Tuần: 22,23 Tiết 31,32,33

Ngày soạn: 05/01/2025

KẾ HOẠCH BÀI DẠY:
TÊN BÀI DẠY: BÀI 11: NHÀ LÝ XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC (1009- 1225).
Môn học: Lịch sử và Địa lí; lớp: 7/3,4,5,6
Thời gian thực hiện: (3 tiết)
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
– Trình bày được sự thành lập nhà Lý. Đánh giá được sự kiện dời đô ra Đại La của Lý Công Uẩn.
– Mô tả được những nét chính về chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa, tôn giáo thời Lý.
2. Năng lực
- Năng lực chung:
+ Tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia
các hoạt động trong lớp.
+ Giao tiếp và hợp tác: có thói quen trao đổi, giúp đỡ nhau trong học tập; biết cùng nhau hoàn thành
nhiệm vụ học tập theo sự hướng dẫn của thầy cô.
+ Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, có sáng tạo khi tham gia
các hoạt động lịch sử.
- Năng lực riêng:
+ Biết sưu tầm, khai thác tư liệu, kênh hình trong học tập lịch sử, rèn luyện năng lực tìm hiểu lịch sử
trong bài Nhà Lý xây dựng và phát triển đất nước (1009-1225).
+ Biết trình bày, suy luận, phản biện, tranh luận về một vấn đề lịch sử, rèn luyện năng lực nhận thức và
tư duy lịch sử.
3. Phẩm chất
- Khơi dậy lòng tự hào dân tộc.
- Ý thức chấp hành pháp luật và nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên
- SGK, SGV, SBT Lịch sử Địa lí 7 – phần Lịch sử.
- Phiếu học tập dành cho HS.
- Máy tính, máy chiếu.
2. Đối với học sinh
- SGK, SBT Lịch sử 7.
- Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học Nhà Lý xây dựng và phát triển đất nước (1009-1225).
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
Hoạt động 1 : HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (3 phút)
a. Mục tiêu: Tạo hứng thú, tâm thế cho HS vào bài học và giúp HS có hiểu biết ban đầu về bài học mới.
b. Nội dung: GV cho HS quan sát hình ảnh; HS quan sát hình ảnh và trả lời câu hỏi
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS về ý nghĩa việc thống nhất đất nước của Lý Thường Kiệt.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV trình chiếu cho HS quan hình ảnh Vua Lý Công Uẩn dời đô từ Hoa Lư về Đại La.
- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Năm 1009, nhà Lý được thành lập. Không lâu sau khi lên ngôi, Lý Công
Uẩn quyết định dời đô từ Hoa Lư về Đại La. Theo em, sự kiện này có ý nghĩa như thế đối với lịch sử dân
tộc ?
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS vận dụng hiểu biết và trả lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện 1-2 HS trả lời câu hỏi (HS có thể trả lời được, hoặc không trả lời được, GV khuyến
khích HS):  Sự kiện Lý Công Uẩn quyết định dời đô từ Hoa Lư về Đại La chứng tỏ đây là quyết định
sáng suốt, là vùng đất địa linh nhân kiệt, có địa thế thuận lợi để phát triển lâu dài.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
- GV dẫn dắt HS vào bài học: Trong lịch sử Việt Nam, có rất nhiều các sự kiện dời đô của các đời vua.
Có thể kể đến như đặt Phú Xuân làm kinh đô của nhà Tây Sơn hay chọn Huế làm kinh đô của nhà

