Trường THPT Ngô Thì Nhậm
Giáo án Lịch sử 10 (2022 - 2023)
CHỦ ĐỀ 1. LỊCH SỬ VÀ SỬ HỌC
BÀI 1. HIỆN THỰC LỊCH SỬ VÀ NHẬN THỨC LỊCH SỬ
Môn: Lịch sử, Lớp 10
(Thời gian: 2 tiết)
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
- Khái niệm lịch sử, Sử học.
- Hiện thực lịch sử và lịch sử được con người nhận thức.
- Đối tượng nghiên cứu của sử học; chức năng, nhiệm vụ của Sử học.
2. Năng lực
- Năng lực tìm hiểu lịch sử: thông qua khai thác các nguồn sử liệu để trình bày khái niệm
lịch sử; đối tượng nghiên cứu của Sử học; nêu được chức năng, nhiệm vụ của Sử học.
- Năng lực nhận thức và tư duy lịch sử: thông qua khai thác thông tin, tư liệu, quan sát hình
ảnh để phân biệt hiện thực lịch sử và lịch sử được con người nhận thức; giải thích được khái
niệm Sử học; phân biệt các nguồn sử liệu (lời nói - truyền khẩu, thành văn, hiện vật…).
- Năng lực giải quyết vấn đề thông qua việc ứng dụng một số phương pháp cơ bản của Sử
học vào giải quyết các bài tập cụ thể trong quá trình học tập.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác thông qua hoạt động nhóm, trao đổi học tập và báo cáo sản
phẩm học tập; giải quyết vấn đề và sáng tạo thông qua cách giải thích khái niệm lịch sử, lấy
ví dụ phân biệt các nguồn sử liệu trong quá trình học tập…
3. Phẩm chất
- Giáo dục phẩm chất chăm chỉ, tự giác, tích cực tham gia các hoạt động học tập để giải
quyết vấn đề.
- Có trách nhiệm trong học tập và trung thực khi tìm hiểu về sự kiện lịch sử cần xuất phát từ
bối cảnh cụ thể để có nhận xét, đánh giá khách quan.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- Sách giáo khoa lịch sử 10. Máy tính, máy chiếu, giấy A0.
- Giáo án điện tử, trong đó có tranh ảnh lịch sử, kiến thức được thể hiện dưới dạng sơ đồ
hóa, video clip về sự kiện nước Mĩ ném bom nguyên tử xuống Nhật Bản.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

MỞ ĐẦU

a. Mục tiêu: Tạo tâm thế cho học sinh, giúp HS ý thức được nhiệm vụ học tập, hứng thú
học bài mới; xác định được bài học sẽ tìm hiểu về khái niệm lịch sử, sử học và phân biệt
được hiện thực lịch sử và lịch sử được con người nhận thức.
b. Tổ chức thực hiện:
* Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

Giáo viên: Phạm Thị Loan

Trang 1

Trường THPT Ngô Thì Nhậm
Giáo án Lịch sử 10 (2022 - 2023)
- GV vận dụng kĩ thuật 5W-1H, cho học sinh xem video clip Mĩ ném bom nguyên tử xuống
Nhật Bản để trả lời câu hỏi về sự kiện đó theo mẫu sau:
Nội dung:
- Đây là sự kiện gì?
- Sự kiện Mĩ ném bom nguyên tử xuống Nhật Bản (8-1945) là hiện thực lịch sử hay lịch sử
được con người nhận thức?
- Trả lời các câu hỏi trong bảng sau:
When?
Where?
What?
Who?
Why?
How?
(khi nào)
(ở đâu)
(cái gì)
(là ai)
(Tại sao)
(làm thế nào?)
Mĩ ném bom Những địa Video clip Những ai có Vì sao cùng Sự kiện Mĩ
nguyên
tử phương nào cho chúng ta thể tạo ra một
hiện ném
bom
xuống Nhật của
Nhật biết lịch sử hiện
thực thực lịch sử nguyên tử được
Bản vào thời Bản bị Mĩ là gì? Hiện lịch sử và nhưng lại có bình luận, đánh
gian nào?
ném
bom thực lịch sử nhận
thức những nhận giá như thế
nguyên tử?
và nhận thức lịch sử?
thức
khác nào?
lịch sử là gì?
nhau?
* Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- Học sinh làm việc cá nhân nghe và xem đoạn phim tư liệu Mĩ ném bom nguyên tử xuống
Nhật Bản năm 1945.
- Trên cơ sở các thông tin học sinh tiếp nhận được từ đoạn phim tư liệu, học sinh trả lời các
câu hỏi trong bảng 5W-1H.
- GV theo dõi, hỗ trợ học sinh trong quá trình thực hiện hoạt động.
Sản phẩm: Dự kiến thông tin được HS ghi vào bảng 5W1H:
- When? (khi nào): Mĩ ném bom nguyên tử xuống Nhật Bản vào ngày 6 và 9-8-1945.
- Where? (ở đâu): Những địa phương nào của Nhật Bản bị Mĩ ném bom nguyên tử là
Hiroshima và Nagasaki.
- What? (cái gì): Video clip cho chúng ta biết lịch sử là một dòng chảy liên tục theo thời
gian từ quá khứ đến hiện tại, diễn ra một lần và không lặp lại.
- Who? (là ai): con người.
- Why? (Tại sao): Cùng một hiện thực lịch sử nhưng lại có những nhận thức khác nhau là
do quan điểm chủ quan của con người.
- How? (làm thế nào?): ……………………..
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- GV mời HS trả lời câu hỏi.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
* Bước 4: Kết luận, nhận định
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, bổ sung, chuyển sang nội dung mới.
Giáo viên: Phạm Thị Loan

