A – HÌNH LĂNG TRỤ ĐỨNG
B – HÌNH CHÓP ĐỀU
§3. THỂ TÍCH CỦA HHCN
§2. HÌNH HỘP CHỮ NHẬT (t2)
§4. HÌNH LĂNG TRỤ ĐỨNG
§5. HÌNH LĂNG TRỤ ĐỨNG
§6. THỂ TÍCH CỦA HÌNH
LĂNG TRỤ ĐỨNG
§7. HÌNH CHÓP ĐỀU VÀ HÌNH CHÓP CỤT ĐỀU
§8. DIỆN TÍCH XUNG QUANH CỦA HÌNH CHÓP ĐỀU
§9. THỂ TÍCH CỦA HÌNH CHÓP ĐỀU
Chương IV - HÌNH LĂNG TRỤ ĐỨNG. HÌNH CHÓP ĐỀU
§1. HÌNH HỘP CHỮ NHẬT (t1)
1. Hình hộp chữ nhật:
Hình hộp chữ nhật
Hình lập phương
Đỉnh
Cạnh
* Hình hộp chữ nhật có 6 mặt, mỗi mặt đều là hình chữ nhật
* Hai mặt không có cạnh chung gọi là hai mặt đối diện và có thể xem chúng là hai mặt đáy, các mặt còn lại được xem là các mặt bên
Mặt
* Hình hộp chữ nhật có: 6 mặt, 8 đỉnh và 12 cạnh.
* Hình lập phương là hình hộp chữ nhật có 6 mặt đều là những hình vuông.
? Hình hộp chữ nhật có các mặt là hình gì?
Và có bao nhiêu mặt?
TIẾT 55: §1- HÌNH HỘP CHỮ NHẬT
Một số hình ảnh trong thực tế
Hình không gian tương ứng
Hình hộp chữ nhật
Hình lập phương
TIẾT 55: §1- HÌNH HỘP CHỮ NHẬT
Các ví dụ về hinh hộp ch? nhật trong thực tế.
II
Cách vẽ hình hộp chữ nhật
Cách vẽ hình hộp chữ nhật
Cách vẽ hình hộp chữ nhật
A
B
C
D
A’
B’
C’
D’
A
B
C
D
C’
D’
A’
B’
Các bước vẽ hình hộp chữ nhật ABCD.A’B’C’D’
Chú ý: Cách ký hiệu hình hộp chữ nhật: Thứ tự của hai mặt đáy, viết tương ứng ABCD.A’B’C’D’ (hay ADCB.A’D’C’B’; ...)
TIẾT 56: §1- HÌNH HỘP CHỮ NHẬT
Hình lập phương ABCD.A’B’C’D’
TIẾT 55: §1- HÌNH HỘP CHỮ NHẬT
?
Các mặt: ABB’A’; DCC’D’; ABCD;
A’B’C’D’; BCC’B’; ADD’A’
Kể tên các mặt, các đỉnh, các cạnh của hình hộp chữ nhật?
2. Mặt phẳng và đường thẳng:
Các đỉnh: A, B, C, D, A’, B’, C’, D’
Các cạnh: AB, BC, CD, DA, AA’,...
TIẾT 55: §1- HÌNH HỘP CHỮ NHẬT
B’
A
C
D
B
D’
A’
C’
.
.
.
* Các đỉnh: A, B, C, . . . Như là các điểm.
* Các cạnh AB, BC, CD, CC’ . . . Như là các đoạn thẳng.
* Mỗi mặt, chẳng hạn mặt ABCD là một phần của mặt phẳng ABCD, kí hiệu mp(ABCD) hay (ABCD)
Đường thẳng BC
1. Hỡnh h?p ch? nh?t
2. Mặt phẳng và đường thẳng
* Quan h? gi?a du?ng th?ng v� m?t ph?ng: Du?ng th?ng di qua hai di?m B, C c?a m?t ph?ng (ABCD) thỡ n?m tr?n trong m?t ph?ng dú (t?c l� m?i di?m c?a nú d?u thu?c m?t ph?ng )
* Đường thẳng đi qua hai điểm B, C như là đường thẳng BC.
