TUẦN 3
Ngày thực hiện: thứ năm ngày 25/09/2025
CHỦ ĐỀ 1: ĐỊA PHƯƠNG EM
Bài 3: LỊCH SỬ VÀ VĂN HOÁ TRUYỀN THỐNG ĐỊA PHƯƠNG EM
(T1)
I. MỤC TIÊU

1. Năng lực đặc thù:
- Mô tả được một số nét về văn hoá của địa phương.
- Lựa chọn và giới thiệu được ở mức độ đơn giản một món ăn, một loại
trang phục hoặc một lễ hội tiêu biểu,… ở địa phương.
- Rèn luyện kĩ năng tìm hiểu lịch sử thông qua việc mô tả được một số nét
văn hoá như món ăn, trang phục, lễ hội tiêu biểu của địa phương.
2. Năng lực chung.
- Năng lực tự chủ, tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với
bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Thực hiện tốt và có sáng tạo
trong thực hiện các hoạt động của môn Lịch sử và địa lí.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Biết trao đổi, góp ý cùng bạn trong hoạt
động nhóm và thực hành.
3. Phẩm chất.
- Phẩm chất yêu nước: Biết trân trọng và giữ gìn những giá trị lịch sử văn
hoá truyền thống của địa phương.
- Phẩm chất chăm chỉ: Có tinh thần chăm chỉ, ham học hỏi trong tìm hiểu
về Lịch sử và Địa lí.
- Phẩm chất trách nhiệm: Có ý thức trách nhiệm bảo vệ giữ gìn và phát
huy những giá trị truyền thống của ông cha truyền cho thế hệ đời con cháu.
II. THIẾT BỊ VÀ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC

1. Giáo viên
- Kế hoạch bài dạy, bài giảng Power point.
2. Học sinh
- SGK và các thiết bị, học liệu phục vụ cho tiết dạy.
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC

Hoạt động của Giáo viên

Hoạt động của Học sinh

1. Hoạt động khởi động
- GV cho cả lớp quan sát hình ảnh và - HS quan sát tranh và trả lời câu hỏi.

-2-

chia sẻ những thông tin mà em biết
liên quan đến hình ảnh để khởi động
bài học.

- Hình ảnh là cảnh tượng mọi người
xúm lại bên nhau cùng gói bánh
chưng ngày tết. Tượng trưng cho Đất,
chiếc bánh chưng có hình dáng vuông
vức, đẹp mắt, nhân bên trong là thịt
mỡ với đậu xanh, bên ngoài là những
hạt nếp chắc mẩy được gói cẩn thận
bằng lá dong và lược chín,

- Hãy giới thiệu những phong tục - Những phong tục điển hình ở địa
phương em là:
tương tự ở địa phương em.
+ Tổ chức lễ hội đầu năm mới
+ Làm bánh chưng, bánh gù vào ngày
tết
+ Thờ cúng ông bà tổ tiên
- GV nhận xét, tuyên dương và dẫn
dắt vào bài mới.

- HS chú ý lắng nghe.

2. Hoạt động khám phá
Hoạt động 1: Tìm hiểu về văn hoá
truyền thống ở địa phương em
* Giới thiệu về trang phục:

- HS trả lời câu hỏi.

- GV nêu gợi ý:

+ Áo cóm, áo chàm của người thái

+ Tên trang phục.

+ Áo cóm: ôm sát người, cúc bướm
+ Một số điểm nổi bật của trang phục. bạc ở ngực - vừa duyên dáng vừa kín
đáo. Váy đen dài: đơn giản nhưng kết
hợp với thắt lưng xanh, đỏ rất hài hòa.
Khăn piêu: thêu hoa văn tinh xảo, vừa
là trang sức vừa thể hiện sự khéo léo
của người phụ nữ.
+ Hình ảnh chiếc áo cóm thường
+ Chia sẻ cảm nghĩ của em về trang khiến cho chúng ta nghĩ về người bà,
phục.
người mẹ, người chị vùng đất miền
Tây Bắc chân chất, thật thà. Còn chiếc
khăn piêu với những hoa văn thêu
khéo léo thể hiện sự tài hoa của người
phụ nữ.
* Giới thiệu về món ăn:

-3-

- GV nêu gợi ý:
+ Tên món ăn.