Trang 2

Trường THPT Ngô Thì Nhậm

Giáo án Lịch sử 10 (2022 - 2023)

6 và 9/8/1945, Mĩ ném 2 quả bom nguyên tử xuống 2 thành phố lớn của Nhật
Bản: Hirôsima và Nagaxaki. Sự kiện đó gây ra thảm họa vô cùng tàn khốc đối với
Nhật Bản nhưng cũng buộc chính phủ Nhật Bản phải nhanh chóng đầu hàng, kết thúc
chiến tranh thế giới thứ hai .
Việc Mĩ ném bom nguyên tử xuống Nhật Bản là một hiện thực lịch sử. Còn cá
nhân em đánh giá như thế nào? Đồng ý với ý kiến 1 hay 2? Đó là nhận thức lịch sử.
Vậy hiện thực lịch sử là gì? Nhận thức lịch sử là gì? ? Vậy làm thế nào để
tiếp cận lịch sử một cách khách quan, trung thực gần với sự thật nhất? Để trả lời cho
câu hỏi này chúng ta cùng tìm hiểu vào bài học hôm nay.

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
* Hoạt động 2.1. Tìm hiểu về hiện thực lịch sử và lịch sử được con người nhận thức
a. Mục tiêu: Học sinh trình bày được khái niệm lịch sử và phân biệt được hiện thực lịch sử
và lịch sử được con người nhận thức. Giải thích được khái niệm sử học.
- Góp phần hình thành năng lực tìm hiểu lịch sử, năng lực nhận thức và tư duy lịch sử cho HS.
b. Tổ chức thực hiện
* Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập
Nhiệm vụ 1: Thảo luận cặp đôi
- GV tổ chức cho HS làm việc theo cặp đôi và trả lời các câu hỏi sau:
+ Lịch sử là gì?
+ Hiện thực lịch sử là gì?
+ Nhận thức lịch sử là gì?
Nhiệm vụ 2: Làm bài tập
- GV lấy ví dụ cho HS về hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử
+ Sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập ngày 2-9-1945 là Hiện thực lịch sử
+ Câu chuyện Con ngựa thành Tơ-roa là Nhận thức lịch sử
- Bài tập 1: xác định hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử
GV đưa ra 1 số bài tập về hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử để HS thực hiện
+ Sự kiện 1: Tại nơi đây, ngày 27/4/1521 La-pu-la-pu và người dân địa phương đã đẩy lùi
quân xâm lược Tây Ban Nha và giết chết tên chỉ huy Ma-gien-lăng. Do đó, La-pu-la-pu đã
trở thành người Phi-lip-pin đầu tiên đánh đuổi được quân xâm lược Châu Âu. (Bia tưởng
niệm thủ lĩnh La-pu-la-pu)
+ Sự kiện 2: Di tích bãi cọc Bạch Đằng
+ Sự kiện 3: Mũi tên bằng Đồng tìm thấy ở Cổ Loa (1959)
+ Sự kiện 4: Chuyện nỏ thần
* Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập

