tâm lí Học lứa tuổi và tâm lí học sư phạm
---------(((--------
Câu1:Khái niệm về sự phát triển tâm lí trẻ em
Quan điểm của triết học DVBC về trẻ em: Trẻ em là trẻ em, trẻ em vận động và biến đổi theo những qui luật riêng (trẻ em khác người lớn cả về tâm lí, sinh li). Khi sinh ra trẻ em là con người tiềm tàng. Để trở thầnh người theo đúng nghĩa của nó ,trẻ phảỉ được sống và họat động trong xã hội loài người, được nuôi dưỡng chăm sóc theo kiểu người, được yêu thương…
Một số quan điểm sai lầm về sự phát triển tâm lí trẻ em.
Thuyết tiền định: Những người theo quan đểm này coi sự phát triển tâm lí là do tiềm năng sinh vật gaay ra và con người có tiềm năng đó từ khi ra đời .Mọi đặc đIểm tâm lí chung và có tính cá thể đều là tiền định đều có sẵn trong câu trúc sinh vật và sự phát triển chỉ lầ quá trình trưởng thàn chín muồi của những thuộc tính có sẵn ngay từ đầu và được quyết định trước bằng con đường di truyền.
Do đó có quan niệm: một bộ phận học sinh tõ ra không đạt được kết quả nào đó dù có dạy tốt ,số khac lại tỏ ra có thành tích dù giảng dạy tồi …vì vậy hạ thấp vai trì của giáo dục ,giáo dục chỉ lầ nhaan tố bên ngoàI ,bị chế ước bởi tính di truyền coi trọng yếu tố môi trường .
Thuyết duy cảm:
Theo thuyết này thì môi trường là nhân tố tiền định của sự phát triển tâm lí trẻ em. Muốn nghiên cứu con người chỉ cần phân tích môi trường mà họ sống. Nhưng các nhà tâm lí học theo thuyết này lại cho rằng môI trường xã hội là bất biến, quyết định trước số phận của con người, nó được xem như là đối tượng thụ động trước ảnh hưởng của môi trường xã hội. Họ cho rằng trẻ sinh ra như tờ giấy trắng hoặc tấm bảng sạch sẽ mà người ta muốn vẽ gì thì vẽ…
Do đó không giảI thích được vì sao trong một môI trường như nhau lại hình thành những nhân cách khác nhau.
Thuyết hội tụ 2 yếu tố :
Thuyết này cho rằng sự phát triển của trẻ em chịu tác động của 2 yếu tố. Nhưng họ hiểu tác động của 2 yếu tố một cách máy móc, nhường như sự tác động qua lại giữa chúng quyết định trực tiếp sự phát triển trong đó di truyền đóng vai trò quyết định còn môI trường là đIều kiện để biến đổi những đặc đIểm tâm lí đã định sẵn để trở thành hịên thực.
Quan đIểm trên cũng sai lầm không kém gì thuyết tiền định và thuyết duy cảm
Kết luận:
Cả 3 thuyết trên đều phủ nhận vai trò của giáo dục và tính tích cực riêng của cá nhân: coi trẻ em là một thực thể tự nhiên, thụ động, chịu ảnh hưởng của các yếu tố môI trường và yếu tố sinh vật…không thấy được con người là một thực thể xã hội tích cực, chủ động trước tự nhiên, có thể cảI tạo được tự nhiên…Vì vậy họ không thể hiểu tại sao trong những đIều kiện môI trường giống nhau lại hình thành lên những nhân cách khác nhau…
Quan điểm của THDVBC về Sự phát triển tâm lí của trẻ em.
Nguyên lí phát triển của TH Mác – Lênin thừa nhận Sự phát triển là quá trình biến đổi của sự vật, hiện tượng từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp. Đó là sự tích luỹ dần về số lượng dẫn đến sự thay đổi về chất lượng, là quá trình nảy sinh cáI mới dựa trên cơ sở cáI cũ do sự đấu tranh giữa các mặt đối lập nằm ngay trong bản thân sự vật hiện tượng.