TIẾT 55: §1- HÌNH HỘP CHỮ NHẬT
Kí hiệu: mặt phẳng ABCD là (ABCD)
Đường thẳng đi qua hai điểm A, B của mặt phẳng (ABCD) thì nằm trọn trong mặt phẳng đó ( tức là mọi điểm của nó đều thuộc mặt phẳng)
+Các cạnh:AA’; BB’; CC’;DD’
+ Chiều cao của hình hộp chữ nhật:AA’D’D.BB’C’C là:
gọi là chiều cao của hình hộp chữ nhật :
ABCD.A’B’C’D’
AB; A’B’; DC; D’C’
Chiều cao của hình hộp chữ nhật
* Độ dài của một cạnh bên là chiều cao của hình hộp chữ nhật
TIẾT 55: §1- HÌNH HỘP CHỮ NHẬT
1. Hình hộp chữ nhật
* Hình hộp chữ nhật có: 6 mặt, 8 đỉnh và 12 cạnh.
*Hai mặt của hình hộp chữ nhật không có cạnh chung gọi là hai mặt đối diện và có thể coi chúng là hai mặt đáy của hình hộp chữ nhật
2. Mặt phẳng và đường thẳng
* Độ dài của một cạnh bên là chiều cao của hình hộp chữ nhật
* Đường thẳng đi qua hai điểm B, C của mặt phẳng (ABCD) thì nằm trọn trong mặt phẳng đó.
* Các đỉnh: A, B, C, . . . Như là các điểm.
* Các cạnh AB, BC, CD, CC’ . . . Như là các đoạn thẳng.
* Mỗi mặt, chẳng hạn mặt ABCD là một phần của mặt phẳng ABCD
TIẾT 55: §1- HÌNH HỘP CHỮ NHẬT
Bài tập
1/ BT1 sgk/96. Hãy kể tên những cạnh bằng nhau của hình hộp chữ nhật ABCD.MNPQ
Những cạnh bằng nhau là:
AM = BN = CP = DQ
AB = DC = QP = MN
AD = BC = NP = MQ
Giải
2/ Bài tập 2 sgk/96
ABCD.A 1B 1C 1D 1 là một hình hộp chữ nhật (hình vẽ)
Nếu O là trung điểm của đoạn CB1 thì O có là trung điểm của đoạn BC1 hay không?
K là điểm thuộc cạnh CD, liệu K có thể là điểm thuộc cạnh BB1 hay không?
Giải
a) Vì mặt CBB1C1 là hình chữ nhật nên O là trung điểm CB1 thì cũng là trung điểm của đoạn BC1.
b) K là điểm thuộc cạnh CD thì K không thể là điểm thuộc cạnh BB1
TIẾT 55: §1- HÌNH HỘP CHỮ NHẬT
Tiết 56 §2 HÌNH HỘP CHỮ NHẬT (tiếp)
1. Hai đường thẳng song song trong không gian
?1
Quan sát hình hộp chữ nhật ở hình 75.
Hãy kể tên các mặt của hình hộp.

BB’ và AA’ có cùng nằm trong một mặt phẳng hay không ?

BB’ và AA’ có điểm chung hay không ?
Các mặt của hình hộp: ABCD; A’B’C’D’; ABB’A’; BCC’D’; CDC’D’; ADD’A’.
BB’ và AA’ cùng nằm trong mặt phẳng (ABB’A’)

BB’ và AA’ không có điểm chung.
