây Sơn:
+ Mang tính hiện thực cao, tạo hình chân
dung các bức tượng tôn giáo, tín ngưỡng
được thể hiện rõ nét, tỉ lệ giải phẫu, khắc
hoạ chân dung có tâm trạng, cảm xúc như
con người.
+ Xuất hiện lăng mộ ở nhiều nơi trên cả
nước, có hệ thống tượng tròn canh giữ lăng
mộ.
- Mĩ thuật thời Nguyễn:
+ Dung hòa giữa Nho giáo, Thiên chúa
giáo và Phật giáo.
+ Nghệ thuật cung đình tập trung ở kinh
thành Huế gắn với nghệ thuật trang trí kiến

Đầu uyên ương bằng đất nung trang trí
cung điện thời Trần

trúc độc đáo.
+ Nhiều chùa chiền được xây dựng ở các
làng quê
+ Dòng tranh dân gian phát triển mạnh với

Một món đồ sứ ký kiểu thời Lê

đề tài tôn giáo, tín ngưỡng.
Thời kì hiện đại
- Sau năm 1945, mĩ thuật có nhiều ảnh
hưởng của khuynh hướng xã hội chủ nghĩa,
với mục đích ghi lại những chiến công hào
hùng, vẻ vang của quân và dân qua các
cuộc đấu tranh bảo vệ Tổ quốc.
- Sau khi thống nhất đất nước, lực lượng
nghệ sĩ sáng tác và lí luận được đào tạo từ
các nước tạo nên những sáng tạo đa dạng,
phong phú và được dịp khẳng định khả
năng của mình.

Chân đèn trang trí họa tiết rồng thời Mạc
+ Thời kì cận đại

Thiếu nữ bên hoa huệ (Tô Ngọc Vân)
+ Thời kì hiện đại

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS tìm hiểu theo nhóm và thuyết trình một
số nội dung liên quan đến diễn trình lịch sử
mĩ thuật Việt Nam.
- GV quan sát việc tham gia hoạt động học
trên lớp của HS và hỗ trợ HS (nếu cần
thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và
thảo luận

- GV mời đại diện các nhóm thảo luận theo
các nội dung đã được phân công:
+ Nhóm 1: Tìm hiểu về đặc điểm mĩ thuật
Việt Nam thời kì tiền sử và sơ sử.
+ Nhóm 2: Tìm hiểu về đặc điểm mĩ thuật
Việt Nam thời kì trung đại.
+ Nhóm 3: Tìm hiểu về đặc điểm mĩ thuật
Việt Nam thời kì hiện đại.
- GV yêu cầu các thành viên của nhóm khác
theo dõi, đặt câu hỏi để làm rõ các vấn đề
cần quan tâm hoặc chưa rõ.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện
nhiệm vụ học tập
GV đánh giá, nhận xét và chốt lại kiến thức
(theo bảng đính kèm phía dưới hoạt động).

ĐẶC ĐIỂM MĨ THUẬT VIỆT NAM THEO TIẾN TRÌNH LỊCH SỬ
Một số di sản, tác phẩm mĩ thuật tiêu biểu
từ thời kì tiền sử cho đến phong kiến ở Việt Nam
Thời Tiền sử,

Lý – Trần

Lê Sơ

Mạc, Lê Trung

Tây Sơn,

Hưng

Nguyễn

sơ sử
- Hình khắc ở hang
Nội.

Tượng

Phật - Chạm khắc -

Đồng chùa Phật Tích.
- Kiến trúc chùa

bia đá.

Chạm

khắc -

Tượng

Phật

tượng Phật nhiều chùa Tây Phương.
tay

thời

Mạc - Cứu đỉnh ở

- Trống đồng, Một Cột.

- Gốm hoa lam. (Quan Âm Nam Kinh thành Huế.

đĩa đèn, tượng - Chạm khắc gỗ

Hải).

thú bằng đồng thời Trần.

- Chạm khắc gỗ tẩm, cung điện ở

của

đình làng, chạm kinh thành Huế.

nền

văn - Điêu khắc đá

hóa Đông Sơn.

- Kiến trúc lăng

khắc đá ở chùa và

thời Trần.

các tượng lăng
mộ.

Một số thành tựu của nền mĩ thuật hiện đại Việt Nam
Kĩ thuật, chất liệu

Đề tài sáng tác

Thể loại/loại hình

- Kết hợp truyền thống và hiện đại, Đa dạng, phong phú, ca Tiếp cận các khuynh
trong đó phát triển chất liệu lụa, sơn ngợi vẻ đẹp quê hương, hướng và trường phái
dầu, sơn mài,...

đất nước, con người Việt nghệ thuật phương Tây.