Giáo viên: Phạm Thị Loan

Trang 3

Trường THPT Ngô Thì Nhậm
Giáo án Lịch sử 10 (2022 - 2023)
- HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau khi thực
khi thực hiện nhiệm vụ học tập.
- GV lấy ví dụ cho HS về hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử
+ Sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập ngày 2-9-1945 là Hiện thực lịch sử
+ Câu chuyện Con ngựa thành Tơ-roa là Nhận thức lịch sử
- Bài tập xác định hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử:
+ Sự kiện 1: Tại nơi đây, ngày 27/4/1521 La-pu-la-pu và người dân địa phương đã đẩy lùi
quân xâm lược Tây Ban Nha và giết chết tên chỉ huy Ma-gien-lăng. Do đó, La-pu-la-pu đã
trở thành người Phi-lip-pin đầu tiên đánh đuổi được quân xâm lược Châu Âu. (Bia tưởng
niệm thủ lĩnh La-pu-la-pu)  Nhận thức lịch sử
+ Sự kiện 2: Di tích bãi cọc Bạch Đằng Hiện thực lịch sử
+ Sự kiện 3: Mũi tên bằng Đồng tìm thấy ở Cổ Loa (1959)  Hiện thực lịch sử
+ Sự kiện 4: Chuyện nỏ thần Nhận thức lịch sử
* Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động
- Nhóm HS lần lượt trả lời các câu hỏi
* Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả của học sinh.
- GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của
học sinh. Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh.
1. Lịch sử, hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử
- Lịch sử: là tất cả những gì diễn ra trong quá khứ, hoặc tác phẩm ghi chép về quá khứ, là
một khoa học nghiên cứu về quá khứ của con người.
- Hiện thực lịch sử
- Nhận thức lịch sử
+ Là toàn bộ những gì đã diễn ra trong quá + Là toàn bộ những tri thức, hiểu biết,
khứ, tồn tại 1 cách khách quan, không phụ những ý niệm và hình dung của con người
thuộc vào ý muốn chủ quan của con người về quá khứ (nhận thức về sự việc đã xảy ra).
(người nhận thức)
+ Hiện thực lịch sử có trước
+ Nhận thức lịch sử có sau
+ Hiện thực lịch sử là duy nhất và không + Nhận thức lịch sử rất đa dạng và có thể
thể thay đổi được
thay đổi theo thời gian
+ Hiện thực lịch sử luôn khách quan
+ Nhận thức lịch sử vừa khách quan, vừa
chủ quan
- Giáo viên mở rộng: ngoài sự kiện Mĩ ném bom nguyên tử xuống Nhật Bản và Cách mạng
tháng Tám 1945 của Việt Nam, chúng ta còn gặp nhiều sự kiện có những quan điểm, nhận
thức khác nhau: VD: sự kiện Cách mạng tháng Mười Nga (1917), Chiến tranh lạnh (19471989)…cùng một hiện thực lịch sử nhưng có thể có những nhận thức khác nhau là do có
nhiều yếu tố chi phối, như: mục đích nghiên cứu, nguồn sử liệu, quan điểm tiếp cận, năng
lực nhận thức của mỗi người, phương pháp nghiên cứu…
Giáo viên: Phạm Thị Loan

Trang 4

Trường THPT Ngô Thì Nhậm
Giáo án Lịch sử 10 (2022 - 2023)
* Hoạt động 2.2. Tìm hiểu về đối tượng, chức năng, nhiệm vụ của Sử học
a. Mục tiêu: Học sinh trình bày được đối tượng nghiên cứu của Sử học; nêu được chức
năng, nhiệm vụ của Sử học.
- Nêu được một số phương pháp cơ bản của Sử học thông qua các bài tập cụ thể (ở mức độ
đơn giản).
- HS phân biệt được các nguồn sử liệu; biết cách sưu tầm, thu thập, xử lí thông tin sử liệu để
học tập, khám phá lịch sử.
b. Tổ chức thực hiện
* Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- Nhiệm vụ 1: Tham gia trò chơi “Tổ chức triển lãm tranh”
Nội dung:
- Mỗi học sinh đọc sách giáo khoa trả lời câu hỏi:
? Đối tượng nghiên cứu của Sử học?
Nhóm 1,2: Lấy ví dụ cụ thể về đối tượng nghiên cứu của sử học thông qua các hình ảnh cụ
thể theo các chủ đề về cá nhân, tổ chức, cộng đồng, quốc gia, khu vực, thế giới
Nhóm 3,4: Lấy ví dụ cụ thể về đối tượng nghiên cứu của sử học thông qua các hình ảnh cụ
thể theo các chủ đề về các lĩnh vực: chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá, quân sự, ngoại giao.
? Đoạn trích trong bài tựa sách “ Đại Việt sử kí tục biên” của Phạm Công Trứ có ý nghĩa
như thế nào?
- Nhiệm vụ 2: GV yêu cầu HS quan sát sơ đồ 1.1. Chức năng và nhiệm vụ của sử học, hãy
Nội dung:
? Nêu chức năng và nhiệm vụ của sử học
? Cho biết ý nghĩa của đoạn trích trong bài tựa sách “ Đại Việt sử ký tục biên” của Phạm
Công Trứ?
? Từ sự kiện Cách mạng tháng Tám 1945 ở Việt Nam thành công (có kèm theo video).
Em hãy cho biết chức năng và nhiệm vụ của sử học được thể hiện qua tư liệu trên
* Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- Học sinh trao đổi để triển khai thực hiện nhiệm vụ.
- Giáo viên hỗ trợ học sinh, khuyến khích các nhóm học sinh có sự trang trí cho sản phẩm
của mình đẹp hơn.
Sản phẩm: Kết quả hoạt động của nhóm học sinh được trình bày trên giấy A0.
2. Đối tượng, chức năng, nhiệm vụ của Sử học.
Sử học là: Khoa học nghiên cứu về lịch sử (nghiên cứu về quá khứ của con người,
nghiên cứu về các sự kiện, hiện tượng đã diễn ra trong xã hội loài người và phát hiện ra
quy luật phát sinh, phát triển của nó).
Ví dụ: Lịch sử của dân tộc Việt Nam bắt đầu từ thời Hùng Vương đến thời chống Mĩ
cứu nước, Lịch sử Ngày Quân đội nhân dân Việt Nam 22/12, Lịch sử ngày 19/8/1945,
Giáo viên: Phạm Thị Loan

Trang 5

Trường THPT Ngô Thì Nhậm

Giáo án Lịch sử 10 (2022 - 2023)

