Tuần 2 - Ngày soạn 26/08/2015
Tiết 4 -5
Đọc văn:
KHÁI QUÁT VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM

1. MỤC TIÊU
Sau bài học, học sinh đạt được :
1.1. Kiến thức
- Hiểu và nhớ được những đặc trưng cơ bản của văn học dân gian.
- Hiểu được những giá trị to lớn của văn học dân gian. Đây là cơ sở để học sinh có thái độ trân trọng đối với di sản của văn hóa tinh thần dân tộc, từ đó học tập tốt hơn phần văn học dân gian trong chương trình.
- Nắm được các khái niệm về các thể loại văn học dân gianViệt Nam.
1.2. Kĩ năng
- Rèn kĩ năng hệ thống hoá, so sánh, đối chiếu các đặc trưng của văn học dân gian.
1.3. Thái độ
- Trân trọng, yêu mến, gìn giữ văn học dân gian
2. CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
2.1. Chuẩn bị của giáo viên
- Thiết bị dạy học
- Học liệu: SGK, SGV, Giáo án, TLTK
2.2. Chuẩn bị của học sinh
- Đọc kĩ bài học trước khi đến lớp.
3. TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP
3.1.Ổn định lớp
3.2. Kiểm tra bài cũ
? Trình bày cụ thể các bộ phận của văn học Việt Nam
? Con người Việt Nam thể hiện qua văn học ntn.
3.3. Tiến trình bài học
HOẠT ĐỘNG 1: KHÁI NIỆM VĂN HỌC DÂN GIAN
1.Phương pháp: Thuyết giảng
2. Hình thức tổ chức Hoạt động: hs làm việc cá nhân
Hoạt động của GV và HS
Nội dung

? H nhắc lại khái niệm văn học dân gian?
G: nhấn mạnh trong sự đối sánh với văn học viết
I. Khái niệm văn học dân gian
Là những tác phẩm nghệ thuật ngôn từ truyền miệng, sản phẩm của quá trình sáng tác tập thể nhằm mục đích phục vụ trực tiếp cho các sinh hoạt khác nhau trong đời sống xã hội.

HOẠT ĐỘNG 2: ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA VĂN HỌC DÂN GIAN
1.Phương pháp: Thuyết giảng, phân tích, vấn đáp…
2. Hình thức tổ chức Hoạt động: hs làm việc nhóm

Hoạt động của GV và HS
Nội dung


Bước 1: Tìm hiểu đặc trưng 1: tính truyền miệng
GV tổ chức chia nhom cho hs thảo luận
Nhóm 1: Tính truyền miệng
? Em hiểu thế nào là tác phẩm ngôn từ nghệ thuật truyền miệng?







? Văn học phát triển và tồn tại được là nhờ vào những yếu tố nào?
G: Khi chưa có chữ viết, phương thức sáng tác và lưu truyền bằng miệng duy nhất và tất yếu

? Em hiểu thế nào là tính truyền miệng? Truyền miệng như thế nào?
GV nhấn mạnh
?Tuy nhiên quá trình truyền miệng có tác động như thế nào đến tác phẩm VHDG?


----------------------------------
Bước 2: Tìm hiểu đặc trưng 2: Tính tập thể



Nhóm 2: Tính tập thể
? Em hiểu thế nào là sáng tác tập thể?

? Quá trình sáng tác và hoàn chỉnh một tác phẩm văn học dân gian ntn?



Em hiểu thế nào về tính tập thể của VHDG ?
HS trình bày
GV chốt


GV lưu ý HS: phân biệt tác phẩm VHDG với tác phẩm khuyết danh.
Tác phẩm khuyết danh (Phạm Tải – Ngọc Hoa, Tống Trân - Cúc Hoa,....) là những tác phẩm thuộc văn học viết trung đại, có tên tác giả, nhưng vì những lí do nào đó mà dấu tên => khuyết danh.


Có thể cho HS hát dân ca, hát ru...



II. Đặc trưng cơ bản của văn học dân gian
1. Văn học dân gian là những tác phẩm nghệ thuật ngôn từ truyền miệng (tính truyền miệng)
- VHDG là những tác phẩm nghệ thuật ngôn từ vì nó được xây dựng bằng chất liệu ngôn từ nghệ thuật (có hình hảnh, có cảm xúc)
VD:
- Thuyền ơi có nhớ bếnchăng
Bến thì một.................đợi thuyền
- Muốn sang thì bắc cầu kiều
Muốn con hay chữ thì yêu lấy thầy
- Văn học dân gian tồn tại và phát triển nhờ truyền miệng (quá trình truyền miệng có khi chưa có chữ viết và cả khi có chữ viết- tác phẩm VHDG được ghi chép lại)
+ Truyền miệng: Là sự ghi nhớ theo kiểu nhập tâm và phổ biến bằng lời nói hoặc bằng trình diễn cho người khác nghe, xem.
+ Truyền miệng theo thời gian: từ đời này sang đời khác và theo không