- Các tác giả định hình phong cách Nam.
sáng tác và tên tuổi khi tiếp nhận văn
hoá phương Tây, với dấu mốc thời
điểm xác lập mở Trường Cao đẳng
Mi thuật Đông Dương.
C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: HS củng cố kiến thức, kĩ năng liên quan đến tìm hiểu lịch sử mĩ thuật
Việt Nam.
b. Nội dung: Triển khai các nội dung trong SGK tr.34.
c. Sản phẩm học tập:
- Nhận thức và kĩ năng về lập danh mục tư liệu về lịch sử mĩ thuật.
- Phương án tổ chức hoạt động trải nghiệm mĩ thuật tại làng nghề và quảng bá di
sản mĩ thuật.

d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV chia HS thành các nhóm và giao nhiệm vụ cho HS thảo luận: Trả lời câu hỏi
phần Thảo luận SGK tr.34: Trao đổi với các thành viên trong nhóm một số nội
dung sau:
+ Theo em, để thực hiện tìm hiểu và lập danh mục tư liệu về lịch sử mĩ thuật cần
phải lưu ý đến các nội dung gì?
+ Thông qua các bước trong nghiên cứu lịch sử mĩ thuật đã được học, em hãy đề
xuất phương án tổ chức hoạt động trải nghiệm mĩ thuật tại làng nghề và quảng bá
di sản mĩ thuật.

-

GV

hướng

dẫn

cho HS sử dụng kiến thức, kĩ năng đã có để sưu tầm, lập danh mục tư liệu, viết bài
luận giới thiệu về lịch sử mĩ thuật Việt Nam thông qua vẻ đẹp, đặc điểm mĩ thuật
của một thời kì cụ thể.
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ
- HS trao đổi với các thành viên trong nhóm theo nội dung GV đã nêu.
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện HS các nhóm trả lời:
+ Để thực hiện tìm hiểu và lập danh mục tư liệu về lịch sử mĩ thuật cần phải lưu ý:

● Tóm tắt và nắm chắc những nội dung có liên quan đến đối tượng cần nghiên
cứu, tìm hiểu trong lĩnh vực lịch sử mĩ thuật.
● Quản lí danh mục tư liệu về lịch sử mĩ thuật một cách hệ thống.
+ Gợi ý phương án tổ chức hoạt động trải nghiệm mĩ thuật tại làng nghề và quảng
bá di sản mĩ thuật gồm các nội dung chính sau:
● Trải nghiệm mĩ thuật tại làng nghề:
✔ Tìm hiểu, lắng nghe về lịch sử mĩ thuật tại làng nghề.
✔ Trải nghiệm thực tế các công đoạn sản xuất cũng như lựa chọn cho mình
sản phẩm ưng ý nhất,...
● Quảng bá di sản mĩ thuật:
✔ Trải nghiệm thông qua ứng dụng thuyết minh đa phương tiện, triển lãm
trực tuyến, giáo dục trực tuyến.
✔ Tham gia các cuộc thi về hành trình di sản,...
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, chuẩn kiến thức, chuyển sang nội dung mới.
D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS viết được bài luận giới thiệu về thành tựu
mĩ thuật Việt Nam.
b. Nội dung:
- GV cho HS viết bài luận theo các nội dung định hướng trong SGK tr.34.
- HS thể hiện về bài luận trên cơ sở kiến thức đã sưu tầm, tra cứu.
c. Sản phẩm học tập: Bài luận đáp ứng được tiêu chí đã đặt ra trong phần Vận
dụng.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân ở nhà và nêu nhiệm vụ: Viết một bài luận giới
thiệu về thành tựu mĩ thuật Việt Nam với nội dung sau:
+ Lí do lựa chọn di sản mĩ thuật đó;
+ Những yếu tố tác động của văn hoá, xã hội đến việc xây dựng hoặc sáng tác di
sản;
+ Đặc trưng về màu sắc, hình khối, không gian,... hay các yếu tố đặc trưng của di
sản;
+ Điều cần làm để bảo tồn và phát huy di sản mĩ thuật trong đời sống đương đại.
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ
- HS thực hiện ở nhà sự hướng dẫn của GV.
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
HS báo cáo kết quả thực hiện vào tiết học sau.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, kết thúc tiết học.
* HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Ôn lại nội dung kiến thức đã học về: Cách lập danh mục tư liệu trong tìm hiểu
lịch sử mĩ thuật.
- Hoàn thành các câu hỏi bài tập GV yêu cầu trong tiết học.
- Đọc và tìm hiểu trước Nội dung Hội họa - Bài 1: Khái quát về nghệ thuật hội
họa.