Nguyễn. Nhưng phải kể đến lần dời đô nổi tiếng và đúng đắn của Lý Công Uẩn. Để nắm rõ hơn về ý
nghĩa của sự kiện dời đô ra Đại La của Lý Công Uẩn, cũng như mô tả được những nét chính về chính trị,
kinh tế, văn hóa, xã hội, tôn giáo thời Lý, chúng ta sẽ cùng nhau đi tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay
– Bài 11: Nhà Lý xây dựng và phát triển đất nước (1009-1225).
Hoạt động 2 : HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC ( 35 phút)
Hoạt động 2.1: Nhà lý thành lập và định đô ở Thăng Long
a. Mục tiêu:  Trình bày được sự thành lập nhà Lý. Đánh giá được sự kiện dời đô ra Đại La của Lý Công
Uẩn.
b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS đọc thông tin mục 1, quan sát Hình 1,2 SGK tr.52, 53, làm việc cá
nhân, thảo luận cặp đôi, thảo luận nhóm và trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: HS nêu và ghi được vào vở những nét chính về sự thành lập nhà Lý; ý nghĩa của
sự kiện dời đô ra Thăng Long của Lý Công Uẩn.
d. Tổ chức hoạt động
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN - HỌC SINH
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
1. Nhà lý thành lập và định đô ở
- GV yêu cầu HS thảo luận cặp đôi, đọc thông tin mục 1SGK
Thăng Long
tr.52, 53 và trả lời câu hỏi: Nhà Lý được thành lập như thế nào?
- GV cho HS quan sát Hình 1 SGK tr.52, đọc thông tin mục Em
có biết và cho biết: Em biết điều gì về vua Lý Công Uẩn?
(Lý Công Uẩn là người có học, có đức, có tài).
- GV hướng dẫn HS quan sát Hình 2: Đây là công trình văn hoá
trọng điểm chào mừng 50 năm giải phóng Thủ đô và kỉ niệm 1
030 năm ngày sinh Lý Thái Tổ, khắc hoạ hình tượng người có
công khởi lập và tạo dựng nên mảnh đất ngàn năm văn hiến vua Lý Thái Tổ, đầu đội mũ bình thiên, tay phải cầm Chiếu đời
đô, tay trái chỉ xuống nơi định đô. Tượng được đặt trên đài hình
bát giác (tượng trưng cho tám hướng), phần trên đài cách điệu
- Năm 1005, Lê Hoàn mất. Lê Long
hình bốn cổng thành Hà Nội, phần bệ gồm ba bậc thềm tượng
Đĩnh nối ngôi đã thi hành nhiều chính
trưng cho thiên thời - địa lợi - nhân hoà, những yếu tố làm cơ
sách tàn bạo.
sở để vua Lý Thái Tổ đặt niên hiệu Thuận Thiên. Xung quanh
câu chuyện về tượng đài Lý Thái Tổ có rất nhiều điều thú vị
như con số 214 chữ trong Chiếu đời đô ứng với 214 năm nhà
Lý trị vì thiên hạ.
- Năm 1009, Lê Long Đĩnh mất, giới
- GV trình bày: Năm 1010, nhà Lý quyết định đời đô từ Hoa Lư sư sãi và đại thần đã tôn Lý Công Uẩn
ra thành Đại La và đổi tên là Thăng Long.
lên ngôi vua. Nhà Lý được thành lập.
- GV sử dụng bản đồ Việt Nam ngày nay, cho HS quan sát và
nhận biết vị trí Hoa Lư và Thăng Long trên bản đồ.
- GV cho HS đọc Tư liệu 1 SGK tr.53, thảo luận cặp đôi để
- Năm 1010, Lý Công Uẩn lấy niên
thực hiện yêu cầu:
hiệu là Thuận Thiên và quyết định dời
+ Gạch chân đưới từ, cụm từ miêu tả về thành Đại La.
đô từ Hoa Lư về thành Đại La (Hà Nội
+ Những thông tin đó chứng tỏ điều gì về vùng đất này?
ngày nay), sau đó đổi tên là Thăng
- GV chia HS thành các nhóm 6-8 HS, yêu cầu HS thảo luận
Long.
theo nhóm, thực hiện nhiệm vụ vào Phiếu học tập số 1: Hãy cho
biết ý nghĩa của sự kiện Lý Công Uẩn dời đô ra Thăng Long.
- GV mở rộng kiến thức: Khi thấy đất Hoa Lư - cố đô của Đại
Cổ Việt chật hẹp, không thể mở mang ra làm chỗ đô hội được
nên Lý Công Uẩn quyết định dời kinh đô từ vùng núi non hiểm
trở ra vùng đồng bằng, trung tâm của đất nước, thuận tiện giao
thông,... Từ đó cho thấy bản lĩnh và tầm nhìn của vị hoàng đế
khai sáng ra triểu Lý. Cũng trong Chiếu dời đô, Lý Thái Tổ
khẳng định làm thế không phải theo ý riêng như các cựu triểu
Đinh và Tiền Lê, mà để mưu việc lớn.
- GV hướng dẫn HS quan sát Hình 2, kết hợp đọc mục Em có
biết SGK tr.53 và giới thiệu cho HS:
+ Từ năm 2011, Viện Nghiên cứu Kinh thành bắt đầu nghiên
cứu phục dựng bằng công nghệ 3D hoàng cung Thăng Long

