Ngày soạn:…/…/…
Ngày dạy:…/…/…
BÀI 5: NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀ THUẾ
I. MỤC TIÊU
1. Về kiến thức
Sau bài học này, HS sẽ:
-

Nêu được khái niệm thị trường.

-

Liệt kê được các loại thị trường và chức năng của thị trường

2. Năng lực
Năng lực chung:
● Tự chủ và tự học để có những kiến thức cơ bản về ngân sách nhà nước.
● Giao tiếp và hợp tác trong làm việc nhóm để thực hiện nhiệm vụ học tập
về ngân sách nhà nước.
● Giải quyết vấn để và sáng tạo trước những tình huống liên quan đến ngân
sách nhà nước.
Năng lực riêng:
● Năng lực điều chỉnh hành vi: Ủng hộ những hành vi chấp hành tốt và
phê phán những hành vi vi phạm pháp luật về thu, chi ngân sách nhà
nước.
● Năng lực tìm hiểu và tham gia các hoạt động kinh tế - xã hội: Có hành vi
đúng khi tham gia một số hoạt động liên quan đến ngân sách nhà nước.
Năng lực số:
● 1.1.NC1a: Tìm kiếm thông tin thị trường trên môi trường số
● 1.2.NC1a: Lựa chọn nguồn thông tin đáng tin cậy
● 1.3.NC1a: Lưu trữ và quản lí dữ liệu khảo sát
● 2.1.NC1a: Trao đổi thông tin qua nền tảng số
● 2.2.NC1a: Chia sẻ tài liệu học tập trực tuyến
● 3.1.NC1a: Tạo báo cáo, trình chiếu số
● 3.2.NC1a: Chỉnh sửa nội dung số đơn giản
1

● 5.1.NC1a: Sử dụng công cụ số giải quyết nhiệm vụ học tập
● 5.2.NC1a: Lựa chọn công cụ số phù hợp
● 6.1.NC1a: Khai thác AI hỗ trợ học tập
● 6.2.NC1a: Nhận biết vai trò AI trong thương mại điện tử
● 6.3.NC1a: Sử dụng AI tạo báo cáo, tổng hợp dữ liệu đơn giản
3. Phẩm chất
-

Trung thực và có trách nhiệm công dân khi tham gia các hoạt động liên quan
đến ngân sách nhà nước.

-

Yêu nước, tin tưởng vào đường lối phát triển kinh tế của Đảng và Nhà nước.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên
-

SGK, SGV, SBT Giáo dục kinh tế và pháp luật 10, Giáo án.

-

Tranh ảnh, clip và các mẩu chuyện về ngân sách nhà nước.

-

Máy tính, máy chiếu.

-

Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.

-

Công cụ AI hỗ trợ: ChatGPT, Copilot…

2. Đối với học sinh
-

SGK.

-

Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học Ngân sách nhà nước.

-

Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho
phép) có kết nối Internet.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Huy động những kiến thức, kinh nghiệm, kĩ năng của HS về những
vấn đề có liên quan đến thị trường; tạo hứng thú học tập cho HS, dẫn dắt HS vào
bài học mới.
b. Nội dung:
- GV cho HS xem một video ngắn về suy nghĩ của các bạn trẻ ngày nay về ngân
sách nhà nước.

2

- GV hướng dẫn HS đọc đoạn thông tin phần Mở đầu SGK tr.26; HS thảo luận
nhóm đôi và trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập:
- Câu trả lời của HS về ngân sách nhà nước cho sự phát triển các tỉnh miền núi
(trong đoạn thông tin SGK).
- HS trình bày một vài hiểu biết về ngân sách nhà nước.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV trình chiếu cho HS xem video clip suy nghĩ của các bạn trẻ hiện nay về ngân
sách nhà nước:
https://www.youtube.com/watch?v=oOVOGdSMwyw
- GV hướng dẫn HS đọc đoạn thông tin phần Mở đầu SGK tr.26; HS thảo luận
nhóm đôi và trả lời câu hỏi:
+ Ngân sách nhà nước góp phần cho sự phát triển của các tỉnh miền núi như thế
nào?
+ Hãy chia sẻ hiểu biết của em về ngân sách nhà nước.

