Bài 28: TRAO ĐỔI KHÍ Ở SINH VẬT
Số tiết: 03
Tiết thep ppct: 96,97,98,99
Ngày soạn: 20/10/2026
Tuần dạy: 24,25

I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức:
- Nêu được khái niệm trao đổi khí ở sinh vật.
- Sử dụng hình ảnh để mô tả được quá trình trao đổi khí qua tế bào khí khổng của lá.
- Dựa vào hình vẽ mô tả được cấu tạo khí khổng và nêu được chức năng của khí khổng.
- Dựa vào sơ đồ khái quát mô tả được con đường đi của khí qua các cơ quan của hệ hô hấp ở
động vật (ví dụ như người )
2. Năng lực:
2.1. Năng lực chung: 
-Tự chủ và tự học: Chủ động, tự tìm hiểu về quá trình trao đổi khí ở thực vật và động vật thông
qua SGK và các nguồn học liệu khác.
-Giao tiếp và hợp tác: Hoạt động nhóm một cách hiệu quả theo đúng yêu cầu của GV trong
khi thảo luận tìm hiểu về quá trình trao đổi khí, đảm bảo các thành viên trong nhóm đều được
tham gia và trình bày.
-Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Giải quyết các vấn đề kịp thời với các thành viên trong nhóm
để hoàn thành nhiệm vụ tìm hiểu về quá trình trao đổi khí, mô tả được cấu tạo của khí khổng,
mô tả được sự trao đổi khí qua tế bào khí khổng và các cơ quan hô hấp ở người.
2.2. Năng lực về sinh học: 
-Năng lực nhận thức: Nêu được cấu tạo và chức năng của khí khổng, các cơ quan trong hệ hô
hấp của người.
-Tìm hiểu tự nhiên: Mô tả được quá trình trao đổi khí qua khí khổng ở lá và qua các cơ quan
của hệ hô hấp ở động vật.
-Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Liên hệ và giải thích được một số vấn đề trong đời sống
2.3. Năng lực số:
+ [5.2.TC1b]: Lựa chọn sử dụng nhiệt kế điện tử để theo dõi sự thay đổi nhiệt độ chính xác
trong thí nghiệm hạt nảy mầm.
+ [3.1.TC1a]: Tạo một video ngắn ghi lại hiện tượng nước vôi trong bị vẩn đục do hô hấp của
hạt.
+ [1.3.TC1a]: Lưu trữ bảng số liệu nhiệt độ đo được qua các khoảng thời gian vào máy tính.
2.4. Tích hợp BĐKH-PCTT:

- Tìm hiểu về biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến quá trình trao đổi khí của sinh vật.
2.4. Tích hợp AI:

- 7.A2.1: Nêu được hậu quả xảy ra khi không có sự xác thực của con người về kết quả AI.
3. Phẩm chất:
- Thông qua thực hiện bài học sẽ tạo điều kiện để học sinh:
- Chăm học, chịu khó tìm tòi tài liệu và thực hiện các nhiệm vụ cá nhân nhằm tìm hiểu về sự
trao đổi khí ở sinh vật.
1

- Có trách nhiệm trong hoạt động nhóm, chủ động nhận và thực hiện nhiệm vụ tìm hiểu quá
trình trao đổi khí qua khí khổng ở lá, đường đi của khí qua các cơ quan của hệ hô hấp ở người,
động vật và quá trình trao đổi khí ở người.
- Tích cực tuyên truyền việc trồng và bảo vệ cây xanh, giữ gìn vệ sinh hô hấp.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- SGK Khoa học tự nhiên 7
- Các phiếu học tập
- Tranh hình 28.1-28.4
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Xác định vấn đề cần học.
b. Nội dung: là phần câu hỏi giới thiệu bài.
Hình bên dưới thể hiện sự trao đổi khí ở người. Trao đổi khí là gì? Quá trình trao đổi khí diễn
ra như thế nào ở cơ thể động vật và thực vật?