thời nhà Lý, dựa trên vết tích khảo cổ học, quy mô kiến trúc, tư
liệu lịch sử, so sánh với cung điện cổ các nước Á Đông như
Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc. Năm 2016, hoàng cung
Thăng Long được phục dựng thành công bước đầu.
+ Đến nay, toàn bộ chỉ tiết, công trình đã được phục dựng 3D
thành công, gồm 64 kiến trúc; 38 cung điện và hành lang; 26
lầu lục giác cùng tường bao, đường đi và cổng ra vào. Điều này
đã chứng tỏ hoàng cung thời Lý được quy hoạch bài bản, khoa
học, được xây dựng nguy nga với nhiều kiến trúc gỗ lớn, không
thua kém cung điện nổi tiếng ở châu Á với những nét đặc sắc
riêng biệt, nhất là mái được trang trí ngói âm dương, ngói ống
có diềm gắn hình lá đề. Bờ rào tường bao lợp ngói nóc, trang trí * Ý nghĩa việc dời đô của Lý Công
rồng, phượng.
Uẩn:
Bước 2 : HS thực hiện nhiệm vụ học tập
+ Bắt đầu chuyển sang giai đoạn phát
- HS đọc thông tin mục 1, quan sát Hình 1,2 SGK tr.52, 53, làm triển, mở mang cơ nghiệp của vương
việc cá nhân, thảo luận cặp đôi, thảo luận nhóm và trả lời câu
triều Lý và gây dựng nên vị thế của
hỏi.
của nước Việt tại vùng đất bằng
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
phẳng, thế đất sông núi trước sau, rồng
Bước 3 : Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
chầu hổ phục.
- GV mời đại diện HS trình bày những nét chính về sự thành
+ Chuyển sang thế phát triển lâu dài,
lập nhà Lý; ý nghĩa của sự kiện dời đô ra Thăng Long của Lý
đặt nền móng cho việc xây dựng kinh
Công Uẩn.
đô Thăng Long trở thành đô thị phát
- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung.
triển thịnh vượng, là trung tâm của đất
Bước 4 : Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
nước về sau, mở ra bước ngoặt mới
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và chuyển sang nội
cho sự phát triển của dân tộc.
dung mới.
Hoạt động 2.2: Tình hình chính trị.
a. Mục tiêu: Giúp HS
- Vẽ, lập được lược đồ tổ chức bộ máy nhà nước thời Lý.
- Nhận thức được nhà Lý đã sử dụng những biện pháp tích cực trong việc củng cố bộ máy nhà nước.
- Đánh giá được vai trò của những biện pháp củng cố chính quyền của nhà Lý.
b. Nội dung:
- GV sử dụng KT mảnh ghép để tổ chức cho HS khai thác đơn vị kiến thức.
- HS suy nghĩ cá nhân, làm việc nhóm và hoàn thiện nhiệm vụ.
c. Sản phẩm: Phiếu học tập đã hoàn thành của HS.
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN - HỌC SINH
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
2. Tình hình chính trị.
- Chia nhóm: 3 nhóm và giao nhiệm vụ: Đọc thông tin mục
2/ 54, hãy cho biết:
1. Sau khi lên nắm quyền, nhà Lý đã xây dựng bộ máy nhà
nước ntn ( vẽ sơ đồ tổ chức bộ máy nhà nước)? Đọc thông
tin mục “ Em có biết” /54, nêu nhận xét của em về cách tổ
chức bộ máy nhà nước thời Lý so với thơì Lê?
* Chế độ chính trị:
2. Về quân đôi, nhà Lý thi hành chính sách gì? Em hiểu gì về - Đứng đầu là vua, dưới có các quan đại
chính sách này của nhà Lý? Cấm quân được tuyển chọn ra thần (quan văn, quan võ) giúp việc. 
sao? Quan sát hình ảnh khắc trên thạp gốm- hình 2/ 54, em - Vua ở ngôi theo chế độ cha truyền con
có nhận xét gì về sức mạnh quân sự thời Lý?
nối. Nhà Lý cất cử những người thân tín
3. Nhà Lý thực hiện chính sách đối nội, đối ngoại ra sao? nắm giữ các chức vụ cao trong triều.
Thông tin mục ' Em có biết”/ 54, giúp em hiểu hơn điều gì - Nhà Lý chia cả nước thành 24 lộ, phủ, ở
về chính sách đối nội của nhà Lý?
miền núi gọi là châu. Dưới lộ (phủ, châu)
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
là hương, huyện. Đơn vị cấp cơ sở là xã.
HS suy nghĩ cá nhân và thảo luận luận nhóm theo kĩ thuật - Nhà nước ban hành bộ luật Hình thư
các mảnh ghép. Vòng 1: HS thảo luận 5 phút; vòng 2, 3, 4 (năm 1042).
thảo luận, chia sẻ trong 3 phút.
* Quân đội:
GV hướng dẫn, hỗ trợ các em thảo luận nhóm (nếu cần).
+ Được huấn luyện chu đáo, chia thành 2

Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV:
- Yêu cầu HS trưng bày sản phẩm thao kĩ thuật phòng tranh,
- Hướng dẫn HS trình bày, nhận xét (nếu cần).
HS:
- Trả lời câu hỏi của GV.
- Trưng bày sản phẩm của nhóm.
- HS các nhóm còn lại quan sát, theo dõi nhóm bạn trình bày
và bổ sung cho nhóm bạn (nếu cần).
Bước 4: Kết luận, nhận định
- Nhận xét về thái độ học tập & sản phẩm học tập của HS.
- Chốt kiến thức trên máy chiếu bằng sơ đồ.

bộ phận là: cấm quân và quân địa
phương.
+ Tổ chức theo chế độ “ngụ binh ư
nông”.
* Về đối nội:
+ Thi hành chính sách mềm dẻo, khôn
khéo để củng cố khối đoàn kết dân tộc
+ Kiên quyết trấn áp những thế lực có
mưu đồ tách khỏi Đại Việt.
* Về đối ngoại:
+ Giữ mối quan hệ hòa hiếu với nhà tống.
+ Dẹp tan cuộc tấn công của Chăm-pa.

Hoạt động 2.3. Tình hình kinh tế, xã hội
a. Mục tiêu: Giúp HS
- Nắm được các nét chính về tình hình kinh tế, xã hội thời Lý..
- Nhận thức được các chính sách chăm lo đời sống kinh tế xã hội thời Lý góp phần xây dựng đất nước
phồn vinh, thịnh vượng.
- Đánh giá được vai trò của các chính sách chăm lo đời sống kinh tế xã hội thời Lý .
b. Nội dung:
- GV sử dụng KT khăn phủ bàn để tổ chức cho HS khai thác đơn vị kiến thức.
- HS suy nghĩ cá nhân, làm việc nhóm và hoàn thiện nhiệm vụ.
c. Sản phẩm: Phiếu học tập đã hoàn thành của HS.
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN - HỌC SINH
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
3. Tình hình kinh tế, xã hội
- Chia nhóm và giao nhiệm vụ, GV phát phiếu học tập cho a. Tình hình kinh tế
HS hoàn thiện sơ đồ câm:
- Nông nghiệp:
1: Nêu những dẫn chứng để chứng minh nhà Lý chủ trương + Ruộng đất gồm ruộng công làng xã;
khuyến khích phát triển nông nghiệp?
ruộng phong cấp cho con cháu, và người
2: Quan sát hình ảnh 3, 4/ 55, em có nhận xét gì về sản xuất có công; ruộng khai hoang. Thủy lợi: cho
thủ công nghiệp thời Lý?