- GV tiếp tục yêu cầu HS xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và yêu
cầu HS trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS quan sát video clip, đọc đoạn thông tin SGK, thảo luận nhóm đôi và trả lời
câu hỏi.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện 1-2 HS trả lời câu hỏi:
3

+ Ngân sách nhà nước góp phần cho sự phát triển của các tỉnh miền núi: mở rộng,
nâng cấp các tuyến đường giao thông; kéo điện lưới điện quốc gia về các bản
vùng sâu; xây dựng, tu bổ, nâng cấp trường học, cơ sở y tế, ứng dụng khoa học kỹ
thuật vào sản xuất, đầu tư chuyển dịch cơ cấu cây trồng vật nuôi; phát triển mô
hình rừng trang trại, vườn rừng.
+ Ngân sách nhà nước là :
● Quỹ tiền tệ tập trung lớn nhất của nhà nước, ra đời từ rất sớm cùng với sự
hình thành của nhà nước.
● Nguồn lực để duy trì bộ máy nhà nước vừa là công cụ hữu ích để nhà nước
quản lý, điều tiết nền kinh tế quốc dân và giải quyết các vấn đề xã hội.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
- GV dẫn dắt HS vào bài học: Ngân sách nhà nước hình thành và phát triển gắn
liền với sự xuất hiện và phát triển của Nhà nước. Đó là quỹ tiền tệ tập trung lớn
nhất của một quốc gia, vừa là nguồn lực để duy trì bộ máy nhà nước vừa là công
cụ hữu ích để Nhà nước quản lí, điều tiết nền kinh tế quốc dân và giải quyết các
vấn đề xã hội. Ngân sách nhà nước có phần đóng góp rất lớn của người dân và
được sử dụng vì lợi ích quốc gia, lợi ích của nhân dân. Mỗi người dân đều có
nghĩa vụ đóng góp, đồng thời được hưởng quyền lợi từ ngân sách qua việc sử
dụng hàng hoá, dịch vụ công cộng. Bài học này sẽ giúp các em hiểu rõ hơn về đặc
điểm, vai trò của ngân sách nhà nước cùng những quy định cơ bản của pháp luật
về quyền và nghĩa vụ công dân trong việc thực hiện pháp luật ngân sách. Chúng ta
cùng vào Bài 5 – Ngân sách nhà nước.
[2.1.NC1a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời
câu hỏi trên môi trường số).]
2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm ngân sách nhà nước
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được khái niệm ngân sách nhà nước.

4

b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS làm việc cá nhân, quan sát sơ đồ 1 SGK
tr.27 và thực hiện nhiệm vụ; HS rút ra kết luận (theo nội dung chốt kiến thức trong
SGK).
c. Sản phẩm học tập: HS trả lời và ghi được vào vở khái niệm ngân sách nhà
nước.
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV- HS
Bước 1 : GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NLS

1. Tìm hiểu khái niệm ngân sách 1.1.NC1a:

- GV hướng dẫn HS quan sát sơ đồ mục 1a nhà nước

biết

tìm

HS
kiếm

SGK tr.27, làm việc cá nhân và trả lời câu - Ngân sách nhà nước gồm các thông tin trên
hỏi:

khoản thu, chi:

môi trường số

+ Ngân sách nhà nước gồm các khoản thu, + Các khoản thu: Thu cân đối từ 6.1.NC1a:
chi gì?

hoạt động xuất nhập khẩu, thu viện biết sử dụng AI

+ Ai được quyền quyết định các khoản thu, trợ, thu từ dầu thô và thu nội địa.
chi của ngân sách nhà nước?

HS

hỗ trợ học tập

+ Các khoản chi: Chi bổ sung quỹ 4.2.NC1a:
dự trữ tài chính, dự phòng ngân sách biết

sử

HS
dụng

nhà nước, chi cải cách tiền lương, thông tin số có
tính giãn biên chế, chi đầu tư phát trách nhiệm
triển, chi trả nợ lãi, chi viện trợ, chi
thường xuyên.
- Cơ quan nhà nước có thẩm quyền
quyết định các khoản thu, chi của
- GV yêu cầu:
+ HS sử dụng thiết bị số tra cứu thông tin về
Luật Ngân sách nhà nước năm 2015 trên
Cổng thông tin điện tử của cơ quan nhà nước.
+ HS sử dụng AI để tóm tắt khái niệm ngân
sách nhà nước bằng sơ đồ hoặc từ khóa.
+ HS đối chiếu thông tin AI cung cấp với

ngân sách nhà nước.
🡪 Ngân sách nhà nước là toàn bộ
các khoản thu, chi của Nhà nước
được dự toán và thực hiện trong một
khoảng thời gian nhất định do cơ
quan nhà nước có thẩm quyền quyết
định để bảo đảm thực hiện các chức
năng, nhiệm vụ của Nhà nước
5

SGK và văn bản pháp luật chính thức.