Ta nói: AA’ // BB’
Tổng quát: Khi nào thì hai đường thẳng a và b trong không gian song song với nhau ?
a // b 
+ a,b cùng thuộc một mặt phẳng
+ a,b không có điểm chung
Tiết 56 §2 HÌNH HỘP CHỮ NHẬT (tiếp)
1. Hai đường thẳng song song trong không gian
?1
* a// b 
+ a,b cùng thuộc một mặt phẳng
+ a,b không có điểm chung
? Dựa vào nhận xét trên, hãy tìm thêm các cặp đường thẳng ́ song song với nhau trên hình 75 ?
Tiết 56 §2 HÌNH HỘP CHỮ NHẬT (tiếp)
1. Hai đường thẳng song song trong không gian
?1
* a// b 
+ a,b cùng thuộc một mặt phẳng
+ a,b không có điểm chung
? Quan sát hình vẽ, cho biết AA’ có song song với AD không ? Vì sao ?
? Tương tự, cho biết D’C’ có song song với AD không ? Vì sao ?
Tiết 56 §2 HÌNH HỘP CHỮ NHẬT (tiếp)
1. Hai đường thẳng song song trong không gian
?1
* a// b 
+ a,b cùng thuộc một mặt phẳng
+ a,b không có điểm chung
Hai đường thẳng phân biệt trong không gian có thể:
+ Cắt nhau
+ Song song
+ Chéo nhau
? Hai đường thẳng phân biệt trong không gian có thể có những vị trí tương đối nào ?
Tiết 56 §2 HÌNH HỘP CHỮ NHẬT (tiếp)
1. Hai đường thẳng song song trong không gian
?1
* a// b 
+ a,b cùng thuộc một mặt phẳng
+ a,b không có điểm chung
Hai đường thẳng phân biệt trong không gian có thể:
+ Cắt nhau
+ Song song
+ Chéo nhau
? Hai đường thẳng phân biệt trong không gian có thể có những vị trí tương đối nào ?
Tiết 56 §2 HÌNH HỘP CHỮ NHẬT (tiếp)
1. Hai đường thẳng song song trong không gian
?1
* a// b 
+ a,b cùng thuộc một mặt phẳng
+ a,b không có điểm chung
Hai đường thẳng phân biệt trong không gian có thể:
+ Cắt nhau
+ Song song
+ Chéo nhau
=>A’D’// AD
BC // AD
=> A’D’// BC
? Hãy cho biết vị trí tương đối: + Giữa AD và A’D’.
* a,b,c phân biệt:
a // c
b // c
=> a // b
+ Giữa AD và BC ?
? Vậy hai đường thẳng phân biệt cùng song song với đường thẳng thứ ba thì chúng như thế nào với nhau ?
Tiết 56 §2 HÌNH HỘP CHỮ NHẬT (tiếp)
1. Hai đường thẳng song song trong không gian
2. Đường thẳng song song với mặt phẳng. Hai mặt phẳng song song
?2 Quan sát hình hộp chữ nhật ở hình 77.
- AB có song song với A’B’ hay không ? Vì sao ?
AB có nằm trong mặt phẳng (A’B’C’D’) hay không ?
?2
- AB song song với A’B’

- AB không nằm trong mặt phẳng (A’B’C’D’)
Ta nói AB song song với mặt phẳng (A’B’C’D’)
Ký hiệu: AB // mp(A’B’C’D’)
* AB // mp(A’B’C’D’)
AB // A’B’;
A’B’  mp(A’B’C’D’)
- AB  mp(A’B’C’D’)
vì
Tiết 56 §2 HÌNH HỘP CHỮ NHẬT (tiếp)
1. Hai đường thẳng song song trong không gian
2. Đường thẳng song song với mặt phẳng. Hai mặt phẳng song song
?2
?3

Tiết 56 §2 HÌNH HỘP CHỮ NHẬT (tiếp)
1. Hai đường thẳng song song trong không gian
2. Đường thẳng song song với mặt phẳng. Hai mặt phẳng song song
?2
* Nhận xét:
Xét hai mặt phẳng (ABCD) và (A’B’C’D’)
+ Mặt phẳng (ABCD) chứa AB,AD cắt nhau tại A.
