GIÁO ÁN TẬP GIẢNG

Trường thực tập: THPT đặng huy trứ
Sinh viên thực tập: Nguyễn Văn Thìn
Lớp giảng dạy: 11A3
Bài 41 : HIỆN TƯỢNG TỰ CẢM

MỤC TIÊU
Kiến thức
Hiểu được bản chất và phân biệt hiện tượng tự cảm khi đóng mạch, khi ngắt mạch.
Phát biểu được định nghĩa hiện tượng tự cảm và giải thích được hiện tượng tự cảm khi đóng và ngắt mạch điện.
Viết được công thức xác định hệ số tự cảm của ống dây, công thức xác định suất điện động tự cảm.
Về Kỹ năng
Vận dụng định luật Len – xơ để giải thích hiện tượng tự cảm khi đóng ngắt mạch điện.
Vận dụng công thức tính cảm ứng từ để chứng minh biểu thức hệ số tự cảm của ống dây.
Vận dụng được các công thức trong bài để gải bài tập.

II. CHUẨN BỊ
Giáo viên:
Phương tiện dạy học:
Bộ thí nghiệm hiện tượng tự cảm khi đóng và ngắt mạch, máy tính.
Tài liệu:
Sách giáo khoa vật lý 11 nâng cao, sách bài tập, một số sách tham khảo…
Học sinh:
Ôn lại định luật cảm ứng điện từ, suất điện động cảm ứng, công thức tính cảm ứng từ của một ống dây
III. TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC
Hoạt động 1 : Ổn định lớp, kiểm tra bài cũ, đặt vấn đề vào bài mới:
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh

Kiểm tra kiến thức cũ
Câu 1: Điều kiện để xuất hiện, hiện tượng cảm ứng điện từ và quy tắc xác định chiều dòng điện cảm ứng?



Câu 2: Nêu công thức xác định từ thông qua ống dây đặt trong từ trường đều?
Đặt vấn đề: Hiện tượng cảm ứng điện từ xảy ra khi có sự biến thiên từ thông qua mạch kín. Nếu có sự biến thiên từ thông do chính sự biến đổi dòng điện trong mạch gây ra thì hiện tượng gì sẽ xảy ra?để trả lời câu hỏi này, hôm nay chúng ta đi vào bài “ HIỆN TƯỢNG TỰ CẢM”.


+ Điều kiện để xuất hiện, hiện tượng cảm ứng điện từ khi từ thông qua mạch kín biến thiên
+ Chiều theo định luật Lenxơ: Dòng điện cảm ứng có chiều sao cho từ trường do nó sinh ra có tác dụng chống lại nguyên nhân đã sinh ra nó.

+ Φ=𝑁𝐵𝑆𝑐𝑜𝑠𝛼










Hoạt động 2 : Tìm hiểu hiện tượng tự cảm.
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
Nội dung ghi bảng

Ghi bảng tiêu đề mục 1 SGK
+ Trình bày thí nghiệm 1:
(?) Dụng cụ của thí nghiệm trên?



Để tiến hành thí nghiệm này chúng ta cần có 2 đèn, cuộn cảm L, biến trở R để điều chỉnh cho 2 đèn sáng bằng nhau, khóa K và dây dẫn. Lưu ý cho học sinh cuộn dây có cùng điện trở với biến trở R. Đèn 1 và đèn 2 giống nhau.
Tiến hành thí nghiệm
(?) Em nào có thể mô tả hiện tượng mà các em vừa quan sát được?

(?) Nguyên nhân nào ngăn cản không cho dòng điện trong nhánh (2)tănglên nhanh?
Giải thích?
Gợi ý: Các em vận dụng định luật Lenxơ để giải thích hiện tượng trên









- Nhận xét và kết luận lại ý kiến của HS.

- Nêu câu hỏi C1 SGK/197. Sau khi đóng khóa K ít lâu, độ sang hai bóng đèn
Đ
1 và
Đ
2 có giống nhau không? Giải thích tại sao?


- Ta thấy đóng mạch thì xuất hiện dòng điện cảm ứng chống lại sự tăng của dòng điện. Vậy nếu ta ngắt mạch thì sẽ thế nào? Chúng ta cùng đi qua phần b.
b.Trình bày thí nghiệm 2
-(?) Dụng cụ của thí nghiệm trên?



Mô tả thí nghiệm gồm:
- Mô tả thí nghiệm ở hình trên về hiện tượng tự cảm khi ngắt mạch.
+ Mạch điện gồm đèn Đ mắc song song với cuộn dây.
+ Ban đầu khóa K đang đóng, đèn Đ đang sáng.
+ Ngắt khóa K.

(?) Hãy dự đoán hiện tượng sẽ xảy ra.




Tiến hành thí nghiệm
- Thông báo kết quả thí nghiệm: Đèn Đ không tắt ngay mà lóe sáng rồi sau đó mới tắt.
(?) Hãy giải thích hiện tượng trên.
Gợi ý: Vận dụng định luật Len –xơ để giải thích











- Nhận xét và kết luận lại ý kiến của HS.
- Thông báo: Các hiện tượng xảy ra ở 2 thí nghiệm trên đều là hiện tượng cảm ứng từ, nhưng nguyên nhân