(khoản 14 Điều 4 Luật Ngân sách

- GV hướng dẫn HS đọc phần chốt kiến thức nhà nước năm 2015).
hoạt động và rút ra kết luận: Ngân sách nhà
nước là gì?
- GV mở rộng kiến thức cho HS:
+ Ngân sách nhà nước, ngân sách chính phủ,
hay ngân sách quốc gia là một phạm trù kinh
tế và là phạm trù lịch sử; là một thành phần
trong hệ thống tài chính.
+ Sự hình thành và phát triển của ngân sách
nhà nước gắn liền với sự xuất hiện và phát
triển của kinh tế hàng hóa - tiền tệ trong các
phương thức sản xuất của cộng đồng và nhà
nước của từng cộng đồng. Nói cách khác, sự
ra đời của nhà nước, sự tồn tại của kinh tế
hàng hóa - tiền tệ là những tiền đề cho sự
phát sinh, tồn tại và phát triển của ngân sách
nhà nước.
+ Ngân sách nhà nước bao gồm ngân sách
trung ương và ngân sách địa phương. Ngân
sách trung ương là ngân sách của các bộ, cơ
quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và
các cơ quan khác ở trung ương. Ngân sách
địa phương bao gồm ngân sách của đơn vị
hành chính các cấp có Hội đồng Nhân dân và
Ủy ban Nhân dân.
+ Thực chất, ngân sách nhà nước phản ánh
các quan hệ kinh tế phát sinh gắn liền với
quá trình tạo lập, phân phối, sử dụng quỹ tiền
tệ tập trung của Nhà nước khi Nhà nước
6

tham gia phân phối các nguồn tài chính quốc
gia nhằm thực hiện các chức năng của Nhà
nước trên cơ sở luật định.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
HS làm việc cá nhân, quan sát sơ đồ 1 SGK
tr.27 và thực hiện nhiệm vụ.
- HS rút ra kết luận (theo nội dung chốt kiến
thức trong SGK).
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần
thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo
luận
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi hoạt
động 1.
- GV mời đại diện HS trình bày về khái niệm
ngân sách nhà nước.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm
vụ học tập
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức,
chuyển sang nội dung mới.
Hoạt động 2: Tìm hiểu đặc điểm của ngân sách nhà nước
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được các đặc điểm của ngân sách nhà
nước.
b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS làm việc cá nhân, đọc thông tin mục 1, 2, 3,
4 SGK tr.27, 28 và trả lời câu hỏi; HS làm việc nhóm để làm rõ các đặc điểm của
ngân sách nhà nước.
c. Sản phẩm học tập: HS trả lời và ghi được vào vở đặc điểm của ngân sách nhà
nước.
d. Tổ chức hoạt động:
7

HOẠT ĐỘNG CỦA GV- HS
Bước 1 : GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NLS

2. Tìm hiểu đặc điểm của ngân 1.2.NC1a:

- GV dẫn dắt: Ngân sách nhà nước là bộ sách nhà nước

HS

biết cách đánh

phận chủ yếu của hệ thống tài chính quốc - Mục đích của việc thu, chi NSNN: giá độ tin cậy
gia. Nó bao gồm những quan hệ tài chính giải quyết các lợi ích chung trong xã của
nhất định trong tổng thể các quan hệ tài hội.
chính quốc gia, cụ thể:

nguồn

thông tin

- Một số quỹ trong NSNN: quỹ dự 2.1.NC1a:

HS

+ Quan hệ tài chính giữa nhà nước và công trữ tài chính, quỹ an sinh xã hội, quỹ thực hiện tương
dân;

bảo vệ môi trường...

tác

trên

môi

+ Quan hệ tài chính giữa nhà nước với - Công dân đóng góp trực tiếp vào trường số
doanh nghiệp;

ngân sách nhà nước qua thuế, phí, lệ 6.3.NC1a:

HS

+ Quan hệ tài chính giữa nhà nước với tổ phí nhưng không nhận lợi ích trực biết sử dụng AI
chức xã hội;

tiếp từ sự đóng góp đó. Tuy nhiên có để

+ Quan hệ tài chính giữa nhà nước với quốc sự hoàn trả gián tiếp thông qua việc
tế.

tổng

phân

tích

Nhà nước sử dụng ngân sách nhà liệu

- GV hướng dẫn HS làm việc cá nhân, đọc nước phục vụ cho các nhu cầu chung
thông tin 1, 2, 3, 4 mục 1b SGK tr.27, 28 và của xã hội.
trả lời câu hỏi:
+ Mục đích của việc thu, chi ngân sách nhà
nước là gì?
+ Kể tên một số quỹ trong ngân sách nhà
nước và chia sẻ hiểu biết của em về quỹ đó.
+ Người dân đóng góp vào ngân sách nhà
nước có được hoàn trả trực tiếp không? Vì
sao?
- GV sử dụng kĩ thuật mảnh ghép, hướng dẫn
HS làm việc nhóm và trả lời câu hỏi:
+ Ngân sách nhà nước có những đặc điểm
gì?

- Đặc điểm của ngân sách nhà

+ Nêu ví dụ để chứng minh cho một số đặc nước:
8

hợp,
dữ

điểm đó.

+ Mang tính pháp lí cao. Việc tạo

- GV yêu cầu HS:

lập và sử dụng ngân sách nhà nước

+ HS đánh giá độ tin cậy của các nguồn thông được tiến hành trên cơ sở Luật
tin về quỹ ngân sách, quỹ an sinh xã hội và Ngân sách nhà nước.
quỹ bảo vệ môi trường.

+ Nhà nước là chủ thể duy nhất có

+ HS trao đổi kết quả tìm hiểu trên nền tảng quyền sở hữu và quyết định các
học tập trực tuyến hoặc nhóm học tập số.

khoản thu, chi của ngân sách nhà

+ HS sử dụng AI để hệ thống hóa các đặc nước.
điểm của ngân sách nhà nước thành bảng + Hướng tới mục tiêu giải quyết các
hoặc sơ đồ.

quan hệ lợi ích chung trong xã hội.

- GV mở rộng kiến thức cho HS, trình chiếu + Được chia thành nhiều quỹ nhỏ
và giới thiệu về Luật Ngân sách nhà nước:

có tác dụng riêng để chỉ dùng cho
những mục đích đã có trong kế
hoạch.
🡪 Ví dụ: Theo Báo cáo Tình hình
thực hiện kế hoạch tài chính năm
2019:
Tổng số dư nguồn của 22 quỹ đầu
năm là 555,14 tỷ đồng (bao gồm số
tồn dư tại quỹ, số dư nợ vay chưa

+

Luật

Ngân

sách

nhà

nước

số

83/2015/QH13 được Quốc hội khóa XIII, kỳ
họp thứ 9 thông qua và ban hành ngày
25/6/2015, thay thế Luật Ngân sách nhà nước
số 01/2002/QH11 (sau đây gọi tắt là Luật
NSNN năm 2002). Luật NSNN năm 2015 có
hiệu lực thi hành từ năm ngân sách 2017, bao
gồm 7 Chương, với 77 Điều,
+ Luật Ngân sách Nhà nước giúp củng cố và

thu hồi), trong đó chủ yếu là số dư
của một số quỹ lớn, như: Quỹ cứu
trợ 16,44 tỷ đồng (chiếm 2,96%);
Quỹ hỗ trợ nông dân 13 tỷ đồng
(chiếm 2,34%); Quỹ bảo vệ môi
trường

31,40

tỷ

đồng

(chiếm

5,66%); Quỹ phát triển đất 117,33
tỷ đồng (chiếm 21,13%), Quỹ bảo vệ
phát triển rừng 262,86 tỷ đồng
(chiếm 47,35%); Quỹ giải quyết việc
9