đào kênh, khơi ngòi, đắp đê. Cấm mổ trộm
3: Sự xuất hiện thương cảng chứng tỏ điều gì? cho em liên trâu bò để bảo vệ sức kéo.
tưởng gì giữa hiện tại và quá khứ?
+ Nhà vua làm lễ tế thần Nông, xong tự
4: Đọc thông tin mục 3. em nhận thấy xã hội thời Lý được cầm cày - lễ Tịch Điền.
phân chia thành những tầng lớp nào? Mỗi tầng lớp có đặc + Nông nghiệp phát triển được mùa liên
điểm gì?
tục.
- Thủ công nghiệp:
+ Thủ công nghiệp nhà nước: Đúc tiền, chế
tạo binh khí, dệt lụa, làm phẩm phục triều
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
đình,…
HS suy nghĩ cá nhân và thảo luận luận nhóm.
+ Thủ công nghiệp nhân dân: Làm đồ trang
GV hướng dẫn, hỗ trợ các em thảo luận nhóm (nếu cần).
sức, làm giấy, đúc đồng, ươm tơ, dệt lụa,
làm đồ gốm, xây dựng đền đài, cung điện,
…
+ Chuông Quy Điền, tháp Báo Thiên là
những di vật, công trình nổi tiếng do thợ
thủ công thời Lý tạo nên. 
- Thương nghiệp:
+ Hình thành nên các chợ và một số trung
tâm trao đổi hàng hóa.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
+ Quan hệ buôn bán giữa Đại Việt với
GV:
Trung Quốc khá phát triển, nhiều chợ biên
- Yêu cầu HS trả lời, yêu cầu đại diện nhóm trình bày.
giới được hình thành. Cảng biển Vân Đồn
- Hướng dẫn HS trình bày, nhận xét (nếu cần).
(Quảng Ninh ngày nay) trở thành nơi buôn
HS:
bán với nước ngoài rất sầm uất.

- Trả lời câu hỏi của GV.
- Đại diện nhóm trình bày sản phẩm của nhóm.
- HS các nhóm còn lại quan sát, theo dõi nhóm bạn trình bày
và bổ sung cho nhóm bạn (nếu cần).

Bước 4: Kết luận, nhận định
- Nhận xét về thái độ học tập & sản phẩm học tập của HS.

b. Tình hình xã hội:
Xã hội gồm 2 bộ phận: 
+ Bộ phận thống trị gồm: quý tộc (vua,
quan), địa chủ… có nhiều đặc quyền.
+ Bộ phận bị thống trị gồm: nông dân, thợ
thủ công, thương nhân và nô tì. Nông dân
là lực lượng đông đảo nhất, nô tì có địa vị
thấp kém nhất.
- Xã hội có xu hướng phân hóa hơn so với
thời Đinh – Tiền Lê.