10/10/1954, 7/5/1954
Đa dạng, phong phú, toàn diện: gồm toàn bộ những hoạt động của con
người trong quá khứ, trên mọi lĩnh vực: như chính trị, kinh tế, xã hội, văn
hóa, quân sự, ngoại giao…
VD: - Nghiên cứu nghề làm gạch đá ong
Đối tượng - Nghiên cứu về quá trình hình thành khối cộng đồng người Việt ở Đà Lạt
(1893 – 1945).
- Nghiên cứu về thực trạng và những sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng tại di
tích đền thờ vua Đinh ở làng Quan Thành (Triệu Sơn – Thanh Hóa).
- Nghiên cứu về vai trò của Phật giáo đối với cư dân Lâm Đồng hiện nay
- Khôi phục hiện thực lịch sử chính xác, khách quan (Chức năng khoa
học)
Chức năng - Phục vụ cuộc sống của con người hiện tại thông qua những bài học kinh
nghiệm được đúc kết từ quá khứ (Chức năng xã hội) nhằm giáo dục tư
tưởng, tình cảm, đạo đức.
- Nhận thức: Cung cấp những tri thức khoa học về lịch sử (những tri thức
đã được khoa học lịch sử thừa nhận, giúp con người hiểu đúng về quá
khứ)
Nhiệm vụ
- Giáo dục, nêu gương (Góp phần truyền bá những giá trị và truyền thống
tốt đẹp tiến bộ và nhân văn trong lịch sử cho thế hệ sau)
VD: cung cấp tri thức về đại thắng mùa xuân năm 1975, cho ta biết đây là
(chức năng
một sự kiện quan trọng có tầm quốc tế to lớn và có tính thời đại sâu sắc,
và nhiệm
làm nức lòng bạn bè và nhân dân tiến bộ khắp TG.
vụ có mối
- Dự báo: Thông qua việc tổng kết thực tiễn rút ra bài học kinh nghiệm…
quan hệ
góp phần dự báo về tương lai của đất nước, nhân loại.
gắn bó, mật
(-  Đoạn trích … của Phạm Công Trứ có ý nghĩa như sau:
thiết với
+ Chức năng và nhiệm vụ của Sử học vô cùng lớn trong việc ghi chép lại
nhau)
lịch sử của một quốc gia, một dân tộc.
+ Ghi chép lại những gì đã xảy ra trong quá khứ, làm bài học răn đe cho
hậu thế chính là nhiệm vụ của Sử học.)
Mở rộng: Việc nhận thức không đúng về đối tượng, chức năng, nhiệm vụ và các nguyên tắc
cơ bản của Sử học sẽ dẫn đến những hạn chế, sai sót trong nghiên cứu và phục dựng lại quá
khứ lịch sử. VD: Sử học phương Đông thời kì cổ- trung đại cho rằng đối tượng của Sử học
chỉ ghi chép về hoạt động của vua quan, triều đình….nên hoạt động của quần chúng nhân
dân ít được phản ánh trong các bộ sử. Hoặc, nếu nhà sử học không trung thực, khách quan
khi ghi chép sự kiện sẽ làm sai lệch hiện thực lịch sử, để lại nguồn tư liệu mang tính chủ
quan, thiếu chính xác.
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận
Giáo viên: Phạm Thị Loan

Trang 6

Trường THPT Ngô Thì Nhậm
Giáo án Lịch sử 10 (2022 - 2023)
- Với nhiệm vụ 1: Các nhóm trình bày hoạt động đã chuẩn bị trước của mình theo thời gian
quy định và lần lượt lên trình bày các sản phẩm. GV hướng dẫn các nhóm phiếu đánh giá
(cá nhân sau đó là theo nhóm). Sau thời gian chơi sẽ tổng hợp kết quả.
PHIẾU ĐÁNH GIÁ
Nhóm thực hiện:...................................
Nhóm đánh giá:.........................................
Giáo
Nhóm
Nhóm
Kết
viên
Tiêu chí
Yêu cầu cần đạt
Điểm tự đánh
khác
quảđánh
giá
đánh giá
Xếp loại
giá
Độc đáo, sáng tạo
đúng yêu cầu, hoàn
2,0
thành trong thời gian
nhanh nhất
Ý tưởng
(2,0 điểm)

Nội dung
(3,0 điểm)

Thiếu sáng tạo, đúng
yêu cầu, hoàn thành
đúng thời gian
Sáng tạo, không đúng
yêu cầu, không đúng
thời gian
Chính xác, khoa học
theo các nội dung
kiến thức cần đạt.
Chưa chính xác ở 1 số
nội dung
Còn sai 1 số nội dung

1,0

0,5

3,0
1
0,5

Trình bày lưu loát, tự

Trình bày
(4,0 điểm)

tin, thu hút, không phụ

4,0

thuộc vào tài liệu

Trình bày hay, nhưng
thiếu tự tin, còn vấp
Trình bày chưa hay,
còn phụ thuộc vào tài
liệu
Trưng bày được nhiều
Số lượng
sản phẩm nhất, đủ
( 1,0 điểm)
chủng loại yêu cầu
Trình bày đủ chủng
Giáo viên: Phạm Thị Loan

