Chủ đề 3. SINH HỌC CƠ THỂ

Bài 8. TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG
I.MỤC TIÊU
1. Kiến thức, kĩ năng, thái độ
- Mô tả được sự trao đổi chất ở cấp độ cơ thể: vai trò của quá trình trao đổi nước, sự dinh dưỡng và trao đổi khí ở sinh vật.
- Phân tích được quá trình chuyển hóa vật chất và năng lượng trong cơ thể sinh vật, mối quan hệ giữa trao đổi chất với chuyển hóa năng lượng.
2.Các năng lực:
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Mối quan hệ giữa cơ thể và môi trường. Các chất được trao đổi giữa cơ thể và môi trường như thế nào? Là những chất gì? Làm thế nào để cân bằng trao đổi chất giữa cơ thể và môi trường (ví dụ: cân bằng nước và tưới tiêu hợp lí).
- Năng lực tự học: thông qua hoạt động vận dụng và tìm tòi mở rộng HS học được sự trao đổi chất ở cấp độ cơ thể, phân biệt với sự trao đổi chất ở cấp độ tế bào.
- Năng lực hợp tác: thông qua hoạt động trò chơi và các hoạt động nhóm khi học tập.
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ khoa học: HS sử dụng thành thạo các thuật ngữ khoa học như “trao đổi chất”, “chuyển hóa vật chất và năng lượng”, “sự dinh dưỡng”, …
II. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH:
Hoạt động
Hướng dẫn
Gợi ý kĩ thuật dạy học

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
1. Hoạt động cá nhân và cặp đôi
2. Sử dụng hoạt động:
Hoạt động ăn bánh:
- Sản phẩm: Học sinh hoàn thành được Trò chơi đóng vai, Hoạt động ăn bánh, Thảo luận nhóm trả lời câu hỏi: Trong quá trình quang hợp, cây xanh đã lấy ở môi trường những chất gì và trả lại cho môi trường những chất gì ?
Khí cacbônic + nước
glucô + khí ôxi
Yêu cầu HS kể tên được các chất là nguyên liệu của quang hợp: Khí cacbonic và nước, các chất là sản phẩm của quang hợp: Gluco và khí oxi.




nên chọn các loại bánh ít đường hoặc không có đường: bánh gạo, bánh mì… Nếu không có bánh, có thể thay bằng câu hỏi: Tại sao nhai cơm lâu lại cảm thấy vị ngọt? Để gợi ý các em về sự biến đổi của tinh bột thành đường trong khoang miệng – một hoạt động cơ bản của quá trình trao đổi chất trong cơ thể.












B- HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
cho HS đọc thông tin trang 60 – 64 sách hướng dẫn học KHTN 7 rồi thảo luận hoàn thành bảng
Trao đổi chất
ở thực vật
ở người

1. Trao đổi nước
Hút nước (rễ) – Thoát hơi nước (lá)
Lấy vào: thức ăn, đồ uống
Thải ra: nước tiểu, mồ hôi, …

2. Sự dinh dưỡng
Tự dưỡng (Bảng 8.2)
Dị dưỡng (Bảng 8.2)

3. Trao đổi khí
Quang hợp: hút CO2 nhả O2
Hô hấp: hút O2 nhả CO2
Bảng 8.3 trang 63 sách hướng dẫn học KHTN 7

- Sản phẩm:
1. Dựa vào những hiểu biết của mình, hãy hoàn thành chú thích cho sơ đồ sau và cho biết những chất được trao đổi giữa cây xanh với môi trường là gì?
1- Hơi nước
2- Khí cacbonic
3- Khí oxi
4- Ánh sáng
5- Tinh bột
6- Nước và muối khoáng
7- Muối khoáng
8- Chất thải
2. Em hãy dự đoán, điều gì sẽ xảy ra nếu cây ngừng trao đổi những chất trên với môi trường ?




1. Trao đổi nước
Trao đổi nước ở thực vật :
1. Vai trò của nước với cây là:
- Nước là thành phần cấu tạo của cây : nước chiếm khối lượng lớn trong cơ thể thực vật.
- Nước tham gia vào các hoạt động trao đổi chất của cây: là nguyên liệu quá trình quang hợp.
- Nước là môi trường diễn ra các hoạt động trao đổi chất trong cây.
2. Vai trò của quá trình thoát hơi nước qua lá là:
- Nhờ có quá trình thoát hơi nước qua lá, cây hút được nước và muối khoáng.
- Thoát hơi nước giúp cây làm mát
Trao đổi nước ở người:
1. Ý nghĩa của quá trình toát mồ hôi với cơ thể:
Toàn bộ tuyến mồ hôi của cơ thể mỗi ngày có thể tiết ra 500ml, tùy thuộc vào thời tiết, trạng thái hoạt động hay nghỉ ngơi…, và có thể tiết đến