Hoạt động 2.4. Tình hình văn hoá, giáo dục
a. Mục tiêu: Giúp HS
- Nắm được một số nét đặc trưng về văn hoá, giáo dục, tư tưởng tôn giáo, KHKT, VHNT của nhân dân ta
thời Lý.
- Nhận thức được sâu sắc vẻ đẹp văn hoá, phong tục tập quán của nhân dân Đại Việt.
- Đánh giá được vai trò của một số nhân vật lịch sử tiêu biểu thời Lý.
b. Nội dung:
- GV sử dụng PP dạy học hợp tác để tổ chức cho HS khai thác đơn vị kiến thức.
- HS suy nghĩ cá nhân, làm việc nhóm và hoàn thiện nhiệm vụ trước 1 tuần.
c. Sản phẩm: Phiếu học tập hoặc file trình chiếu... đã hoàn thành của HS.
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN - HỌC SINH
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
4. Tình hình văn hoá, giáo dục
- Chia nhóm và giao nhiệm vụ:
- Tôn giáo: 
+ NV1: Giới thiệu những nét chính về tư tưởng tôn giáo thời + Phật giáo được các vua Lý tôn sùng và
Lý? Từ đó nêu nhận xét về tư tưởng thời Lý so với thời Lê?
truyền bá rộng rãi trong nhân dân.
+ NV2: Giới thiệu một số thành tựu văn hoá thời Lý? + Nho giáo bắt đầu được mở rộng và ngày
Những tấm gương ấy tác động ntn đến em?
càng có vai trò trong xã hội.
+ NV 3: Về giáo dục thời Lý đã đạt được những thành tựu +  Đạo giáo khá thịnh hành, được kết hợp
tiêu biểu nào? Giới thiệu một số thành tựu tiêu biểu đó? Em với các tín ngưỡng dân gian.
ấn tượng với thành tựu nào nhất? Vì sao?
- Văn học, nghệ thuật:
+Văn học chữ Hán bước đầu phát triển,
một số tác phẩm văn học có giá trị: Chiếu
dời đô, Nam quốc sơn hà,...
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
+ Hát chèo, múa rối, các trò chơi dân gian
HS suy nghĩ cá nhân và thảo luận luận nhóm.
đều phát triển.
GV hướng dẫn, hỗ trợ các em thảo luận nhóm (nếu cần).
+ Kiến trúc: một số công trình có quy mô
tương đối lớn được xây dựng (Cấm thành,
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
chùa Một Cột,...), trình độ điêu khắc tinh
GV:
vi, thanh thoát.
- Yêu cầu HS trả lời, yêu cầu đại diện nhóm trình bày.
- Giáo dục:
- Hướng dẫn HS trình bày, nhận xét (nếu cần).
+ Năm 1070, Nhà Lý dựng Văn Miếu ở
HS:
Thăng Long để thờ Khổng Tử và là nơi
- Trả lời câu hỏi của GV.
dạy học cho các con vua.
- Đại diện nhóm trình bày sản phẩm của nhóm.
+  Năm 1075, khoa thi đầu tiên được mở
- HS các nhóm còn lại quan sát, theo dõi nhóm bạn trình bày để tuyển chọn quan lại.
và bổ sung cho nhóm bạn (nếu cần).
+ Năm 1076, mở Quốc tử giám cho con em
quý tộc đến học. Sau đó, nhà Lý mở rộng
Bước 4: Kết luận, nhận định
cho con em quan lại và những người giỏi
- Nhận xét về thái độ học tập & sản phẩm học tập của HS.
trong nước vào đây học tập.
Hoạt động 3: HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP ( 5 phút)
a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức của bài học vào việc làm bài tập cụ thể
b. Nội dung: HS suy nghĩ cá nhân làm bài tập của GV giao
c. Sản phẩm: Đáp án đúng của bài tập.
d. Tổ chức thực hiện
B1: Chuyển giao nhiệm vụ: Giáo viên giao bài tập cho HS

