Tuần: 28
Chương 3: CON NGƯỜI DÂN SỐ VÀ MÔI TRƯỜNG
Tiết: 56 TÁC ĐỘNG CỦA CON NGƯỜI ĐỐI VỚI MÔI TRƯỜNG
Ngày:
I- Mục tiêu: Học xong bài này, học sinh phải:
- Thấy được hoạt động của con người làm thay đổi thiên nhiên như thế nào.
- Trên cơ sở đó, ý thức được trách nhiệm bảo vệ môi trường.
- Rèn luyện kĩ năng làm việc với SGK và trao đổi nhóm
- Rèn luyện kĩ năng quan sát,phân tích, thu nhận kiến thức từ hình vẽ
II- Thiết bị dạy học:
- Tranh phóng to H 53.1, 53.2, 53.3 SGK
- Bảng phụ và phiếu học tập ghi nội dung bảng 53.1
III- Tiến trình bài giảng:
1- Kiểm tra bài cũ:
Kiểm tra vở thực hành.
2- Mở bài:
Trong quá trình phát triển của xã hội loài người, con người ngày càng tác động mạnh mẽ đến tự nhiên. Vai trò của con người đối với tự nhiên như thế nào? Hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu.
3- Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò
Nội dung ghi bảng

GV treo tranh phóng to H 53.1-3 cho HS quan sát và yêu cầu các em đọc SGK để trả lời câu hỏi :
Con người đã tác động vào môi trường qua các thời kì phát triển xã hội như thế nào?
GV lưu ý HS : cần nắm vững những tác động và hậu quả ở từng thời kì :
- Thời kì nguyên thuỷ.
- Xã hội nông nghiệp
- Xã hội công nghiệp
HS thảo luận nhóm và cử đại diện báo cáo ý kiến thống nhất của nhóm.
Trong đàm thoại, dưới sự hướng dẫn của GV các em phải nêu lên được : (như phần ghi bảng)
GV chuyển ý sang mục 2 :
GV yêu cầu HS tham khảo SGK, độc lập hoàn thành phiếu học tập, rồi thảo luận nhóm để thống nhất đáp án.
Một HS lên bảng điền vào để hoàn thành bảng 53.1, các em khác nhận xét và bổ sung.
GV treo bảng phụ công bố đáp án
1- Tác động của con người tới môi trường qua các thời kì phát triển xã hội:
- Thời kì nguyên thuỷ :
Con người biết dùng lửa trong cuộc sống, đã làm cháy nhiều cánh rừng rộng lớn.
- Xã hội nông nghiệp :
Con người biết trồng trọt, chăn nuôi, chặt phá rừng lấy đất ở, canh tác và chăn thả gia súc, đã làm thay đổi đất và nước tầng mặt.
Những hoạt động đó đã tích luỹ nhiều giống vật nuôi, cây trồng và hình thành các hệ sinh thái trồng trọt.
- Xã hội công nghiệp :
Con người đã sản xuất bằng máy móc, tác động mạnh mẽ vào môi trường sống : tạo ra nhiều vùng trồng trọt lớn, phá đi nhiều diện tích rừng trên Trái đất .
Đô thị hoá ngày càng tăng nhanh lấy đi nhiều vùng đất tự nhiên và đất trồng trọt làm môi trường suy giảm. Tuy nhiên, hoạt động của con người cũng góp phần cải tạo môi trường, hạn chế dịch bệnh.

Những hoạt động của con người tác động tới môi trường tự nhiên
Hoạt động của con người
Ghi kết quả
Hậu quả phá huỷ môi trường tự nhiên

1. Hái lượm
1.a
a) Mất nhiều loài sinh vật
b) Mất nơi ở của sinh vật
c) Xói mòn và thoái hoá đất
d) Ô nhiễm môi trường
e) Cháy rừng
g) Hạn hán
h) Mất cân bằng sinh thái