+ Nguyên liệu chính.
+ Cách làm món ăn.

+ Pa pỉnh tộp, Thịt trâu gác bếp, Cơm
lam, Nậm pịa, Xôi ngũ sắc, Chẳm
chéo…
+ Pa pỉnh tộp: Cá nướng gập, ướp gia
vị đặc trưng của người Thái (mắc
khén, hạt dổi, rau thơm) rồi kẹp lại và
nướng trên than hồng. Đây là “đặc sản
trứ danh” của Sơn La.
+ Thịt trâu gác bếp: Miếng thịt trâu
ướp gia vị núi rừng, treo trên gác bếp
cho khô dần, có mùi khói rất đặc biệt.
+ Cơm lam: Gạo nếp nướng trong ống
tre, dẻo thơm, ăn kèm muối vừng
hoặc thịt nướng.
+ Nậm pịa: Món súp đặc biệt của
người Thái, nấu từ lòng bò hoặc dê
cùng với rau thơm, gia vị mắc khén.
+ Xôi ngũ sắc: Nếp nhuộm màu từ lá
rừng (đỏ, vàng, tím, xanh, trắng), vừa
đẹp vừa ngon.
+ Chẳm chéo: Gia vị chấm nổi tiếng,
làm từ mắc khén, ớt, tỏi, rau thơm →
gần như món nào của người Thái
cũng cần có.

* Giới thiệu về lễ hội:
- GV nêu gợi ý:
+ Tên lễ hội
+ Thời gian, địa điểm tổ chức lễ hội

+ Lễ hội Xên bản, Xên mường
+ Thời gian: Thường tổ chức vào dịp
đầu mùa mưa, khoảng tháng 3 – 4 âm
lịch.
+ Địa điểm: Các bản, mường người
Thái ở nhiều huyện của Sơn La
(Quỳnh Nhai, Mường La, Mai
Sơn…).

+ Mục đích của lễ hội

+ Mục đích của lễ hội Xên bản, Xên
mường (người Thái): Cầu cho mưa
thuận gió hòa, mùa màng bội thu, dân
bản đoàn kết, hạnh phúc.
+ Hoạt động chính:

-4-

+ Một số hoạt động chính của lễ hội

- Nghi thức cúng thần linh, thần núi,
thần sông, thần mường.
- Hát khắp, múa xòe vòng tập thể.
- Thi giã bánh dày, nấu ăn, bắn nỏ,
ném còn.
- Các hoạt động vui chơi tập thể.
- HS chú ý lắng nghe.

- GV nhận xét, tuyên dương.
3. Luyện tập
Hoạt động 2: Lập và hoàn thiện
bảng về một số nét văn hoá truyền
thống tiêu biểu ở Sơn La.
- 1 HS đọc yêu cầu bài.
- GV mời 1 HS đọc yêu cầu bài.

- Cả lớp sinh hoạt nhóm 4, cùng nhau
- Mời cả lớp sinh hoạt nhóm 4, cùng thảo luận và hoàn thành bảng thông
nhau thảo luận và hoàn thành bảng tin.
Lĩnh
thông tin.
STT
Tên gọi
Mô tả
ST
T

Lĩnh vực

1

Lễ hội

?

?

2

Món ăn

?

?

3

Phong
tục, tập
quán.

?

?

vực

Tên gọi Mô tả
1

Lễ hội Xên
bản Xên
Mường
Món
ăn

Pa pỉnh Cá nướng gập,
tộp
ướp gia vị đặc
trưng của người
Thái
(mắc
khén, hạt dổi,
rau thơm) rồi
kẹp
lại
và
nướng trên than
hồng.

Phong
tục,
tập
quán.

Người
Múa xòe quanh
Thái có đống lửa.
lễ hội
Xên
Bản –
Xên
Mường

2

3

Nghi thức cúng
thần linh, thần
núi, thần sông,
thần mường.