nâng cao vị trí, vai trò của công tác tài chính làm 81,11 tỷ đồng (chiếm 14,6%);
- ngân sách nhà nước, góp phần ổn định và các quỹ còn lại chiếm tỷ trọng
thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ không đáng kể (khoảng 5,96%).
cấu kinh tế, giải quyết tốt hơn các vấn đề an + Hoạt động thu, chi của ngân sách
sinh xã hội, xóa đói giảm nghèo; đảm bảo nhà nước được thực hiện theo
nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, đối ngoại và nguyên tắc không hoàn trả trực tiếp.
xử lý kịp thời những vấn đề phát sinh cấp
bách như thiên tai, dịch bệnh.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS làm việc cá nhân, đọc thông tin mục 1,
2, 3, 4 SGK tr.27, 28 và trả lời câu hỏi.
- HS làm việc nhóm để làm rõ các đặc điểm
của ngân sách nhà nước.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần
thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo
luận
- GV mời đại diện HS trình bày về đặc điểm
của ngân sách nhà nước.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm
vụ học tập
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức,
chuyển sang nội dung mới.
Hoạt động 3: Tìm hiểu vai trò của ngân sách nhà nước
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được các vai trò của ngân sách nhà
nước
b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS thảo luận theo nhóm, đọc thông tin và quan
sát sơ đồ SGK tr.29 để thực hiện nhiệm vụ; HS rút ra vai trò của ngân sách nhà
nước.
10

c. Sản phẩm học tập: HS trả lời và ghi được vào vở vai trò của ngân sách nhà
nước.
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV- HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1 : GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

3. Tìm hiểu vai trò của ngân sách nhà

- GV dẫn dắt: Ngân sách nhà nước có ý nghĩa nước
(vai trò) vô cùng quan trọng trong nền kinh tế - Trả lời câu hỏi :
cũng như đời sống xã hội.

+ Trong sơ đồ 2, khoản chi thường xuyên

- GV hướng dẫn HS thảo luận nhóm (theo kĩ dành cho hoạt động của bộ máy nhà nước.
thuật mảnh ghép), yêu cầu các nhóm đọc + Thông tin 1 cho biết ngân sách nhà nước
thông tin và quan sát sơ đồ SGK tr.29, trả lời đã góp phần đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng
câu hỏi:

kĩ thuật, thực hiện chính sách ưu đãi để

+ Trong sơ đồ 2, khoản chi nào dành cho chuyển dịch cơ cấu kinh tế hợp lí.
hoạt động của bộ máy nhà nước?

+ Thông tin 2 cho biết ngân sách nhà nước

+ Thông tin 1 cho biết ngân sách nhà nước cung ứng đầy đủ, kịp thời lương thực, thực
đã góp phần định hướng phát triển sản xuất phẩm cho những người gặp khó khăn trong
để hình thành cơ cấu kinh tế hợp lí như thế dịch COVID - 19.
nào?

+ Các con anh T được hỗ trợ kinh phí để đi

+ Thông tin 2 cho biết ngân sách nhà nước học, mọi người trong gia đình được cấp thẻ
góp phần điều tiết thị trường, bình ổn giá cả, bảo hiểm y tế miễn phí, được hỗ trợ kinh phí
kiềm chế lạm phát như thế nào?

chuyển đổi mô hình sản xuất để thoát nghèo.

+ Thông tin 3 cho biết gia đình anh T đã
được hỗ trợ từ quỹ phúc lợi của ngân sách
nhà nước như thế nào?

11

- Ngân sách nhà nước có vai trò:
+ Cung cấp nguồn tài chính để duy trì hoạt
động của bộ máy nhà nước.
+ Định hướng phát triển sản xuất vào những
vùng lĩnh vực cần thiết để hình thành cơ cấu
kinh tế hợp lí.
- GV sử dụng kĩ thuật tia chớp, yêu cầu HS + Là công cụ điều tiết thị trường, bình ổn
đọc nội dung thông tin SGK và trả lời nhanh giá cả, kiềm chế lạm phát.
câu hỏi: Hãy nêu các vai trò chủ yếu của + Là công cụ điều tiết thu nhập qua thuế và
ngân sách nhà nước.

quỹ phúc lợi xã hội.

- GV phân thích cho HS:

+ Tạo lập quỹ dự trữ quốc gia để phòng

+ Ngân sách nhà nước là công cụ huy động chống thiên tai, dịch bệnh.... và một số
các nguồn lực tài chính để thực hiện các chức nhiệm vụ đột xuất, cập thiết.
năng và nhiệm vụ của Nhà nước.

+ Là công cụ mở rộng quan hệ đối ngoại,

● Nhà nước sử dụng quỹ ngân sách để đẩy nhanh quá trình hợp tác và hội nhập
đảm bảo phát triển kinh tế.

quốc tế.