2,0
1,0

1,0
0,5
Trang 7

Trường THPT Ngô Thì Nhậm

Giáo án Lịch sử 10 (2022 - 2023)

loại yêu cầu nhưng ít
sản phẩm
Tổng điểm

10,0

+ Nhiệm vụ 2: HS báo cáo sản phẩm. Các nhóm khác bổ sung, nhận xét
* Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét, đánh giá thái độ và kết quả làm việc, chuẩn hóa kiến thức và kết luận như
mục Sản phẩm.
LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh
hội ở hoạt động hình thành kiến thức trong bài hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử.
b. Tổ chức thực hiện
* Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- Giáo viên mời HS tham gia trò chơi “Tây Du Kí” và phổ bi ến luật ch ơi cho HS: Trong
rừng có rất nhiều yêu quái xuất hiện để cản đường thầy trò Đường Tăng đi lấy kinh, em hãy
giúp thầy trò Đường Tăng bằng cách vượt qua các câu hỏi của yêu quái.
Nội dung:
Câu 1. Hiện thực lịch sử là gì?
A. Là tất cả những gì diễn ra trong quá khứ.
B. Là tất cả những gì diễn ra trong quá khứ của loài người.
C. Là tất cả những gì diễn ra trong quá khứ mà con người nhận thức được. 
D Là khoa học tìm hiểu về quá khứ.
Câu 2. Nhận thức lịch sử là gì?
A. Là những mô tả của con người về quá khứ đã qua.
B. Là những công trình nghiên cứu lịch sử.
C. Là những hiểu biết của con người về quá khứ, được tái hiện hoặc trình bày theo
những cách khác nhau.
D. Là những lễ hội lịch sử văn hóa được phục dựng.
Câu 3. Ý nào sau đây phản ánh không đúng nguyên tắc cơ bản trong nghiên cứu lịch sử?
A. Tiến bộ.
B. Vì người lao động.
C. Trung thực.
D. Khách quan.
Câu 4. Ý nào sau đây phản ánh không đúng đối tượng nghiên cứu của Sử học?
A. Quá khứ của toàn thể nhân loại.
B. Quá khứ của một quốc gia hoặc khu vực trên thế giới.
C. Quá khứ của một cá nhân hoặc một nhóm, một cộng đồng người.
D. Những hiện tượng tự nhiên xảy ra trong quá khứ.
Câu 5. So với hiện thức lịch sử, nhận thức lịch sử có đặc điểm gì?
Giáo viên: Phạm Thị Loan

Trang 8

Trường THPT Ngô Thì Nhậm

Giáo án Lịch sử 10 (2022 - 2023)

A. Nhận thức lịch sử luôn phản ánh đúng hiện thực lịch sử.
B . Nhận thức lịch sử không thể tái hiện đầy đủ hiện thực lịch sử.
C. Nhận thức lịch sử thường lạc hậu hơn hiện thực lịch sử.
D. Nhận thức lịch sử độc lập, khách quan với hiện thực lịch sử.
Câu 6. Truyền thuyết Thánh Gióng thuộc loại tư liệu nào?
A. Tư liệu truyền miệng.
B. Tư liệu gốc.
C. Tư liệu hiện vật.
D. Tư liệu chữ viết.
Câu 7. Những tấm bia ghi tên nhưng người đỗ tiến sĩ thời xưa ở văn miếu thuộc loại tư
liệu nào?
A. Tư liệu hiện vật.
B. Tư liệu chữ viết.
C. Tư liệu truyền miệng.
D. Tư liệu gốc.
Câu 8. Những bản ghi; sách được in, khắc bằng chữ viết; vở chép tay,… từ quá khứ được
lưu lại đến ngày nay là loại tư liệu nào?
A. Tư liệu hiện vật.
B. Tư liệu truyền miệng.
C. Nông nghiệp.
D. Tư liệu gốc.
Câu 9: Nội dung nào dưới đây là tư liệu hiện vật?
A. Tuyên ngôn độc lập của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
B. Văn bia tiến sĩ.
C. Truyền thuyết Sơn Tinh Thủy Tinh.
D. Trống đồng Đông Sơn.
Câu 10. Thông qua hình 1.9. Bức điện mật của Đại tướng Võ Nguyên Giáp…, hãy phân biệt
hiện thực lịch sử và lịch sử được con người nhận thức. Qua đó rút ra nhiệm vụ của lịch sử
* Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ, trả lời nhanh các câu hỏi để giải cứu Đường Tăng.
Sản phẩm:
Câu
1
2
3
4
5
6
7
8
9
Đ.A
A
C
B
D
B
A
B
A
D
Câu 10: Hiện thực lịch sử là: sự kiện Đại tướng Võ Nguyên Giáp ra bức mật điện trong
bối cảnh lịch sử thời cơ để giải phóng miền Nam đã đến, quân dân ta có thể hoàn thành
sớm quyết tâm giải phóng miền Nam. Nhận thức lịch sử chính là sự nhận thức về yếu tố
thời cơ của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, cũng như giá trị của bức mật điện này đối với
thắng lợi của chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- HS trả lời các câu hỏi. Học sinh khác có thể bổ sung. GV yêu cầu các HS khác nhận xét,
bổ sung ý kiến (nếu có).
* Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét các câu trả lời, khái quát lại nội dung kiến thức.
Giáo viên: Phạm Thị Loan