- Đại diện các nhóm trưng bài kết quả
- GV mời các nhóm trưng bài kết quả lên bản lớp.
lên bản lớp.
- GV mời cả lớp cùng quan sát và
đánh giá kết quả.
- GV nận xét tuyên dương

- HS lắng nghe, rút kinh nghiệm

-5-

4. Vận dụng trải nghiệm.
- GV mời HS tham gia trò chơi “Ai - Học sinh lắng nghe luật trò chơi.
nhanh – Ai đúng”
+ Luật chơi: chơi theo tổ, mỗi tổ cử
một số bạn tham gia chơi. Trong thời
gian 1 phút mỗi tổ kể tên được nhiều
món ăn nổi tiếng ở Cà Mau. Tổ nào
nêu đúng và nhiều nhất là thắng cuộc.
+ GV mời các tổ tham gia cùng tham
+ Các tổ tham gia chơi.
gia chơi, GV làm trọng tài bấm giờ và
xác định kết quả.
+ Nhận xét kết quả các tổ, tuyên
dương.
- HS lắng nghe, rút kinh nghiệm.
- Nhận xét sau tiết dạy, dặn dò về nhà.
IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY (nếu có)

.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
*****************************************************
Ngày thực hiện: thứ sáu ngày 26/09/2025
CHỦ ĐỀ 1: ĐỊA PHƯƠNG EM
Bài 3: LỊCH SỬ VÀ VĂN HOÁ TRUYỀN THỐNG ĐỊA PHƯƠNG EM
(T2)
I. MỤC TIÊU

1. Năng lực đặc thù:
- Kể được câu chuyện về một trong các danh nhân ở địa phương.
- Rèn luyện kĩ năng tìm hiểu lịch sử thông qua việc kể được câu chuyện
về một trong số các danh nhân ở địa phương.
2. Năng lực chung.
- Năng lực tự chủ, tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với
bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Thực hiện tốt và có sáng tạo
trong thực hiện các hoạt động của môn Lịch sử và địa lí.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Biết trao đổi, góp ý cùng bạn trong hoạt

động nhóm và thực hành.

-6-

3. Phẩm chất.
- Phẩm chất yêu nước: Biết trân trọng và giữ gìn những giá trị lịch sử văn
hoá truyền thống của địa phương.
- Phẩm chất chăm chỉ: Có tinh thần chăm chỉ, ham học hỏi trong tìm hiểu
về Lịch sử và Địa lí.
- Phẩm chất trách nhiệm: Có ý thức trách nhiệm bảo vệ giữ gìn và phát
huy những giá trị truyền thống của ông cha truyền cho thế hệ đời con cháu.
II. THIẾT BỊ VÀ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC

1. Giáo viên
- Kế hoạch bài dạy, bài giảng Power point.
2. Học sinh
- SGK và các thiết bị, học liệu phục vụ cho tiết dạy.
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC

Hoạt động của Giáo viên

Hoạt động của Học sinh

1. Hoạt động khởi động
- GV cho cả lớp xem video về nhà tù - HS xem video và trả lời câu hỏi.
Sơn La để khởi động bài học.
- GV nhận xét và giới thiệu dẫn vào bài - HS chú ý lắng nghe.
mới.
2. Khám phá:
Hoạt động 1: Tìm hiểu và kể chuyện
về danh nhân
*Kể lại câu chuyện về một danh nhân
ở tỉnh Sơn La
- GV nêu gợi ý:
+ Tên danh nhân.

+ Lò Văn Giá

+ Danh nhân đó gắn với câu chuyện + Vượt ngục Sơn La
nào? Kể vắn tắt nội dung câu chuyện.
- Tháng 8 năm 1943, tổ chức “Chi
bộ Nhà tù Sơn La” quyết định thực
hiện cuộc vượt ngục cho một số tù
chính trị cốt cán để chuẩn bị cho
Tổng khởi nghĩa 1945. Lò Văn Giá
được chọn làm người dẫn đường
cho 4 chiến sĩ cộng sản bị giam
trong Nhà tù Sơn La, gồm: Trần
Đăng Ninh, Nguyễn Lương Bằng,
Nguyễn Văn Trân, và Lưu Đức

-7-

Hiểu. Theo kế hoạch, sau 5 ngày
vượt qua muôn vàn khó khăn, đoàn
vượt ngục đã đến khu suối Rút,
tỉnh Hòa Bình an toàn.

