Tuần 3
Tiết 3

Bài 2 : BẢN ĐỒ . CÁCH VẼ BẢN ĐỒ


I. Mục tiêu :
1. Kiến thức :
Sau bài học , giúp HS nắm :
Khái niệm bản đồ và và một vài đặc điểm của bản đồ được vẽ theo các phép chiếu đồ khác nhau .
Biết một số việc cơ bản khi vẽ bản đồ , như :
Thu thập thông tin về một số đối tượng địa lý
Tính tỉ lệ
Dùng kí hiệu để thể hiện các đối tượng địa lý
2. Kỹ năng :
- Bước đầu hình thành cho HS kỹ năng vẽ bản đồ

II. Thiết bị dạy học :
SGK
Quả Địa Cầu
Một số bản đồ ( Thế giới , châu lục , quốc gia )

III. Phương pháp dạy học :
Vấn đáp
Trực quan
Thảo luận
Diễn giải

IV. Hoạt động trên lớp :
1. Kiểm tra bài cũ :
Câu 1 : Hãy cho biết vị trí , hình dạng và kích thước của Trái Đất ?
Câu 2 : Yêu cầu HS xác định kinh tuyến gốc , vĩ tuyến gốc , bán cầu Bắc và bán cầu Nam .
Câu 3 : Công dụng của hệ thống kinh vĩ tuyến ?

2. Giảng bài mới :
( Mở bài :
Chúng ta đều biết bản đồ có vai trò quan trọng nghiên cứu , học tập địa lý và trong cuộc sống . Vậy bản đồ là gì ? Các nhà địa lý đã làm cách nào để vẽ được bản đồ? Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu những vấn đề này qua bài học hôm nay “ Bản đồ . Cách vẽ bản đồ “

Thời gian
Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung ghi bảng


Hoạt động 1 :
Phương pháp : Vấn đáp , trực quan , thảo luận , diễn giải
GV treo bản đồ thế giới lên bảng , giải thích các hiện tượng địa lý được thể hiện trên bản đồ
Câu hỏi 1 : Quả địa cầu và bản đồ có gì khác biệt nhau ?
( Bản đồ là hình vẽ , QĐC là mô hình thu nhỏ của Trái Đất )
Câu hỏi 2 : Vậy bản đồ là gì ?
( Bản đồ là hình vẽ thu nhỏ trên giấy , tương đối chính xác về 1 khu vực hay toàn bộ bề mặt Trái Đất )
Câu hỏi 3 : Bản đồ có vai trò thế nào trong việc dạy và học địa lý ?
( Bản đồ cung cấp các thông tin về : hình dạng , vị trí , đặc điểm , sự phân bố các đối tượng địa lý và mối quan hệ giữa chúng )
GV treo bản đồ thế giới hoặc bản đồ 1 châu lục lên bảng , yêu cầu HS quan sát , so sánh hình dáng các châu lục trên bản đồ và trên QĐC .
( Bản đồ thể hiện mặt phẳng , QĐC vẽ mặt cong )
GV : Nếu ta quan sát trên mặt cong của quả Địa Cầu thì rất khó nhìn nên người ta đã dàn các đường kinh vĩ tuyến trên quả Địa Cầu ra mặt phẳng giấy . GV có thể lấy ví dụ quả cam có hình tròn nhưng khi cắt ra sẽ có từng múi và hình 4 là hình bề mặt cong của quả địa cầu được dàn ra mặt phẳng .
GV giải thích các PP chiếu đồ : PP chiếu đồ là phép chiếu các đường kinh vĩ tuyến từ mặt cầu lên mặt phẳng bằng PP toán học . Có nhiều PP chiếu đồ khác nhau . Mỗi PP chiếu đồ cho phép chúng ta biểu hiện các đường kinh , vĩ tuyến lên mặt phẳng khác nhau .
Thảo luận :
GV yêu cầu HS quan sát hình 4 + 5 và trả lời các câu hỏi :

Câu hỏi 3 : Ở hình 4 , hình dáng các lục địa khác hình 5 như thế nào ?
( Hình dạng các lục địa ở hình 4 bị đứt quãng , còn hình dáng các lục địa ở hình 5 đã được nối liền lại với nhau )
Câu hỏi 4 :Ở hình 5 , các đường kinh , vĩ tuyến đã thay đổi như thế nào so với hình 4 ?
( Ở hình 5 , các kinh tuyến , vĩ tuyến đều là đường thẳng )
Câu hỏi 5 : Vậy theo em , vẽ bản đồ là gì ?
( Là biểu hiện mặt cong hình cầu của Trái Đất lên mặt phảng của giấy bằng các phương pháp chiếu đồ )
Câu hỏi 6 : Quan sát hình 4 , em có nhận xét gì về phía 2 cực của BĐ ?
GV : Muốn vẽ một bản đồ hoàn chỉnh thì người ta phải vẽ thêm vào một số chi tiết nhỏ và có sự điều chỉnh nên 1 số vùng đất sẽ bị biến dạng . Càng tiến về phía 2 cực thì độ sai lệch diện tích càng lớn vì càng xa trung tâm chiếu đồ .
Câu hỏi 7 : Lục địa Nam Mỹ và đảo Grơnlen trên QĐC và trên BĐ hình 5 có gì khác biệt nhau ?
( Trên QĐC thì đảo Grơnlen nhỏ hơn lục địa Nam Mỹ rất nhiều nhưng trên BĐ hình 5 thì lại to gần bằng lục địa Nam