c. Sản phẩm học tập:
- Trao đổi khí là quá trình lấy O 2 hoặc CO2 từ môi trường và thải ra ngoài môi trường khí
CO2 hoặc O2.
- Quá trình trao đổi khí ở động vật thực hiện thông qua quá trình hô hấp.
- Quá trình trao đổi khí ở thực vật thực hiện ở quá trình quang hợp và hô hấp.
d. Tổ chức thực hiện:
 Bước 1: GV giao nhiệm vụ cho HS: Quan sát hình, đọc nội dung phần câu hỏi giới thiệu
bài sgk tr 118 và trả lời câu hỏi.
 Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ: HS đọc sách, quan sát hình và hoàn thành câu trả lời.
 Bước 3: Báo cáo kết quả: GV mời HS trả lời câu hỏi, mời các HS khác nhận xét, bổ sung.
 Bước 4: GV nhận xét và kết luận: Vậy hôm nay chúng ta tìm hiểu một số vấn đề liên quan
đến trao đổi khí ở sinh vật nhé.
2. HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Hoạt động 2.1.Tìm hiểu về trao đổi khí ở sinh vật.
a. Mục tiêu: - Phát biểu được khái niệm trao đổi khí ở sinh vật.
- Phân biệt được quá trình trao đổi khí giữa động vật với thực vật.
b. Nội dung: GV yc HS đọc thông tin ở mục I sgk tr 118, thảo luận nhóm và trả lời các câu
hỏi trong phiếu học tập số 1.
Phiếu học tập số 1

Đọc thông tin trên rồi hoàn thành nội dung theo mẫu Bảng 28.1

2

2/ Trao đổi khí có liên quan gì với hô hấp tế bào?
c. Sản phẩm học tập:
*Phiếu học tập số 1:
1/
Trao đổi khí

Khí lấy vào

Ở động vật

Hô hấp

Oxygen

Ở thực vật

Quang hợp

Carbon dioxide

Hô hấp

Oxygen

Khí thải ra
Carbon
dioxide
Oxygen
Carbon
dioxide

2/ Mối quan hệ giữa trao đổi khí và hô hấp tế bào:
- Quá trình trao đổi khí lấy khí oxygen từ môi trường ngoài vào trong cơ thể để cung cấp các tế
bào thực hiện quá trình hô hấp tế bào.
- Đồng thời, khí carbon dioxide được tạo ra từ quá trình hô hấp tế bào sẽ được tế bào thải ra
khỏi tế bào rồi nhờ quá trình trao đổi khí để thải ra ngoài môi trường.
→ Như vậy, quá trình trao đổi khí sẽ cung cấp nguyên liệu và đào thải sản phẩm khí thải cho
quá trình hô hấp tế bào còn quá trình hô hấp tế bào chính là động lực thúc đẩy quá trình trao
đổi khí diễn ra.
d. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung
 Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
I. Sự trao đổi khí ở sinh
- GV yc HS đọc thông tin ở mục I sgk tr 118, thảo luận nhóm và vật:
trả lời các câu hỏi trong phiếu học tập số 1 như mục nội dung.
- Trao đổi khí là quá trình
- HS tìm hiểu và nêu tên một số ứng dụng di động hoặc trang sinh vật lấy oxi hoặc CO 2
web (như AirVisual, PAM Air...) hỗ trợ theo dõi chỉ số chất từ môi trường vào cơ thể,
lượng không khí (AQI) tại địa phương và giải thích vì sao cần đồng thời thải ra môi
sử dụng các công cụ này để bảo vệ hệ hô hấp
trường khí CO2 hoặc O2.
 Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
- Ở cơ thể động vật trao
- HS nghiên cứu thông tin, thảo luận và hoàn thành câu trả lời.
đổi khí được thực hiện
 Bước 3: Báo cáo kết quả
qua quá trình hô hấp.
- GV mời đại diện nhóm trình bày câu trả lời.
- Ở thực vật, trao đổi khí
- HS các nhóm khác nhận xét, bổ sung câu trả lời (nếu có)
được thực hiện ở cả quá
3