2. Săn bắt động vật hoang dã
2.a,h


3. Đốt rừng lấy đất trồng trọt
3. a, b, c, d, e, g, h


4. Chăn thả gia súc
4. a, b, c, g, h


5- Khai thác khoáng sản
5. a, b, c, d, e, g, h


6. Phát triển khu dân cư
6.a, b, c, d, g, h


7. Chiến tranh
7. a, b, d, e, g, h


Hoạt động của thầy và trò
Nội dung ghi bảng

GV nêu câu hỏi : hoạt động chặt phá rừng bừa bãi và gây cháy rừng sẽ dẫn đến những hậu quả gì?
HS thảo luận nhóm và cử đại diện trả lời
GV chuẩn xác và ghi bảng
GV chuyển ý sang mục 3
GV yêu cầu HS tìm hiểu SGK và kết hợp với hiểu biết thực tế để trả lời lệnh (()
Trước khi HS trả lời câu hỏi, GV nhấn mạnh : Con người đã có những biện pháp cải tạo và bảo vệ môi trường sau :
- Hạn chế phát triển dân số quá nhanh.
- Sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên.
- Bảo vệ các loài sinh vật
- Kiểm soát và giảm nhiều các nguồn chất thải gây ô nhiễm môi trường
- Nghiên cứu, cải tạo nhiều giống cây trồng, vật nuôi có năng suất cao.
Các nhóm cử đại diện trả lời.
GV chuẩn xác
2- Tác động của con người làm suy thoái môi trường tự nhiên :
Hoạt động chặt phá rừng bừa bãi và gây cháy rừng sẽ gây nhiều hậu quả nghiêm trọng. Đó là : gây xói mòn đất, lũ lụt, làm giảm lượng nước ngầm, giảm lượng mưa, khí hậu thay đổi, giảm đa dạng sinh học và mất cân bằng sinh thái.
3- Vai trò của con người trong việc bảo vệ và cải tạo môi trường tự nhiên :

Những biện pháp bảo vệ môi trường là: trồng cây gây rừng, bảo vệ nguồn nước, cải tạo đất bạc màu, không săn bắn chim, thú rừng bừa bãi .

 4- Củng cố:
GV cho HS đọc phần tóm tắt cuối bài để nêu lên được :
- Hoạt động của con người đã ảnh hưởng đến môi trường tự nhiên như thế nào?
- Việc phá huỷ thảm thực vật trên Trái đất đã gây hậu quả gì?
- Mỗi người cần phải làm gì để bảo vệ môi trường?
5- Dặn dò:
- Chú ý câu 1 SGK trang 160
- Hoàn thành các bảng 53.1, 53.2 SGK.

-----------(-----------
Tuần: 29
Tiết: 57 Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG
Ngày:
I- Mục tiêu: Học xong bài này, học sinh phải:
- Trình bày được các nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường
- Nêu được hiệu quả của việc phát triển bền vững
- Rèn luyện kĩ năng làm việc với SGK và trao đổi nhóm
- Rèn luyện kĩ năng quan sát,phân tích, thu nhận kiến thức từ hình vẽ
- Có ý thức giữ gìn và bảo vệ môi trường trong sạch.
II- Thiết bị dạy học:
- Tranh phóng to H 51.1-6 SGK
- Bảng phụ và phiếu học tập (ghi nội dung bảng 54.1, 54.2 SGK)
III- Tiến trình bài giảng:
1- Kiểm tra bài cũ:
Kiểm tra bảng 53.2 SGK
2- Mở bài:
Ô nhiễm môi trường là vấn đề đang được quan tâm trên toàn thế giới, nhất là ở các nước phát triển và các nước đang phát triển. Vậy ô nhiễm môi trường là gì? Do các tác nhân nào? Hôm nay chúng ta tìm hiểu.
3- Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò
Nội dung ghi bảng

