Kế hoạch bài dạy môn KHTN 7

Tiết 81

Năm học 2024-2025

BÀI 21: NAM CHÂM ĐIỆN
Môn học: KHTN 7
Thời gian thực hiện: 01 tiết

I. Mục tiêu
1. Kiến thức
- Biết được cấu tạo của nam châm điện.
- Biết được mối quan hệ giữa dòng điện và từ trường.
2. Năng lực
2.1. Năng lực chung
- Năng lực tự chủ và tự học: quan sát thí nghiệm để tìm hiểu cấu tạo của nam châm điện,
mối quan hệ giữa dòng điện và từ trường, ứng dụng của nam châm điện.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: thảo luận nhóm để tìm hiểu cách tạo ra một nam châm
điện đơn giản, hợp tác cùng nhau chế tạo nam châm điện.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: nêu được cách tạo ra những nam châm điện
mạnh hơn bằng việc thay đổi độ lớn của dòng điện.
2.2. Năng lực khoa học tự nhiên
- Năng lực nhận biết KHTN: chỉ ra được cấu tạo nam châm điện, tính chất của nam châm
điện.
- Năng lực tìm hiểu tự nhiên: nêu được mối quan hệ của dòng điện và từ trường.
- Vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học: chỉ ra được các ứng dụng của nam châm điện.
3. Phẩm chất:
- Tham gia tích cực hoạt động trong lớp cũng như ở nhà.
- Cẩn thận, trung thực, thực hiện an toàn quy trình làm thí nghiệm.
- Có niềm say mê, hứng thú, thích tìm tòi, khám phá, đặt câu hỏi.
II. Thiết bị dạy học và học liệu
1. Giáo viên:
- Dây dẫn điện, đinh vít, hộp đựng pin, pin 1.5V, công tắc, kẹp giấy.
- Phiếu học tập
- Video về cần cẩu điện.
2. Học sinh:
- Đọc trước nội dung bài.
- Bảng nhóm, bút lông.
III. Tiến trình dạy học
1. Hoạt động 1: Mở đầu
a) Mục tiêu:
- Phát triển năng lực tìm tòi, khám phá, phát hiện vấn đề nghiên cứu.
- Phát triển khả năng quan sát và đánh giá sự kiện xảy ra.
b) Nội dung:
- Học sinh quan sát video về cần cẩu điện. Cần cẩu điện hút được các vật nặng bằng sắt,
thép có phải nhờ nam châm vĩnh cửu?
c) Sản phẩm:
- HS trả lời: không phải nam châm vĩnh cửu mà nhờ nam châm điện.
Trường THCS Hàm Phú

Trang 1

Kế hoạch bài dạy môn KHTN 7

Năm học 2024-2025

d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS xem video về cần cẩu điện và suy
nghĩ nguyên nhân cần cẩu điện hút được các vật nặng
bằng sắt thép.
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS quan sát video và đưa ra câu trả lời.
*Báo cáo kết quả và thảo luận
- Cá nhân HS suy nghĩ trả lời câu hỏi GV đưa ra.
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
Cần cẩu điện
- Học sinh nhận xét, bổ sung.
- Giáo viên nhận xét, đánh giá.
- Giáo viên đặt vấn đề: Nam châm trong cần cẩu điện
không phải là nam châm vĩnh cửu mà là nam châm
điện. Vậy nam châm điện là gì? Bài học hôm nay sẽ
giúp các em trả lời câu hỏi này.
- Giáo viên nêu mục tiêu bài học.
2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
Hoạt động 2.1: Thí nghiệm về nam châm điện.
a) Mục tiêu:
- HS biết cách tạo ra nam châm điện đơn giản.
b) Nội dung:
HS đọc nội dung SGK và kết hợp thực hành theo nhóm để hoàn thiện Phiếu học tập Bài
21: NAM CHÂM ĐIỆN theo hướng dẫn của GV.
c) Sản phẩm: câu trả lời của HS trên phiếu học tập
1. Khi không có dòng điện đi qua ống dây, các kẹp giấy không bị hút. Khi có dòng điện
đi qua ống dây thì các kẹp giấy bị hút vào đinh vít.
2. Có thể sử dụng kim nam châm để xác định các cực của đinh vít, từ đó có thể xem đinh
vít như một nam châm thẳng.
3. Khi ngắt dòng điện, đinh vít không còn là nam châm điện nên không hút các kẹp giấy.
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập
1. NAM CHÂM ĐIỆN:
- GV chuẩn bị dụng cụ cho từng nhóm và hướng
dẫn HS tiến hành thí nghiệm theo SGK hình 21.1.
Yêu cầu HS trả lời câu hỏi trong phiếu học tập. Chú
ý hướng dẫn HS thật chu đáo.
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS làm việc theo nhóm thực hiện các bước như
hình 21.1 SGK và trả lời các câu hỏi trên phiếu học
tập.
*Báo cáo kết quả và thảo luận
HS các nhóm trình bày đáp án trên phiếu học tập.
Trường THCS Hàm Phú