Trang 9

Trường THPT Ngô Thì Nhậm

Giáo án Lịch sử 10 (2022 - 2023)

VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã có để thực hiện nhiệm vụ được giao. Thông
qua đó HS rèn luyện khả năng tìm kiếm, tiếp cận và xử lí thông tin từ nhiều nguồn khác
nhau, góp phần hình thành và phát triển năng lwujc tự tìm hiểu lịch sử, tự học lịch sử.
b. Tổ chức thực hiện
* Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV giao cho HS thực hiện ngoài giờ học trên lớp.
Nội dung:
- Tìm kiếm thông tin để tái hiện và khôi phục lại sự kiên chiến thắng Điện Biên Phủ 1954
bằng 1 đoạn văn ngắn từ 7-10 dòng.
- Hãy liệt kê nơi em sinh sống có những tư liệu lịch sử cụ thể nào giúp em tìm hiểu về
những gì xảy ra trong quá khứ?
* Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ
Sản phẩm:
- Học sinh có thể viết theo nhiều cách khác nhau nhưng phải kèm theo hình ảnh hoặc
video dẫn chứng
- Địa phương nơi chúng ta đang sống có rất nhiều tư liệu lịch sử, học sinh có thể khai
thác: đình, chùa, văn bia, các nhân vật lịch sử, các làng nghề thủ công truyền thống….
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- HS báo cáo sản phẩm vào đầu buổi học sau GV yêu cầu các HS khác nhận xét, bổ sung ý
kiến (nếu có).
* Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét các câu trả lời, khái quát lại nội dung kiến thức.
- Học bài, hoàn thành các bài tập và câu hỏi trong sách giáo khoa.

Giáo viên: Phạm Thị Loan

Trang 10

Trường THPT Ngô Thì Nhậm
Giáo án Lịch sử 10 (2022 - 2023)
BÀI 2. TRI THỨC LỊCH SỬ VÀ CUỘC SỐNG
Môn: Lịch sử, Lớp 10
(Thời gian: 1 tiết)
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
- Sự cần thiết của việc học tập, khám phá lịch sử suốt đời.
- Thu thập thông tin, sử liệu, làm giàu tri thức lịch sử.
- Kết nối kiến thức, bài học lịch sử vào cuộc sống.
2. Năng lực
- Năng lực tìm hiểu lịch sử thông qua sử dụng các nguồn sử liệu để nêu được vai trò và ý
nghĩa của tri thức lịch sử đối với đời sống của cá nhân và xã hội hiện đại; biết sưu tầm, thu
thập, xử lí thông tin và sử liệu để học tập, khám phá lịch sử.
- Năng lực nhận thức và tư duy lịch sử thông qua khai thác thông tin, tư liệu, quan sát hình
ảnh để giải thích sự cần thiết phải học tập lịch sử suốt đời.
- Năng lực giải quyết vấn đề thông qua vận dụng được kiến thức và bài học lịch sử để giải
thích các vấn đề thời sự trong nước và thế giới, những vấn đề trong thực tiễn cuộc sống.
- Năng lực tự chủ, tự học, giao tiếp và hợp tác thông qua việc quan tâm, yêu thích và tham
gia các hoạt động tìm hiểu lịch sử, văn hóa của dân tộc Việt Nam và thế giới.
- Vận dụng kiến thức và kĩ năng đã học: Vận dụng kiến thức, bài học lịch sử để giải thích
những vấn đề thời sự trong nước và thế giới, những vấn đề trong thực tiễn cuộc sống (ở mức
độ đơn giản). Quan tâm, yêu thích và tham gia các hoạt động tìm hiểu lịch sử, văn hoá của
dân tộc Việt Nam và thế giới.
3. Phẩm chất
- Giáo dục phẩm chất chăm chỉ, tự giác, tích cực tham gia các hoạt động để hoàn thành
nhiệm vụ học tập.
- Có tinh thần yêu nước, quan tâm, yêu thích và tham gia các hoạt động tìm hiểu lịch sử, văn
hóa dân tộc; giữ gìn và phát huy những giá trị của tri thức lịch sử dân tộc, vận dụng vào
cuộc sống.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- Máy tính, máy chiếu, giấy A0 để tổ chức hoạt động nhóm.
- Giáo án điện tử, trong đó có tranh ảnh, sơ đồ hóa kiến thức và video clip về ngày Giỗ tổ
Hùng Vương; Video clip “Trở về cội nguồn dân tộc” của Đài truyền hình Việt Nam:
http://www.youtube.com/watch?v=G3DPz4zGztQ
- Những câu nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh về vai trò, ý nghĩa của tri thức lịch sử.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

MỞ ĐẦU
a. Mục tiêu: Tạo tâm thế cho học sinh, giúp HS ý thức được nhiệm vụ học tập, hứng thú để
giải thích được sự cần thiết phải học tập lịch sử suốt đời. Xác định được nội dung bài học là
vận dụng kiến thức bài học lịch sử để giải thích những vấn đề thời sự trong nước và thế giới,
những vấn đề trong thực tiễn cuộc sống.
b. Tổ chức thực hiện

* Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
Giáo viên: Phạm Thị Loan

Trang 11

Trường THPT Ngô Thì Nhậm
Giáo án Lịch sử 10 (2022 - 2023)
- GV cho HS xem video clip Hướng về cội nguồn và quan sát Hình 2.1 (Lễ hội đền Hùng
Phú Thọ) SGK tr.13.
https://www.youtube.com/watch?v=UWWzZGCpER0

- GV hướng dẫn HS thảo luận cặp đôi và trả lời câu hỏi:
+ Sự kiện ngày Giỗ tổ Hùng Vương diễn ra vào thời điểm nào?
+ Những địa phương nào tổ chức sự kiện này?
+ Video clip cho chúng ta biết tri thức lịch sử có vai trò, ý nghĩa gì đối với cuộc sống hiện
tại?
* Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS xem video clip, quan sát hình ảnh và thực hiện nhiệm vụ học tập.
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
* Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi:
+ Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương diễn ra vào ngày mồng 10 tháng 3 âm lịch hàng năm tại Đền
Hùng, Việt Trì, Phú Thọ. Trước đó hàng tuần, lễ hội đã diễn ra với nhiều hoạt động văn hoá
dân gian và kết thúc vào ngày 10 tháng 3 âm lịch với Lễ rước kiệu và dâng hương tại Đền
Thượng
+ Những địa phương nào tổ chức sự kiện này: Đền Hùng, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ,
Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Đà Nẵng, thành phố Cần Thơ, Huế, Kiên
Giang…
+ Video clip cho chúng ta biết:
Là truyền thống lâu đời mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Được lưu truyền gìn giữ qua
nhiều thế hệ, tồn tại trong nền văn hóa Việt Nam đậm đà bản sắc.
Là dịp để người Việt bày tỏ lòng tôn kính và biết ơn trước những công lao to lớn của bậc
cha ông đi trước, là sự giáo dục để chúng ta hiểu rõ hơn về lịch sử đất nước, về nguồn gốc
cội nguồn tổ tiên. Qua đó, giúp thế hệ trẻ nâng cao ý thức, góp phần ra sức giữ gìn và bảo
tồn những giá trị quý báu của văn hóa dân tộc.
Là cơ hội để người Việt giới thiệu văn hóa tốt đẹp đến bạn bè thế giới, là yếu tố để du
lịch Việt Nam phát triển mạnh mẽ, thu hút đông đảo du khách từ khắp nơi tìm đến tham
quan khám phá.
- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung.
* Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức.

Giáo viên: Phạm Thị Loan

Trang 12

Trường THPT Ngô Thì Nhậm
Giáo án Lịch sử 10 (2022 - 2023)
- GV dẫn dắt HS vào bài: Đền Hùng và ngày giỗ tổ Hùng Vương (10/3 âm lịch) là biểu
tượng của truyền thống yêu nước và đoàn kết hướng về cội nguồn của dân tộc Việt Nam.
Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương đã trở thành nét đặc sắc trong văn hóa truyền thống của
người Việt Nam, đồng thời cũng là biểu hiện của tri thức lịch sử. Vậy, tri thức lịch sử có vai
trò, ý nghĩa như thế nào đối với cuộc sống của mỗi cá nhân và xã hội? Vì sao chúng ta cần
phải học tập và khám phá lịch sử? Để nắm rõ hơn về vấn đề chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu
trong bài học ngày hôm nay.