● Đảm bảo an ninh, quốc phòng.
+ Ngân sách nhà nước là công cụ kích thích
nền kinh tế phát triển.
● Ngân sách nhà nước cung ứng vốn cho
nền kinh tế.
● Ngân sách nhà nước là công cụ mà
Nhà nước sử dụng để điều tiết giá cả
thị trường và chống lạm phát.
● Thông qua trợ giá, thành lập các quỹ
cho vay ưu đi.
● Ngân sách nhà nước đảm bảo tái đầu
12

tư cho nền kinh tế.
+ Ngân sách nhà nước đảm bảo các chính
sách về mặt xã hội cho người dân.
● Nhà nước sử dụng tiền từ quỹ ngân
sách để xây dựng các công trình phúc
lợi công cộng.
● Đảm bảo các chính sách về mặt xã hội
cho những đối tượng chính sách.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thảo luận nhóm theo KT mảnh ghép, đọc
thông tin và quan sát sơ đồ SGK tr.29 để thực
hiện nhiệm vụ.
- HS rút ra vai trò của ngân sách nhà nước
theo kĩ thuật tia chớp.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần
thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo
luận
- GV mời đại diện HS trình bày về vai trò của
ngân sách nhà nước.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm
vụ học tập
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức,
chuyển sang nội dung mới.
Hoạt động 4: Tìm hiểu một số quy định cơ bản của pháp luật về quyền và
nghĩa vụ công dân trong việc thực hiện pháp luật ngân sách nhà nước
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được các vai trò của ngân sách nhà
nước

13

b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS làm việc cá nhân, đọc thông tin 1, 2, 3 SGK
tr.30 và trả lời câu hỏi; HS rút ra kết luận; HS chơi trò chơi “Tôi có quyền gì”; làm
việc nhóm và vẽ sơ đồ tư duy chốt lại nội dung bài.
c. Sản phẩm học tập:
- HS trả lời và ghi được vào vở một số quy định cơ bản của pháp luật về quyền và
nghĩa vụ công dân trong việc thực hiện pháp luật ngân sách nhà nước.
- Sơ đồ tư duy chốt lại nội dung bài học
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV- HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NLS

Bước 1 : GV chuyển giao nhiệm vụ học 4. Tìm hiểu một số quy định cơ 1.1.NC1a: HS biết
tập

bản của pháp luật về quyền và tìm kiếm thông tin

- GV dẫn dắt: Người dân đang đóng góp nghĩa vụ công dân trong việc thực trên môi trường số
vào ngân sách nhà nước (thông qua các hiện pháp luật ngân sách nhà 2.2.NC1a: HS biết
loại thuế, phí, lệ phí) vì vậy việc biết và nước

chia sẻ dữ liệu và

hiểu về việc thực hiện pháp luật ngân sách - Thông tin 2 cho biết Nhà nước đã học liệu số
nhà nước là vô cùng quan trọng.

đảm bảo quyền được cung cấp 4.2.NC1a: HS biết

- GV hướng dẫn HS làm việc cá nhân, đọc thông tin, giám sát việc thực hiện sử dụng thông tin
thông tin 1, 2, 3 SGK tr.30 và trả lời câu ngân sách nhà nước của công dân.
hỏi:

số có trách nhiệm

- Ngư dân xã Q được hưởng quyền 6.1.NC1a: HS sử

+ Thông tin 2 cho biết Nhà nước đã đảm được hỗ trợ từ ngân sách nhà nước; dụng AI hỗ trợ học
bảo quyền gì của công dân trong việc thực nghĩa vụ sử dụng khoản tiền vay tập
hiện pháp luật ngân sách nhà nước?

đúng mục đích, trả nợ đúng thời 3.1.NC1a: HS biết

+ Ngư dân xã Q được hưởng quyền và hạn và đóng thuế đầy đủ.

sáng tạo sản phẩm

thực hiện nghĩa vụ gì theo quy định của

số đơn giản

pháp luật ngân sách nhà nước?

- Công dân có quyền:

3.2.NC1a: HS biết

- GV hướng dẫn HS đọc thông tin SGK, rút + Được sử dụng hàng hoá, dịch vụ chỉnh

sửa,

hoàn

ra kết luận và cho biết: Hãy nêu một số quy công cộng và hỗ trợ từ ngân sách thiện sản phẩm số
định cơ bản của pháp luật về quyền và nhà nước.