Trang 2

Kế hoạch bài dạy môn KHTN 7

*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh nhận xét, bổ sung cho nhau.
- Giáo viên nhận xét, đánh giá.
- GV nêu kết luận về cấu tạo nam châm điện.

Năm học 2024-2025

Nam châm điện gồm một ống dây
dẫn có dòng điện chạy qua và bên
trong ống dây có lõi sắt.
Khi có dòng điện đi qua ống dây,
lõi sắt trở thành nam châm và có
khả năng hút các vật bằng sắt, thép.
Hoạt động 2.2: Khảo sát ảnh hưởng của độ lớn dòng điện đến từ trường của nam
châm điện.
a) Mục tiêu:
- HS biết được cường độ dòng điện có ảnh hưởng đến độ mạnh từ trường của nam châm
điện.
b) Nội dung:
- Quan sát Hình 21.2, ta có thể kết luận gì về lực từ và từ trường của nam châm điện khi
sử dụng hai viên pin thay vì một viên pin?
- Giải thích vì sao chiếc cần cẩu đã nêu ở đầu bài học có thể tạo ra lực từ mạnh.
c) Sản phẩm: câu trả lời của HS
- Khi sử dụng hai viên pin thay cho một viên pin, độ lớn dòng điện tăng làm lực từ và từ
trường của nam châm điện càng mạnh.
- Chiếc cần cẩu có thể tạo ra lực mạnh vì nó được cung cấp một dòng điện rất lớn, đủ để
nhấc các vật nặng hàng chục tấn bằng sắt, thép lên cao.
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập
2. ẢNH HƯỞNG CỦA DÒNG ĐIỆN
- GV yêu cầu HS lặp lại thí nghiệm hình 21.1 ĐẾN TỪ TRƯỜNG CỦA NAM
nhưng tăng độ mạnh của dòng điện bằng cách sử CHÂM ĐIỆN:
dụng hai viên pin như hình 21.2.
- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm trả lời câu
hỏi 4 SGK và câu hỏi phần luyện tập.
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS lặp lại thí nghiệm hình 21.1 nhưng tăng
độ mạnh của dòng điện bằng cách sử dụng hai
viên pin như hình 21.2.
- Thảo luận nhóm trả lời câu hỏi 4 SGK và
câu hỏi phần luyện tập.
*Báo cáo kết quả và thảo luận
- Các nhóm trình bày câu trả lời trên bảng Khi tăng (giảm) độ lớn của dòng điện,
nhóm.
thì độ lớn lực từ của nam châm điện
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
cũng tăng (giảm).
- Học sinh nhận xét, bổ sung cho nhau.
- Giáo viên nhận xét, đánh giá.
- GV nêu kết luận về ảnh hưởng của độ lớn
dòng điện đến từ trường của nam châm điện.
Hoạt động 2.3: Khảo sát ảnh hưởng của chiều dòng điện đến từ trường của nam
châm điện.
Trường THCS Hàm Phú