- Lập bảng hệ thống (hoặc sơ đồ tư duy) thể hiện những nét chính về tình hình chính trị, kinh tế, xã hội,
văn hóa thời Lý.
- So sánh và cho biết tổ chức nhà nước thời Lý có điểm gì khác so với thời Đinh – Tiền Lê. Qua đó chứng
tỏ điều gì về tổ chức nhà nước thời Lý?
B2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS xác định yêu cầu của đề bài và suy nghĩ cá nhân để làm bài tập
- GV hướng dẫn cho HS tìm hiểu đề và làm bài tập
B3: Báo cáo, thảo luận
- GV yêu cầu HS trình bày sản phẩm của mình.
- HS trình bày, theo dõi, nhận xét, đánh giá và bổ sung cho bài của bạn (nếu cần).
1. Lập bảng hệ thống (hoặc sơ đồ tư duy) thể hiện những nét chính về tình hình chính trị, kinh tế, xã hội,
văn hóa thời Lý.
Lời giải:
 

Thời Lý

 
 
 
 
 
Chính
trị

- Tổ chức chính quyền:
+ Đứng đầu là vua, dưới có quan văn, quan võ.
+ Chia cả nước thành 25 lộ, phủ, dưới có hương, huyện, đơn vị cơ sở là xã.
- Luật pháp và quân đội:
+ Năm 1042: ban hành Hình thư - bộ luật thành văn đầu tiên của nước ta.
+ Quân đội gồm 2 bộ phận: cấm quân và quân địa phương.
+ Thi hành chính sách "ngụ binh ư nông".
- Chính sách đối nội, đối ngoại:
+ Thực hiện chính sách mềm dẻo, khôn khéo nhưng kiên quyết trấn áp những thế lực có mưu
đồ tách khỏi Đại Việt.
+ Giữ quan hệ hoà hiếu với nhà Tống, Chăm-pa.

 
 
Kinh tế

- Thực hiện nhiều biện pháp thúc đẩy sản xuất nông nghiệp (chính sách "ngụ binh ư nông",
cày ruộng tịch điền,...).
- Thủ công nghiệp: gồm 2 bộ phận - thủ công nghiệp nhà nước và thủ công nghiệp nhân dân.
- Thương nghiệp: hình thành các chợ và trung tâm trao đổi hàng hoá, đẩy mạnh quan hệ buôn
bán với Trung Quốc và nước ngoài.

 
 
 
Xã hôị

- Có xu hướng phân hoá.
+ Tầng lớp quý tộc (vua, quan): có nhiều đặc quyền.
+ Số ít dân thường có nhiều ruộng đất trở thành địa chủ.
+ Nông dân: chiếm đa số, nhận ruộng đất để cày cấy và nộp thuế, một số phải lĩnh canh ruộng
đất và nộp tô cho địa chủ.
+ Thợ thủ công và thương nhân: khá đông đảo.
+ Nô tì: địa vị thấp kém nhất, phục vụ trong triều đình và gia đình quan lại.

 
 
 
 
Văn
hoá

- Tôn giáo:
+ Phật giáo được tôn sùng, truyền bá rộng rãi.
+ Nho giáo bắt đầu được mở rộng và ngày càng có vai trò trong xã hội.
+ Đạo giáo khá thịnh hành, được kết hợp với các tín ngưỡng dân gian.
- Văn học, nghệ thuật:
+ Văn học chữ Hán bước đầu phát triển, một số tác phẩm văn học có giá trị: Chiếu dời đô,
Nam quốc sơn hà,...
+ Hát chèo, múa rối, các trò chơi dân gian đều phát triển.
- Kiến trúc: một số công trình có quy mô tương đối lớn được xây dựng (Cấm thành, chùa Một
Cột,...), trình độ điêu khắc tinh vi, thanh thoát.

2. So sánh và cho biết tổ chức nhà nước thời Lý có điểm gì khác so với thời Đinh – Tiền Lê. Qua đó
chứng tỏ điều gì về tổ chức nhà nước thời Lý?
Lời giải:
Tiêu chí
Giống

Nhà Đinh - Tiền Lê

Nhà Lý

- Tổ chức theo chế độ quân chủ chuyên chế trung ương tập quyền:

nhau

+ Vua đứng đầu đất nước, nắm mọi quyền hành. Ngôi vua cha truyền con nối.
+ Dưới vua là hệ thống quan lại phụ trách từng việc.
- Ở địa phương:
+ Chia cả nước thành các lộ, phủ, châu; xã là đơn vị cấp cơ sở.
+ Vua cử những người thân cận trấn giữ những nơi trọng yếu.

