Lí luận dạy học Vật lí
Thiết kế giáo án theo phương pháp thực nghiệm
Sinh viên: Võ Thị Khánh Hòa
Lớp: ĐHSP Vật lí K54
Trường Đại học Quảng Bình
Bài 18:HIỆN TƯỢNG NHIỆT ĐIỆN. HIỆN TƯỢNG SIÊU DẪN
Mục tiêu
Kiến thức
Phát biểuđược định nghĩahiện tượng nhiệt điệnvàmột số ứng dụng của nó.
Viết được biểu thức của suất điện động nhiệt điện, biết được suất điện động nhiệt điện phụ thuộc vào các yếu tố nào.
Hiểu được hiện tượng siêu dẫn, một sốứng dụng của vật liệu siêu dẫn trong kĩ thuật.
Kỹ năng
Giải thích được suất điện động nhiệt điện, biết được ứng dụng cặp nhiệt điện
Giải thích hiện tượng siêu dẫn
Thái độ
- Có tính tích cực, hứng thú với môn học, yêu thích khoa học
Phương pháp
Sử dụng phương pháp thực nghiệm kết hợp với một số phương pháp truyền thống khác. Trong đó, phương pháp thực nghiệm được sử dụng làm phương pháp chủ đạo để nghiên cứu mục Hiện tượng nhiệt điện.
Chuẩn bị
Giáo viên
Bộ thí nghiệm về dòng nhiệt điện.
Học sinh
Ôn lại kiến thức tính dẫn điện của kim loại trong bài Dòng điện trong kim loại
Tiến trình dạy học
Ổn định lớp, kiểm tra bài cũ (5’)
Trợ giúp của giáo viên
Hoạt động của học sinh

- Nêu câu hỏi kiểm tra bài cũ
Câu hỏi số 1: Hãy nêu các tính chất điện củakim loại?
Câu hỏi số 2: Điện trở của kim loại phụ thuộc nhiệt độ như thế nào?



- HS trả lời hai câu hỏi của giáo viên
- Theo dõi và nhận xét câu trả lời của bạn.

Nội dung bài học
Hoạt động 1: Hiện tượng nhiệt điện (25’)
Phát biểu được định nghĩahiện tượng nhiệt điện và một số ứng dụng của nó.
Viết được biểu thức của suất điện động nhiệt điện, biết được suất điện động nhiệt điện phụ thuộc vào các yếu tố nào.
Trợ giúp của giáo viên
Hoạt động của học sinh

Bước 1: Nêu sự kiện khởi đầu
THÍ NGHIỆM:
Giáo viên giới thiệu dụng cụ và bố trí thí nghiệm như hình.
/

-Giáo viên lưu ý về:
Hai đoạn dây được làm bằng hai kim loại khác nhau.
Hai đầu của hai dây bằng kim loại được hàn lại với nhau.
Dụng cụ thí nghiệm không có nguồn điện.
Bước 2: Làm bộc lộ quan điểm sẵn có của học sinh
Để làm bộc lộ quan điểm của học sinh thì giáo viên có thể nêu câu hỏi: Hãy dự đoánkết quả khi hơ nóng 1 đầu của mối hàn? Có xuất hiện dòng điện không.
Bước 3: Xây dựng giả thuyết ban đầu
Giáo viên tạm chấp nhận những dự đoán trên của học sinh và coi đây như giả thuyết ban đầu.
Giáo viên đặt vấn đề: Để biết giả thuyết xây dựng có phù hợp không, cần tiến hành thí nghiệm để kiểm tra nó.
Bước 4: Tiến hành thí nghiệm kiểm tra
- Giáo viên gọi một học sinh lên bảng cùng giáo viên tiến hành thí nghiệm cho cả lớp quan sát.
- Giáo viên cho học sinh rút ra nhận xét về kết quả thí nghiệm
Bước 1’:Nêu sự kiện khởi đầu mới
Sự kiện khởi đầu mới chính là kết quả thí nghiệm kiểm tra giả thuyết ban đầu.
Giáo viên yêu cầu học sinh đối chiếu kết quả thí nghiệm với giả thuyết ban đầu.
Bước 2’: Làm bộc lộ quan điểm sẵn có của học sinh
Để làm bộc lộ quan niệm sẵn có của học sinh, giáo viên có thể nêu câu hỏi:
Nguyên nhân làm số chỉ của miliampe kế thay đổi là gì?


Bước 3’: Xây dựng giả thuyết mới
Câu trả lời của học sinh chính là giả thuyết mới cho sự kiện khởi đầu mới.


Bước 4’: Cho học sinh đề xuất các phương án thí nghiệm kiểm tra
- Giáo viên yêu cầu học sinh đề xuất các phương án thí nghiệm kiểm tra:






Bước 5’: Tiến hành thí nghiệm kiểm tra
Cho học sinh lên tiến hành thí nghiệm

Bước 6’: Hướng dẫn học sinh khẳng định mô hình – giả thuyết được chấp nhận
-Giáo viên yêu cầu học sinh nhận xét kết quả thí nghiệm




Giáo viên yêu cầu học sinh đối chiếu kết quả thí nghiệm với giả thuyết ban đầu.

Giáo viên yêu cầu học sinh rút ra kết luận.


- Giáo viên hướng dẫn học sinh giải thích thí nghiệm:
Hai dây được làm bằng hai kim loại khác nhau và được hàn hai đầu lại với nhau. Khi ta hơ nóng 1 đầu của mối hàn thì đầu này do chuyển động nhiệt, các hạt tải điện thay đổi từ điểm này sang điểm khác cụ thể là hạt tải điện từ nơi có nhiệt độ cao hoặc nơi có mật độ lớn sẽ