+ Em học được điều gì từ danh nhân đó? + Câu chuyện về anh Lò Văn Giá
giúp em biết cần phải yêu quê
hương, đất nước, dũng cảm, trung
thực, đoàn kết, giúp đỡ bạn bè.
Câu chuyện còn giúp em biết rằng
để có cuộc sống tự do hôm nay,
biết bao người đã ngã xuống. Em
tự hứa sẽ chăm chỉ học tập, nghe
lời thầy cô, cha mẹ để trở thành
người có ích.
- GV nhận xét, tuyên dương.
3. Luyện tập

- HS chú ý lắng nghe.

Hoạt động 2: Giới thiệu về một lễ hội
hoặc một danh nhân tiêu biểu ở địa
phương.
- GV mời HS đọc yêu cầu bài.
- Mời cả lớp sinh hoạt nhóm 4, cùng - HS đọc yêu cầu bài tập.
nhau thảo luận.
- Các nhóm chọn chủ đề giới thiệu
lễ hội hoặc danh nhân.
+ Anh hùng liệt sĩ Vừ A Dính sinh
năm 1934, người dân tộc Mông,
quê ở xã Pú Nhung, huyện Tuần
Giáo (trước đây thuộc Sơn La, nay
thuộc tỉnh Điện Biên). Gia đình
nghèo khó, sớm giác ngộ cách
mạng từ nhỏ. Mới 12 – 13 tuổi, Vừ
A Dính đã tham gia làm liên lạc
cho cách mạng. Năm 15 tuổi, anh
trực tiếp chiến đấu chống thực dân
Pháp cùng du kích địa phương.
Năm 1949, trong một trận chiến
đấu, anh bị giặc bắt. Dù bị tra tấn
dã man, Vừ A Dính vẫn giữ trọn
khí tiết, kiên trung với cách mạng.
Anh đã anh dũng hy sinh khi mới
15 tuổi.
+ Giới thiệu về Lễ hội Xên Bản –
Xên Mường ở Sơn La Thường
được tổ chức vào khoảng tháng 3 –

-8-

tháng 4 âm lịch hằng năm. Diễn ra
chủ yếu ở các bản, mường của
đồng bào dân tộc Thái tại Sơn La.
Đây là lễ hội lớn, mang đậm nét
văn hóa truyền thống. Người Thái
quan niệm lễ hội này để tạ ơn thần
linh, tổ tiên đã phù hộ cho mưa
thuận gió hòa, mùa màng bội thu,
bản mường yên vui. Đồng thời
cũng cầu chúc cho năm mới ấm
no, hạnh phúc. Phần lễ: Cúng thần
linh, tổ tiên, cầu cho bản mường
bình yên. Phần hội: Nhiều trò chơi
dân gian và hoạt động văn hóa
nghệ thuật đặc sắc: ném còn, múa
xòe, đánh mảng, hát khắp, ẩm thực
truyền thống… Lễ hội Xên Bản –
Xên Mường không chỉ là dịp vui
chơi, mà còn góp phần bảo tồn và
- GV mời các nhóm trưng bài kết quả phát huy bản sắc văn hóa dân tộc
Thái. Đây cũng là cơ hội gắn kết
lên bản lớp.
cộng đồng, thu hút du khách đến
- GV mời cả lớp cùng quan sát và đánh với Sơn La.
giá kết quả.
- Các nhóm trình bày bài giới thiệu
- GV nhận xét tuyên dương
của mình.
4. Vận dụng trải nghiệm.
- GV mời HS tham gia lập kế hoạch
tham quan một di tích lịch sử văn hoá
- HS chú ý lắng nghe.
của địa phương. (Theo nhóm)
+ Tên di tích
+ Mục đích tham quan

+ Thời gian dự kiến

- Học sinh tham gia lập kế hoạch
tham quan theo nhóm.
+ Nhà tù Sơn La

+ Chuẩn bị

+ Nhằm ghi công, tưởng nhớ các
anh hùng, liệt sĩ đã từng bị giam ở
Nhà tù Sơn La

+ Nhận xét kết quả các tổ, tuyên dương.

+ Một buổi của ngày cuối tuần

- Nhận xét sau tiết dạy, dặn dò về nhà.

+ Nhang, nến, hoa dâng lên các
anh hùng liệt sĩ.

IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY (nếu có)

- HS lắng nghe, rút kinh nghiệm.

-9-

.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
*****************************************************