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
* Hoạt động 1. Tìm hiểu: học tập và khám phá lịch sử suốt đời
a. Mục tiêu: Giải thích được sự cần thiết phải học tập và khám phá lịch sử suốt đời. Biết
cách sưu tầm, thu thập, xử lí thông tin, sử liệu để học tập, khám phá lịch sử. Vận dụng kiến
thức, bài học lịch sử để giải thích những vấn đề thời sự trong nước và thế giới, những vấn đề
trong thực tiễn cuộc sống (ở mức độ đơn giản).
b. Tổ chức thực hiện
* Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- Giáo viên cho học sinh làm việc theo nhóm, kết hợp với kĩ thuật tranh luận, kĩ thuật 5 xin và
kĩ thuật 3-2-1. Giáo viên yêu cầu học sinh các nhóm cùng đọc thông tin, tư liệu, kết hợp quan
sát các hình, các bảng và sơ đồ để cùng hoàn thành ba nhiệm vụ sau:
Nhiệm vụ 1: Đọc thông tin và quan sát Bảng 2.1, hình 2.3 hãy giải thích vì sao phải học tập
lịch sử suốt đời? Cho ví dụ.
Nhiệm vụ 2: Đọc thông tin và quan sát Bảng 2.2, sơ đồ 2.2 hãy nêu cách thức sưu tầm, xử lí
thông tin và sử liệu trong quá trình học tập và khám phá lịch sử
Nhiệm vụ 3: Đọc thông tin và quan sát Hình 2.4 hãy:
- Cho biết kiến thức và bài học lịch sử có mối liên hệ như thế nào với cuộc sống hiện tại ?
- Giải thích nguyên nhân dẫn đến hiện tượng triều cường ở các tỉnh phía nam VN, băng tan
ở Bắc Cực. Các hiện tượng trên đã có tác động như thế nào tới cuộc sống của con người ?
* Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- Học sinh thực hiện thảo luận nhóm theo kĩ thuật khăn trải bàn để giải quyết nhiệm vụ học tập
được giao, GV theo dõi, giải đáp thắc mắc và hướng dẫn các nhóm thực hiện nhiệm vụ.
* Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi. Các nhóm khác nhận xét, bổ sung.
- GV mở rộng kiến thức 1 số nội dung:
+ Nhận thấy việc học tập, khám phá tri thức (trong đó có tri thức lịch sử) sẽ là hành trang
đối với mỗi người trong cuộc sống. Lênin đúc kết thành quy luật: “Học, học nữa, học mãi!”.
Với quan niệm: “Lịch sử là bó đuốc soi đường hướng tới tương lai”, nhiều quốc gia trên thế
giới coi Lịch sử là môn học bắt buộc, HS phải được học tập và khám phá suốt đời...
+ Vận dụng kiến thức lịch sử để giải thích nguyên nhân băng tan ở Bắc Cực:
Các cuộc cách mạng công nghiệp diễn ra từ thế kỉ XVIII với việc sử dụng quy mô lớn các
nguồn nguyên – nhiên liệu hóa thạch (than đá, dầu mỏ, khí đốt…), con người đã xả thải ra
môi trường một lượng cực lớn các khí thải như: CO2, Metan… Các khí này khi thải vào khí
quyển sẽ ngăn bức xạ Mặt Trời phả xa ra ngoài, làm cho nhiệt độ Trái Đất nóng lên. Ngoài
ra, hoạt động chặt phá rừng bừa bãi của con người theo thời gian cũng tác động làm biến đổi
khí hậu toàn cầu.
- Tác động từ hiện tượng băng tan đối với nhân loại:
Giáo viên: Phạm Thị Loan

Trang 13

Trường THPT Ngô Thì Nhậm
Giáo án Lịch sử 10 (2022 - 2023)
+ Hiện tượng băng tan sẽ dẫn đến việc gia tăng mực nước biển, thúc đẩy quá trình biển xâm
thực đất liền. Từ đó, khiến diện tích đất liền bị sụt giảm, các đảo và quần đảo có thể bị nhấn
chìm; đất đai các vùng ven biển bị nhiễm mặn, khó có thể canh tác
+ Khi băng tan, mực nước biển gia tăng, độ mặn của nước biển của sẽ thay đổi, từ đó dẫn
đến những biến đổi chuỗi thức ăn sinh vật; nhiều loài sinh vật có nguy cơ bị diệt vong…
* Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét, đánh giá kết quả làm việc nhóm, dự kiến sản phẩm học sinh cần lĩnh hội như
mục Sản phẩm.
2. Học tập và khám phá lịch sử suốt đời
2.1. Sự cần thiết phải học tập lịch sử suốt đời
- Tri thức lịch sử rất rộng lớn và đa dạng. Những kiến thức lịch sử học được ở nhà trường
chỉ là một phần nhỏ.
 Muốn hiểu đầy đủ và đúng đắn cần có một quá trình lâu dài.
- Tri thức về lịch sử phát triển và biến đổi không ngừng, gắn liền với sự xuất hiện của các
nguồn sử liệu, quan điểm, nhận thức, lĩnh vực nghiên cứu mới.
 Nhận thức về sự kiện, hiện tượng lịch sử của con người ngày hôm nay sẽ thay đổi cho
tương lai.
- Giúp mỗi người mở rộng và cập nhật vốn kiến thức, tạo ra những cơ hội mới trong nghề
nghiệp,...
2.2. Thu thập, xử lí thông tin và sử liệu để làm giàu tri thức lịch sử
- Bước 1: Lập thư mục và danh mục các nguồn sử liệu cần thu thập, để phục vụ cho việc
học tập và nghiên cứu tìm hiểu lịch sử.
- Bước 2: Sưu tầm, đọc và ghi chép thông tin sử liệu liên quan đến vấn đề nghiên cứu.
- Bước 3: Chọn lọc, phân loại sử liệu để thuận lợi cho việc xác minh và đánh giá.
- Bước 4: Xác minh, đánh giá về nguồn gốc sử liệu, thời điểm ra đời, nội dung sử liệu phản
ánh.
2.3. Kết nối tri thức, bài học lịch sử vào cuộc sống
- Sử dụng tri thực lịch sử, thông qua tri thức lịch sử giúp con người giải thích, hiểu rõ hơn
những vấn đề thời sự trong nước và quốc tế, những vấn đề thực tiễn cuộc sống hiện nay.

LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Khái quát, hệ thống hóa, củng cố được kiến thức đã học về tri thức lịch sử và
cuộc sống.
b. Tổ chức thực hiện
* Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV nêu nhiệm vụ cho HS: Khai thác những hình ảnh, nội dung sau và suy luận về ý nghĩa
của từng vấn đề lịch sử đượ...