1.3.NC1a: HS biết

nghĩa vụ công dân trong việc thực hiện + Được cung cấp thông tin, tham lưu trữ và quản lý
pháp luật ngân sách nhà nước.

gia giám sát cộng đồng về tài chính dữ liệu số
14

- GV cho HS sử dụng phương tiện tìm - ngân sách theo quy định của pháp
kiếm thông tin để tìm hiểu về Luật Ngân luật.
sách nhà nước (2015).

- Công dân có nghĩa vụ:
+ Sử dụng các khoản đầu tư từ
ngân sách nhà nước đúng mục
đích, đúng chế độ, tiết kiệm, hiệu
quả.
+ Nộp các khoản vào ngân sách
nhà nước theo quy định của pháp
luật.

- GV chia HS thành 4 nhóm, tổ chức nhanh
cho HS chơi trò chơi Tôi có quyền gì?.
- GV chia HS thành 4 nhóm. Lần lượt các
nhóm thảo luận để thực hiện nhiệm vụ, rút
ra được công dân có quyền và nghĩa vụ gì.
Nhóm nào thực hiện trò chơi chính xác và
nhanh nhất, nhóm đó là người chiến thắng.
- GV giao nhiệm vụ cho các nhóm:
+ Nhóm 1: Tôi có quyền được biết những
thông tin gì về ngân sách nhà nước?
🡪 Gợi ý trả lời: Điều 15 Luật NSNN 2015
quy định phải công khai:
● Dự thảo dự toán NSNN (dự toán
trước khi được phê duyệt chính
thức).
● Dự toán NSNN đã được phê duyệt.
● Báo cáo tình hình thực hiện ngân
sách, quyết toán ngân sách đã được
15

phê chuẩn.
● Báo cáo kết quả thực hiện kiến nghị
của kiểm toán nhà nước.
+ Nhóm 2: Tôi có quyền yêu cầu cung cấp
thông tin về ngân sách nhà nước không?
🡪 Gợi ý trả lời:
● Người dân có quyền yêu cầu cung
cấp thông tin về ngân sách nhà
nước.
● Thông tin về ngân sách nhà nước
thuộc nhóm thông tin phải được
công khai theo quy định của Luật
NSNN 2015. Công dân được tiếp
cận thông tin qua việc tự do tiếp cận
những thông tin được cơ quan nhà
nước công khai, hoặc yêu cầu cơ
quan nhà nước cung cấp thông tin
(điều 10).
● Người dân có thể yêu cầu cung cấp
thông tin bằng cách trực tiếp hoặc
uỷ quyền cho người khác đến cơ
quan nhà nước yêu cầu, hoặc gửi đề
nghị qua mạng điện tử, fax, hoặc
bưu điện đến cơ quan cung cấp
thông tin (điều 24). Cơ quan nhà
nước cung cấp thông tin dưới hình
thức trực tiếp tại trụ sở, hoặc gửi
qua mạng điện tử, fax, hoặc bưu
điện cho người đề nghị (điều 25).
+ Nhóm 3: Tôi có quyền thắc mắc, kiến
16

nghị về ngân sách nhà nước không?
🡪 Gợi ý trả lời: Người dân có thể gửi thắc
mắc, kiến nghị tới MTTQ (Mặt trận tổ
quốc) và HĐND thông qua các cuộc tiếp
xúc cử tri, các cuộc sinh hoạt cơ sở của
các tổ chức thành viên MTTQ (Hội Nông
dân, Hội phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Hội
Cựu chiến binh...), hoặc trực tiếp qua hoạt
động tiếp công dân hay gửi văn bản đến
UBND (Ủy ban nhân dân) các cấp và đơn
vị sử dụng ngân sách, hoặc có thể gửi thắc
mắc kiến nghị qua MTTQ và HĐND các
cấp
+ Nhóm 4: Tôi có quyền giám sát sử dụng
ngân sách nhà nước không?
🡪 Gợi ý trả lời : Điều 16 Luật NSNN 2015
quy định: Ngân sách nhà nước được giám
sát bởi cộng đồng. MTTQ các cấp chủ trì
việc giám sát NSNN của cộng đồng. Nội
dung giám sát bao gồm việc chấp hành các
quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng
NSNN; tình hình thực hiện dự toá