+ Mặt phẳng (A’B’C’D’) chứa A’B’, A’D’ cắt nhau tại A’
+ Mà AB // A’B’, AD // A’D’
Ta nói: mp(ABCD) song song với mp(A’B’C’D’).
Ký hiệu:
mp(ABCD) // mp(A’B’C’D’)
( SGK tr 99)
?3
Tiết 56 §2 HÌNH HỘP CHỮ NHẬT (tiếp)
1. Hai đường thẳng song song trong không gian
2. Đường thẳng song song với mặt phẳng. Hai mặt phẳng song song
?2
* Nhận xét:
( SGK tr 99)
* Ví dụ:
( SGK tr 99)
Bác thợ mộc cắt một thanh gỗ hình hộp chữ nhật qua 4 trung điểm I,H,K,L theo thứ tự của các cạnh AB, DC, C’D’ và A’B’ thì mp(ADD’A’) // mp(IHKL)
?3
Tiết 56 §2 HÌNH HỘP CHỮ NHẬT (tiếp)
1. Hai đường thẳng song song trong không gian
2. Đường thẳng song song với mặt phẳng. Hai mặt phẳng song song
?2
* Nhận xét:
( SGK tr 99)
* Ví dụ:
( SGK tr 99)
Trên hình78 còn có những cặp mặt phẳng nào song song với nhau ?
?4
mp(IHKL) // mp(BCC’B’); mp(ADD’A’) // mp(BCC’B’); mp(ABCD) // mp(A’B’C’D’); mp(ABB’A’) // mp(DCC’D’)
?3
Trả lời:
Tiết 56 §2 HÌNH HỘP CHỮ NHẬT (tiếp)
1. Hai đường thẳng song song trong không gian
2. Đường thẳng song song với mặt phẳng. Hai mặt phẳng song song
?2
* Nhận xét:
( SGK tr 99)
* Ví dụ:
( SGK tr 99)
?4
?3
* Nhận xét:
( SGK tr 99)
- Nếu một đường thẳng song song với một mặt phẳng thì chúng không có điểm chung
- Hai mặt phẳng song song thì không có điểm chung.
- Hai mặt phẳng phân biệt có một điểm chung thì chúng có chung một đường thẳng đi qua điểm đó. Ta nói hai mặt phẳng này cắt nhau.
A
- Hai mặt phẳng phân biệt có một điểm chung thì chúng có chung một đường thẳng đi qua điểm đó. Ta nói hai mặt phẳng này cắt nhau.
Tiết 56 §2 HÌNH HỘP CHỮ NHẬT (tiếp)
Củng cố:
? Khi nào thì hai đường thẳng a và b trong không gian song song với nhau ?
* a // b 
+ a,b cùng thuộc một mặt phẳng
+ a,b không có điểm chung
? Khi nào thì một đường thẳng a song song với mặt phẳng (P) ?
- a  mp(P)
a // b với b  mp(P)
* a// (P) 
? Hai đường thẳng phân biệt trong không gian có những vị trí tương đối nào ?
* Hai đường thẳng phân biệt trong không gian có thể:Cắt nhau, song song hoặc chéo nhau
Tiết 56 §2 HÌNH HỘP CHỮ NHẬT (tiếp)
Bài tập 6 tr100
ABCD.A1B1C1D1 là một hình lập phương.Quan sát và cho biết:
a) Những cạnh nào song song với cạnh C1C ?
b) Những cạnh nào song song với cạnh A1D1 ?
Bài giải
a) Những cạnh song song với cạnh C1C là: B1B; A1A; D1D
b) Những cạnh song song với cạnh A1D1 là: B1C1; BC; AD
Hướng dẫn học ở nhà:
1. Học và nắm vững các kiến thức:
- Hai đường thẳng song song trong không gian.
- Đường thẳng song song với mặt phẳng.
- Hai mặt phẳng song song.
2. Làm các bài tập:
Bài tập 5; 7; 9 trang 100 SGK.