 Bước 4: GV nhận xét và kết luận
trình quang hợp và hô
- GV nhận xét, đánh giá, kết luận và chuyển sang nội dung tiếp hấp.
theo.
Hoạt động 2.2. Tìm hiểu về Trao đổi khí ở thực vật.
a. Mục tiêu:
- Sử dụng hình ảnh để mô tả được quá trình trao đổi khí qua tế bào khí khổng của lá.
- Dựa vào hình vẽ mô tả được cấu tạo khí khổng và nêu được chức năng của khí khổng.
b. Nội dung: GV yc HS đọc thông tin, quan sát hình 28.1 ở mục II sgk tr 119, thảo luận nhóm
và trả lời các câu hỏi trong phiếu học tập số 2.
Phiếu học tập số 2
1/ Cấu tạo tế bào khí khổng phù hợp với chức năng trao đổi khí ở thực vật như thế nào?
2/ Quan sát Hình 28.1, cho biết sự khác nhau giữa quá trình trao đổi khí qua khí khổng trong
hô hấp và quang hợp?

3/ Quá trình trao đổi khí chịu ảnh hưởng của những yếu tố nào? Cây bị thiếu nước ảnh hưởng
như thế nào đến quá trình trao đổi khí?
c. Sản phẩm học tập:
*Phiếu học tập số 2:
1/ Cấu tạo tế bào khí khổng phù hợp với chức năng trao đổi khí ở thực vật:
- Khi tế bào hình hạt đậu trương nước, thành mỏng của tế bào hình hạt đậu căng ra làm cho
thành dày cong theo → Khí khổng mở rộng giúp thực hiện quá trình trao đổi khí.
- Khi tế bào hình hạt đậu mất nước, thành mỏng hết căng và thành dày duỗi thẳng → Khí
khổng đóng lại nhưng không đóng hoàn để đảm bảo cho sự trao đổi khí vẫn có thể diễn ra.
2/ Sự khác nhau giữa quá trình trao đổi khí qua khí khổng trong hô hấp và quang hợp:
Trao đổi khí
Khí lấy vào
Khí thải ra
Ở thực vật
Quang hợp
CO2
O2
Hô hấp
O2
CO2
3/- Quá trình trao đổi khí phụ thuộc vào độ mở của khí khổng. Vậy những yếu tố nào ảnh
hưởng đến độ mở của khí khổng sẽ ảnh hưởng đến quá trình trao đổi khí. Trong đó, 2 yếu tố
ảnh hưởng nhiều nhất là: hàm lượng nước và ánh sáng.
- Ảnh hưởng của hiện tượng thiếu nước của cây đến quá trình trao đổi khí: Cây bị thiếu nước
→ Khí khổng đóng lại → Quá trình trao đổi khí cũng sẽ bị cản trở (tốc độ trao đổi khí chậm
lại).
d. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung
4

 Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
II. Trao đổi khí ở thực vật
- GV yc HS đọc thông tin, quan sát hình 28.1 ở mục II 1. Cấu tạo của khí khổng
sgk tr 119, thảo luận nhóm và trả lời các câu hỏi trong Mỗi khí khổng gồm hai tế bào
phiếu học tập số 2 như mục nội dung.
hình hạt đậu nằm áp sát nhau,
- Sơ đồ mô tả đường đi của khí O_2 và CO_2 qua các cơ thành ngoài mỏng, thành trong
quan của hệ hô hấp ở người được HS thực hiện bằng các dày.
công cụ vẽ số hoặc phần mềm trình chiếu (như Paint,
2. Chức năng của khí khổng:
Canva, PowerPoint).
- GV hướng dẫn HS sử dụng máy tính hoặc thiết bị thông - Thực vật trao đổi khí với môi
trường chủ yếu thông qua khí
minh truy cập Internet, sử dụng từ khóa phù hợp để tìm
kiếm các hình ảnh động (GIF) hoặc video ngắn mô tả cơ khổng ở lá:
+ Trong quá trình hô hấp, các
chế đóng mở khí khổng ở lá cây.
khí khổng mở cho O2 từ môi
 Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS nghiên cứu thông tin, quan sáy hình, thảo luận và trường khuếch tán vào lá và O2
từ lá khuếch tán ra môi trường.
hoàn thành câu trả lời.
+ Trong quá trình quang hợp,
 Bước 3: Báo cáo kết quả
các khí khổng mở cho CO 2 từ
- GV mời đại diện nhóm trình bày câu trả lời.
- HS các nhóm khác nhận xét, bổ sung câu trả lời (nếu môi trường khuếch tán vào lá và
O2 từ lá khuếch tán ra môi
có)
trường.
 Bước 4: GV nhận xét và kết luận
- GV nhận xét, đánh giá, kết luận và chuyển sang nội
dung tiếp theo.
Hoạt động 2.3. Tìm hiểu về Trao đổi khí ở động vật.
a. Mục tiêu:
- Dựa vào sơ đồ khái quát mô tả được con đường đi của khí qua các cơ quan của hệ hô hấp ở
động vật (ví dụ như người )
b. Nội dung: GV yc HS đọc thông tin, quan sát hình 28.2-28.4 ở mục III sgk tr 119-121, thảo
luận nhóm và trả lời các câu hỏi trong phiếu học tập số 3.
Phiếu học tập số 3

Thảo luận nhóm, trả lời các câu hỏi và yêu cầu sau:
1/ Quan sát Hình 28.2, cho biết tên cơ quan trao đổi khí ở giun đất, cá, châu chấu và mèo.

5

2/ Quan sát Hình 28.3, mô tả đường đi của khí qua cơ quan trao đổi khí ở động vật.

3/ Quan sát Hình 28.4, mô tả đường đi của khí O2 và CO2 qua các cơ quan của hệ hô hấp ở
người.

4/ Điều gì sẽ xảy ra nếu đường dẫn khí bị nghẽn? Nêu những việc làm có lợi cho quá trình trao
đổi khí ở người.
c. Sản phẩm học tập:
*Phiếu học tập số 3:
1/ Cơ quan trao đổi khí ở giun đất, cá, châu chấu và mèo:
Tên động vật

Cơ quan trao đổi khí

Giun đất

Da

Châu chấu

Hệ thống ống khí

Cá

Mang

Mèo

Phổi

2/ Mô tả đường đi của khí qua cơ quan trao đổi khí ở động vật: Khí O 2 từ môi trường vào cơ
thể qua cơ quan trao đổi khí (da, hệ thống ống khí, mang, phổi) cung cấp cho các tế bào. Các
tế bào thải ra khí CO2, CO2 theo cơ quan trao đổi khí ra ngoài môi trường.
3/ Mô tả đường đi của khí O2 và CO2 qua các cơ quan của hệ hô hấp ở người:

6

- Khi hít vào, không khí đi qua khoang mũi tới hầu, khí quản, phế quản (đường dẫn khí) để vào
phổi. Tại phổi, O2 khuếch tán vào máu đến cung cấp cho các tế bào trong cơ thể, còn CO 2 từ
máu sẽ khuếch tán vào phổi.
- Khi thở ra, không khí mang nhiều khí CO 2 từ phổi đến phế quản, khí quản, hầu rồi tới mũi và
được đưa ra môi trường ngoài môi trường ngoài qua động tác thở ra.
4/- Nếu đường dẫn khí bị nghẽn thì sẽ không có O 2 để cung cấp cho sự hô hấp của các tế bào,
đồng thời CO2 cũng không được đào thải ra ngoài môi trường → Tế bào không có O 2 để sử
dụng cho các hoạt động sống và CO2 bị tích lũy gây độc cho tế bào → Tế bào sẽ chết, gây
nguy hiểm cho tính mạng của con người.
- Những việc làm có lợi cho quá trình trao đổi khí ở người:
+ Giữ gìn môi trường sống trong sạch bằng cách trồng cây xanh, vệ sinh nhà cửa,…
+ Bảo vệ các cơ quan của đường hô hấp: vệ sinh mũi, họng thường xuyên,…
+ Tập thể dục đều đặn và đúng cách, tập hít thở sâu để có một hệ hô hấp khỏe mạnh.
d. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung
 Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
III. Trao đổi khí ở động vật
- GV yc HS đọc thông tin, quan sát hình 28.2- 1. Cơ quan trao đổi khí của động vật
28.4 ở mục III sgk tr 119-121, thảo luận nhóm và Cơ quan trao đổi khí của:
trả lời các câu hỏi trong phiếu học tập số 3 như - Giun đất: Qua da
mục nội dung.
- Châu chấu: Qua hệ thống ống khí.
 Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
- Cá: Qua mang.
- HS nghiên cứu thông tin, quan sáy hình, thảo
- Mèo: Qua phổi.
luận và hoàn thành câu trả lời.
2. Quá trình trao đổi khí ở động vật (ví
 Bước 3: Báo cáo kết quả
dụ ở người):
- GV mời đại diện nhóm trình bày câu trả lời.
Ở người, khi hít vào, không khí đi qua
- HS các nhóm khác nhận xét, bổ sung câu trả lời
đường dẫn khí vào đến phổi sẽ cung cấp
(nếu có)
oxi cho các tế bào; khí CO 2 từ tế bào
 Bước 4: GV nhận xét và kết luận
được máu chuyển tới phổi để thải ra môi
- GV nhận xét, đánh giá, kết luận và chuyển sang
trường qua động tác thở ra.
nội dung tiếp theo.
3. HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Củng cố và rèn luyện lại những kiến thức về trao đổi khí ở sinh vật.
b. Nội dung: Hãy hệ thống được một số kiến thức đã học trong bài này.
c. Sản phẩm học tập: HS tóm tắt nội dung bài học bằng sơ đồ tư duy.
d. Tổ chức thực hiện:
 Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập: GV yc HS thực hiện nhiệm vụ như mục Nội dung.
 Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ: Theo yêu cầu.
 Bước 3: Báo cáo kết quả: GV mời HS báo cáo, mời các HS khác nhận xét, bổ sung.
 Bước 4: GV đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ và kết luận:
4. HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: HS vận dụng những kiến thức đã học vào thực tiễn.
b. Nội dung: Làm bài tập “Em có thể” tr 121 sgk.
- HS liên hệ thực tế trả lời câu hỏi: Giải thích tại sao khi sưởi ấm bằng than hoặc củi trong
phòng kín, người trong phòng có thể bị ngất hoặc nguy hiểm đến tính mạng? Em hãy đề xuất
biện pháp giúp hạn chế nguy hiểm trong trường hợp sưởi ấm bằng than hoặc củi.
* Tích hợp BĐKH-PCTT:
7

- Tìm hiểu về biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến quá trình trao đổi khí của sinh vật. Vận dụng
được những kiến thức về trao đổi khí ở thực vật, động vật và con người trong trồng trọt, bảo vệ
cơ thể và môi trường sống để có hệ hô hấp khỏe mạnh.
c. Sản phẩm học tập:
Sưởi ấm bằng cách đốt than trong phòng kín, lượng khí O2 trong phòng tiêu hao dần, đồng thời
sinh ra khí CO và CO2 trong quá trình cháy. Khi hít vào cơ thể, CO và CO 2 sẽ thay thế O2 liên
kết với các TB hồng cầu dẫn đến tình trạng cơ thể thiếu O2, gây nguy hiểm đến tính mạng.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV giao nhiệm vụ cho HS như mục Nội dung.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ: Theo yêu cầu.
Bước 3: HS báo cáo kết quả: là câu trả lời của hs.
Bước 4: GV nhận xét, chọn một số bài làm tốt (có thể cho điểm).
DUYỆT CỦA TTCM

GIÁO VIÊN SOẠN

DUYỆT CỦA P. HIỆU TRƯỞNG

8