GV cho HS đọc SGK để trả lời câu hỏi :
Thế nào là ô nhiễm môi trường?
GV lưu ý HS : Sự ô nhiễm môi trường chủ yếu là do con người gây ra và một số hoạt động của tự nhiên (thiên tai, núi lửa .)
HS trả lời - GV chuẩn xác và ghi bảng
* Ô nhiễm do chất khí thải ra từ hoạt động công nghiệp và sinh hoạt:
GV cho HS quan sát tranh phóng to H 54.1 và yêu cầu các em tìm hiểu SGK, độc lập điền và hoàn thành phiếu học tập
GV gọi một học sinh lên điền bảng 54.1 và cho các em khác bổ sung. GV nhận xét đánh giá và treo bảng phụ công bố đáp án
1- Ô nhiễm môi trường là gì?
Là hiện tượng môi trường tự nhiên bị bẩn, đồng thời các tính chất vật lí, hoá học, sinh học của môi trường cũng bị thay đổi, gây tác hại đến con người và các sinh vật khác.
2- Các tác nhân chủ yếu gây ô nhiễm :
a- Ô nhiễm do chất khí thải ra từ hoạt động công nghiệp và sinh hoạt:




Hoạt động
Nhiên liệu bị đốt cháy

1. Giao thông vận tải
- Ô tô
- Xe máy
- Tàu hoả

- Xăng dầu
- Than đá
.

2. Sản xuất công nghiệp :
- Máy cày, máy bừa
- Máy gặt .

- Xăng dầu
- Than đá

3- Sinh hoạt
- Đun nấu
- Chế biến thực phẩm

- Than, củi, gỗ, khí đốt
- Các chất thải, bã lên men


Hoạt động của thầy và trò
Nội dung ghi bảng

GV cho HS thảo luận nhóm để trả lời câu hỏi :
Những hoạt động đốt cháy nhiên liệu tại gia đình em và hàng xóm có thể gây ô nhiễm không khí là gì?
Dưới sự hoạt động của GV trong đàm thoại các em phải nêu lên được : (như phần ghi bảng)
GV lưu ý HS : Các chất thường gây ô nhiễm không khí là CO, CO2, NO, NO2, Clo, Brôm hoặc bụi, vi sinh vật, các chất phóng xạ, tiếng ồn .
* Ô nhiễm do hoá chất bảo vệ thực vật và chất hoá học :
GV yêu cầu HS quan sát tranh phóng to H 54.2 và tìm hiểu SGK để trả lời 2 câu hỏi sau :
- Các hoá chất bảo vệ thực vật và chất hoá học thường tích tụ ở những môi trường nào?
- Hãy mô tả con đường phát tán các loại hoá chất đó?
GV lưu ý HS : Hoá chất bảo vệ thực vật gồm thuốc trừ sâu, thuốc diệt nấm gây bệnh; khi sử dụng các loại thuốc này để tăng năng suất cây trồng, sẽ gây bất lợi cho toàn bộ hệ sinh thái
HS thảo luận nhóm và cử đại diện trả lời
GV chuẩn xác và ghi bảng
* Ô nhiễm do các chất phóng xạ
GV treo tranh phóng to H 54.3, 54.4 cho HS quan sát và yêu cầu các em đọc SGK để trả lời câu hỏi : Nguyên nhân và tác hại của ô nhiễm chất phóng xạ là gì?
HS trả lời - GV bổ sung và ghi bảng
* Ô nhiễm do chất thải rắn :
GV cho HS tìm hiểu SGK để thực hiện lệnh (() và độc lập hoàn thành phiếu học tập
GV gọi một HS lên bảng điền và hoàn thành bảng 54.2, các em khác bổ sung
GV nhận xét và công bố đáp án (Bảng phụ)
Nói chung hiện nay, người ta thường đun nấu bằng những nhiên liệu gây ô nhiễm không khí như : than, củi, rơm, dầu và khí đốt.
b- Ô nhiễm do hoá chất bảo vệ thực vật và chất hoá học :

- Các hoá chất bảo vệ thực vật và chất độc hoá học thường tích tụ ở trong hồ, ao, sông, trong đất, trong đại dương và phát tàn trong không khí, bám và ngấm vào cơ thể sinh vật .
- Các hoá chất bảo vệ thực vật và chất độc hoá học theo mưa thấm xuống đất làm ô nhiễm nguồn nước ngầm, hoặc chảy xuống ao h