Trang 3

Kế hoạch bài dạy môn KHTN 7

Năm học 2024-2025

a) Mục tiêu:
- HS biết chiều dòng điện có ảnh hưởng đến từ trường của nam châm điện.
b) Nội dung:
- HS mô tả chiều của dòng điện trong hình 21.3 SGK.
- Quan sát và nhận xét chiều của kim nam châm trước và sau khi đổi chiều dòng điện.
c) Sản phẩm: Câu trả lời của HS
- Chiều của dòng điện trong Hình 21.3: Khi bật công tắc, trong mạch xuất hiện dòng
điện đi từ cực dương của pin, qua cuộn dây và đi vào cực âm của pin theo chiều kim
đồng hồ.
- Khi đặt kim nam châm lại gần nam châm điện, cực của kim nam châm bị hút ngược với
cực ở thí nghiệm đầu.
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập
GV yêu cầu HS hoạt động theo nhóm tiến hành thí
nghiệm theo hình 21.3. Nhận xét về lực hút của nam
châm điện trong trường hợp này so với thí nghiệm ở
hình 21.1. Hoàn thành câu 5, 6 SGK.
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
HS lặp lại thí nghiệm hình 21.1 nhưng đổi chiều
dòng điện bằng cách đảo dây nối các cực của pin.
Nhận xét về lực hút của nam châm điện trong trường Khi đổi chiều dòng điện thì từ
trường của nam châm điện cũng đổi
hợp này. Hoàn thành câu 5, 6 SGK.
chiều và độ lớn của lực từ không
*Báo cáo kết quả và thảo luận
đổi.
Các nhóm trình bày câu trả lời trên bảng nhóm.
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh nhận xét, bổ sung cho nhau.
- Giáo viên nhận xét, đánh giá.
- GV nêu kết luận về ảnh hưởng của chiều dòng
điện đến từ trường của nam châm điện.
- GV mở rộng kiến thức: Một biện pháp khác để
tăng lực từ của nam châm điện là tăng số vòng dây
quấn quanh lõi sắt
3. Hoạt động 3: Luyện tập
a) Mục tiêu:
- Hệ thống được một số kiến thức đã học.
b) Nội dung:
- HS tóm tắt bài học bằng sơ đồ tư duy.
c) Sản phẩm:
- Sơ đồ tư duy của cá nhân mỗi HS.
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập
GV yêu cầu HS làm việc cá nhân trả lời các câu hỏi
Trường THCS Hàm Phú

Trang 4

Kế hoạch bài dạy môn KHTN 7

Năm học 2024-2025

sau:
- Cấu tạo của nam châm điện?
- Có thể thay đổi độ mạnh của nam châm điện bằng
cách nào?
- Có thể thay đổi cực của nam châm điện bằng cách
nào?
 Hoàn thành sơ đồ tư duy của bài học.
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
Cá nhân HS suy nghĩ trả lời câu hỏi của GV, hoàn
thành sơ đồ tư duy.
*Báo cáo kết quả và thảo luận
GV yêu cầu 3 HS trả lời câu hỏi và 1 HS trình bày sơ
đồ tư duy trên bảng.
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh nhận xét, bổ sung cho nhau.
- Giáo viên nhận xét, đánh giá.
- GV đưa ra đáp án và chuẩn hóa sơ đồ tư duy.
4. Hoạt động 4: Vận dụng
a) Mục tiêu:
- Giải thích được nguyên tắc hoạt động của chuông điện.
b) Nội dung:
- Quan sát sơ đồ cấu tạo của một chuông điện đơn giản. Giải thích vì sao khi nhấn và giữ
công tắc thì nghe tiếng chuông reo liên tục cho đến khi thả ra.
c) Sản phẩm:
- Câu trả lời của cá nhân mỗi HS.
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- Yêu cầu cá nhân mỗi HS quan sát sơ đồ cấu tạo của
chuông điện. Giải thích vì sao khi nhấn và giữ công
tắc thì nghe tiếng chuông reo liên tục cho đến khi thả
ra.
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
- Cá nhân HS suy nghĩ và đưa ra câu trả lời.
- Khi ấn và giữ công tắc, mạch điện
*Báo cáo kết quả và thảo luận
đóng, nam châm điện hoạt động hút
- GV yêu cầu một vài HS đưa ra câu giải thích.
lá thép khiến búa đập vào chuông
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
gây ra tiếng kêu.
- Học sinh nhận xét, bổ sung cho nhau.
- Cùng lúc đó, tiếp điểm bị hở,
- Giáo viên nhận xét, đánh giá.
mạch điện ngắt, lá thép đàn hổi
- GV đưa ra đáp án cuối cùng.
quay về vị cũ khiến tiếp điểm đóng
lại, dòng điện lại chạy qua mạch,
búa đập vào chuông, cứ như thế
tiếp tục
Trường THCS Hàm Phú

Trang 5

Kế hoạch bài dạy môn KHTN 7

Năm học 2024-2025

PHIẾU HỌC TẬP
Bài 21: NAM CHÂM ĐIỆN
Lớp: ……………………………. Nhóm: ……

1. Mô tả hiện tượng xảy ra giữa đinh vít và các kẹp giấy trong hai trường hợp có dòng
điện và không có dòng điện đi qua ống dây.
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
2. Nếu xem đinh vít trở thành nam châm khi có dòng điện đi qua ống dây, làm thế nào
để xác định các cực của nam châm này?
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
3. Vì sao khi ngắt dòng điện, đinh vít không còn hút các kẹp giấy?
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………

Trường THCS Hàm Phú

Trang 6