Khác
nhau

- Bộ máy quan lại ở triều đình trung
ương gồm 3 ban: Văn quan, võ quan
và tăng quan.
- Cả nước chia làm 10 phủ, lộ, châu.
- Chưa có luật pháp thành văn

- Bộ máy quan lại ở triều đình trung ương gồm 2
ban: Văn quan và võ quan.
- Cả nước chia làm 24 phủ, lộ, châu.
- Đã có luật pháp thành văn (bộ luật Hình thư).
- Quân đội được tổ chức theo chế độ “ngụ binh ư
nông”.

=> Tổ chức bộ máy nhà nước thời Lý có phần hoàn chỉnh hơn so với thời Đinh – Tiền Lê, ngôi vua được
cha truyền con nối, các chức quan đều được giao cho những người thân cận nắm giữ. Nhà Lý còn có bộ
Hình thư – bộ luật hành văn đầu tiên của Việt Nam.
B4: Kết luận, nhận định: GV nhận xét bài làm của HS.
Hoạt động 4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG/ MỞ RỘNG (2 phút)
a. Mục tiêu: Củng cố và mở rộng kiến thức nội dung của bài học cho HS
b. Nội dung: GV giao nhiệm vụ, HS thực hiện nhiệm vụ.
c. Sản phẩm: Bài làm của HS
d. Tổ chức thực hiện
B1: Chuyển giao nhiệm vụ: (GV giao bài tập)
Bài tập: Hãy sưu tầm sách, báo và internet về một thành tựu văn hóa, giáo dục tiêu biểu thời Lý. Việt
đoạn văn ngắn (7 – 10 câu) giới thiệu về thành tựu đó
B2: Thực hiện nhiệm vụ
- GV hướng dẫn các em tìm hiểu yêu cầu của đề.
- HS đọc và xác định yêu cầu của bài tập.
B3: Báo cáo, thảo luận
- GV hướng dẫn các em cách nộp sản phẩm cho GV sau khi hoàn thành.
- HS làm bài tập ra giấy và nộp lại cho GV qua hệ thống CNTT mà GV hướng dẫn.
B4: Kết luận, nhận định (GV)
- Nhận xét ý thức làm bài của HS, nhắc nhở những HS không nộp bài hoặc nộp bài không đúng qui định
(nếu có).
Gợi ý: Giới thiệu về chùa Một Cột.
Chùa Một Cột còn có tên khác là chùa Diên Hựu hoặc Liên Hoa Đài, sở hữu cấu trúc kiến trúc độc đáo
với một cấu trúc hình vuông nằm trên một cột đá. Chùa bắt đầu xây dựng vào tháng Mười (âm lịch), năm
1049 dưới thời vua Lý Thái Tông. Năm 1105, vua Lý Nhân Tông cải tạo và mở rộng chùa để trở thành
một quần thể kiến trúc rộng lớn ứng với hồ Linh Chiểu và thêm vào một tòa sen mạ vàng trên đỉnh cột.
Bên trong tòa sen là ngôi đền màu tím với hình ảnh chim thần ở mái nhà. Ngoài ra còn có một bức tượng
mạ vàng của Đức Phật Quán Thế Âm. Chùa nổi trên mặt hồ là nhờ vào một hệ thống những thanh gỗ tạo
thành cấu trúc rắn chắc hỗ trợ, trông giống như một bông hoa sen mọc thẳng lên từ hồ.
- Dặn dò HS những nội dung cần học ở nhà và chuẩn bị cho bài học sau.
IV. HƯỚNG DẪN HỌC SINH HỌC TẬP
- Ôn lại kiến thức đã học.
- Làm bài tập: SGK
- Chuẩn bị bài 12: Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tống (1075-1077)