HÌNH THÀNH KĨ NĂNG
GIẢI BÀI TẬP HÓA HỌC CHO HỌC SINH THCS
A-đặt vấn đề
- Bài tập hóa học là phương tiện hiệu nghiệm trong giảng dạy hóa học thể hiện ở chỗ:
+ Bài tập hóa học là một trong những nguồn để hình thành kiến thức và kĩ năng mới cho học sinh. Giải bài tập hóa học cũng giúp cho học sinh tìm kiếm được kiến thức và kĩ năng mới.
+ Thông qua giải bài tập hóa học giúp cho học sinh hình thành, rèn luyện, củng cố kiến thức, kĩ năng về hóa học. Giải bài tập hóa học là một trong những hình thức luyện tập chủ yếu và được tiến hành nhiều nhất trong việc tiếp thu kiến thức và kĩ năng. Do vặy các bài tập hóa học có một vai trò quan trọng trong việc hình thành, rèn luyện kĩ năng và vận dụng kiến thức.
+ Bài tập hóa học là phương tiện hữu hiệu để rèn luyện và phát triển tư duy của học sinh. Trong quá trình giải bài tập hóa học học sinh bắt buộc phải thực hiện các thao tác tư duy để tái tạo kiến thức cũ, tìm ra mối liên hệ bản chất giữa các sự vật và hiện tượng. Học sinh phải tổng hợp, phân tích, phán đoán, suy luân. để tìm ra lời giải. Nhờ vậy tư duy của học sinh được nâng cao, việc học tập của học sinh là một quá trình hoạt động tích cực nhờ các bài tập hóa học được đưa ra đúng lúc, vừa sức để học sinh có thể tự lực giải quyết được.
+ Bài tập hóa học là công cụ hữu hiệu để kiểm tra kiến thức, kĩ năng của học sinh. Giúp giáo viên phát hiện được trình độ của học sinh và có biện pháp giúp học sinh khắc phục sai lầm trong học tập hóa học.
- Trong khi đó thực trạng hiện nay, việc áp dụng đổi mới phương pháp dạy học đã góp phần nâng cao đáng kể chất lượng học tậpcủa học sinh. Tuy vậy kĩ năng giải bài tập của học sinh vẫn còn yếu. Việc vận dụng lý thuyết vào giải bài tập hóa học còn lúng túng, chưa thành thạo, linh hoạt.
Chính vì vậy việc hình thành kĩ năng giải bài tập hóa học cho học sinh là rất quan trọng và phải được tiến hành qua các loại bài học và trong suốt quá trình dạy hóa học.
B – Nội dung và Biện pháp thực hiện
I. Khái niệm về giải bài tập hóa học.
Giải bài tập hóa học là phải xem xét đầu bài cho biết “những yếu tố nào” và yêu cầu tìm “cái gì”. Người giải phải phân tích, nhớ lại các khái niệm, định luật, tính chất các kĩ năng có liên quan để tìm ra mối liên hệ giữa “cái đã cho” và cái cần tìm; xác định cách thức thực hiện các thao tác đã để thực hiện được yêu cầu của bài, cuối cùng thể hiện chính xác các thao tác đã vạch ra bằng các tri thức và kĩ năng đã có, đó là trình bày lời giải.
Như vậy, quá trình giải bài tập là quá trình nghiên cữu đầu bài, xác định hướng giải và trình bày lời giải theo hướng đã vạch ra, cuối cùng là tìm được đáp số phù hợp với yêu cầu của đề bài.
II. Hoạt động của học sinh trong quá trình tìm kiếm lời giải
1.Hoạt động của học sinh khi giải bài tập nhằm hình thành kiến thức mới, kĩ năng mới.
Đây là loại bài tập mà sau khi giải nó, học sinh thu được những kiến thức mới, kĩ năng giải một loại bài tập.
Ví dụ: Hoạt động của học sinh khi tìm dấu hiệu chung giữa các hiện tượng, công htức hóa học, phản ứng hóa học cụ thể để khái quát hóa thành khái niệm về: oxit, axit, bazơ hoặc phản ứng hóa hợp, phản ứng phân hủy...Hoạt động của học sinh là phải tập trung suy nghĩ những câu hỏi, những yêu cầu của giáo viên, huy động những kiến thức, kĩ năng sẵn có để xác định hướng giải và trình bày lời giải chính xác. Hoạt động của học sinh trong quá trình tìm kiếm lời giải càng tích cực chủ động bao nhiêu thì các kiến thức, kĩ năng thu được càng chính xác, vững chắc, linh hoạt bấy nhiêu.
2.Hoạt động của học sinh khi giải bài tập nhằm vận dụng và củng cố rèn luyện kĩ năng về hóa học.
Nhiều học sinh hiện nay chưa biết cách hoặc biết mơ hồ về giải bài tập hóa học, lí do là chưa nắm chắc lí thuyết hoặc thiếu kĩ năng toán học.Tuy nhiên phấn lớn học sinh chưa nắm được phương pháp, tiến hành để giải một bài tập hóa học.
Một bài tập nhằm vận dụng kiến thức, học sinh coi như được tạo một nhiệm vụ phải giải quyết vấn đề nêu ra trong đầu bài. Hoạt động của học sinh trải qua các giai đoạn:
Tìm hiểu đề