Hiệp ước Rôm được ký kết ngày 25-3-1957 đã đánh dấu sự ra đời của Cộng đồng Kinh tế châu Âu (EEC) - tiền thân của Liên minh châu Âu (EU). Năm mươi năm đã trôi qua, Cộng đồng này không ngừng gắn kết và phát triển thành “đại gia đình châu Âu” với 27 nước thành viên. Những nền văn hóa đa dạng, ngôn ngữ khác nhau cùng những trang sử quốc gia riêng biệt, tất cả đều nhóm họp lại thành liên minh nhờ những giá trị chung, đó là dân chủ, tự do, công bằng xã hội, tôn trọng nhân quyền.
Tiến trình nhất thể hóa châu Âu diễn ra như thế nào?
Một châu Âu hòa bình - Mục tiêu ban đầu của sự hợp tác (1945-1959). Ý tưởng hợp nhất châu Âu thành một liên minh với hy vọng về hòa bình và hiểu biết lẫn nhau nhằm tránh mọi nguy cơ xung đột, không còn cảnh chiến tranh tàn phá đã được hình thành từ rất lâu. Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, châu Âu lập lại trật tự thế giới mới với một bên là Tây Âu thân Mỹ và bên kia là Đông Âu chịu ảnh hưởng của Liên Xô. Đến năm 1946, do hậu quả nghiêm trọng của chiến tranh tác động đến nền kinh tế của các quốc gia châu Âu, đồng thời thị trường trong nước đã trở nên quá chật hẹp, các nhà lãnh đạo châu Âu đã mong muốn tạo lập một châu Âu thống nhất theo mô hình Liên bang châu Âu (United State of Europe). Năm 1950, một liên minh đã ra đời dưới tên gọi Cộng đồng than thép châu Âu dựa trên hợp tác hai nguồn nguyên liệu chính của nền kinh tế lúc bấy giờ với 6 nước thành viên tham gia([1]). Tiếp đó, nhằm tránh những ảnh hưởng tiêu cực của Chiến tranh lạnh, châu Âu đã tiến tới sự liên kết chặt chẽ hơn thông qua hợp tác kinh tế. Đến năm 1957, Hiệp ước Rôm đã được 6 nước nhất trí thông qua với sự ra đời của EEC, hay còn gọi là "thị trường chung".
Thời kỳ tăng trưởng kinh tế ở châu Âu (1960-1969). Nền kinh tế châu Âu lúc này đang trong giai đoạn thăng hoa nhờ việc dỡ bỏ hàng rào thuế quan trong trao đổi thương mại nội khối. Bên cạnh đó, nhằm xóa cảnh nghèo đói ở các quốc gia thành viên, các nước châu Âu đã tiến tới thỏa thuận kiểm soát, hỗ trợ sản xuất và tiêu thụ nông sản trong khối. Và kết quả là châu Âu đã trở thành lục địa xuất siêu về nông sản.
Cộng đồng mở rộng lần thứ nhất (1970-1979). Tháng 1-1973, cộng đồng châu Âu tiến hành việc lần đầu tiên mở rộng khối, đưa số thành viên lên 9 nước([2]). Song, tăng trưởng kinh tế của châu Âu không mấy thuận lợi do xung đột diễn ra giữa I-xra-en và các nước Ả-rập vào tháng 10-1973, dẫn đến cuộc khủng hoảng năng lượng trên thế giới. Trong khi đó, lực lượng cánh hữu ở châu Âu đang đi tới hồi kết khi chế độ Sa-la-giắc ở Bồ Đào Nha bị lật đổ vào năm 1974, và sau cái chết của Tướng Phrăng-cô ở Tây Ban Nha vào năm 1975. Trong giai đoạn này, cộng đồng hướng sự quan tâm tới các chính sách vùng, thúc đẩy kinh tế ở những vùng kém phát triển nhằm thu hẹp khoảng cách giàu nghèo thông qua các dự án hỗ trợ việc làm, cải thiện kết cấu hạ tầng. Năm 1979, Nghị viện châu Âu lần đầu tiên áp dụng chế độ bầu cử trực tiếp; vai trò của Nghị viện được tăng cường đối với các vụ việc trong nội bộ liên minh.
Một châu Âu đầy biến động (1980-1989). Tháng 9-1989, chính trường châu Âu trở nên phức tạp do sự sụp đổ của bức tường Béc-lin, bức tường ngăn cách Tây Đức và Đông Đức trong suốt 28 năm. Trước đó, năm 1981, Hy Lạp trở thành thành viên thứ 10 của EU; 5 năm sau đến lượt Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha. Năm 1986, Hiệp ước về “châu Âu duy nhất” được thông qua nhằm xóa bỏ những rào cản về lưu thông tự do hàng hóa trong liên minh trong vòng 6 năm; cùng sáng kiến thành lập "thị trường duy nhất" của châu Âu cũng được thông qua.
Châu Âu không biên giới (1990-1999). Thị trường chung đã được hoàn tất vào năm 1993 với 4 quyền tự do lưu thông hàng hóa, dịch vụ, vốn và con người. Hai Hiệp ước đã được các nước châu Âu ký kết là Hiệp ước Ma-xtơ-rích (năm 1993) đánh dấu bước chuyển tiếp từ một cộng đồng kinh tế (EEC) sang liên minh chính trị với các giá trị chung (EU); và Hiệp ước Am-xtéc-đam (năm 1997) khẳng định nguyên tắc tự do, dân chủ, tôn trọng nhân quyền, đưa ra khái niệm