Quan điểm về Sự phát triển tâm lí trẻ em.
Bản chất của sự phát triển tâm lí trẻ em không phảI là sự tăng hay giảm về số lượng mà là quá trình biến đổi về chất lượng trong tâm lí. Sự thay đổi về lượng của các chức năng tâm lí dẫn đến sự thay đổi về chất và đưa đến sự hình thành cáI mời một cách nhảy vọt.
Sự phát triển tâm lí gắn liền với sự xuất hiện những đặc đIểm mới về chất, những cấu tạo tâm lí mới ở những giai đoạn độ tuổi nhất định
Ví Dụ: Nhu cầu tự lập của trẻ lên 3, cảm giác về sự trưởng thành của bản thân ở tuổi thiếu niên.
Những biến đổi về chất lượng tâm lí sẽ đưa đứa trẻ từ lứa tuổi này sang lứa tuổi khác. Bất cứ một mức độ nào của trình độ trước cũng là sự chuẩn bị cho trình độ sau. Yếu tố tâm lí lúc đầu ở vị trí thứ yếu, sau chuyển sang vị trí chủ yếu.
Nguyên nhân của Sự phát triển tâm lí:
Hoạt động tích cực của trẻ với thế giới đối tượng do loàI người tạo ra, qua đó trẻ tiếp thu “lĩnh hội nền văn hoá xã hội loài người.
Giao tiếp với người lớn: thông qua giao tiếp người lớn chỉ bảo cho trẻ em tên gọi của đồ vật, người lớn còn giúp trẻ nắm vững ngôn ngữ dân tộc phương thức hành động giúp con người có năng lực người.
Do bẩm sinh, di truyền. Các nhà THDVBC cũng thừa nhận BSDT có vai trò nhất định đến sự phát triển tâm lí của trẻ. Những đặc đIểm cơ thể là tiền đề, là khả năng của Sự phát triển tâm lí.
Kết luận sư phạm:
Tổ chức và hướng dẫn trẻ tham gia tích cực vào hoạt động để chiếm lĩnh kinh nghiệm xã hội lịch sử.
Phát huy tính tích cức, chủ động, sáng tạo của trẻ trong hoạt động.
Chú ý đến đặc đIểm cơ thể và đặc đIểm riêng của trẻ.
Câu 2: Những đIều kiện phát triển tâm lí ở của học sinh THCS.
Sự biến đổi về mặt giảI phấu sinh lí:
ở lứa tuổi thiếu niên có nhiều biến đổi về mặt giảI phẫu sinh lí, đIều đó đã ảnh hưởng nhiều đến Sự phát triển tâm lí của các em.
Sự phát triển nhảy vọt về mặt giảI phẫu sinh lí tạo nên sự mất cân đối tạm thời giữa các chức năng sinh lí, từ đó tạo nên sự mất cân đối tạm thời về mặt tâm lí.
Hệ xương : phát triển mạnh nhưng chưa hoàn thiện.
ở lứa tuổi này tầm vóc các em lớn nên ttrông thấy khiến các em có hình dáng gần giống người lớn. Đây là một trong những nguyên nhân làm xuất hiện cảm giácmình là người lớn của thiếu niên.
Xương sống đang trong giai đoạn cốt hoá nên giữa các cốt sống còn có sụn do vậy cột sống dễ cong vẹo khi đứng ngồi không đúng tư thế.
Hệ cơ:
Khối lượng và sức mạnh cơ bắp tăng nhưng chưa bền.
Sự tăng về lực của các khối cơ khiến các em khẻo ra rõ rệt. Do vậy các em có làm được nhiều việc năng hơn.
Cơ của thiếu niên nhanh chóng mệt hơn so với cơ của người lớn, làm không được lâu dàI
Vì vậy việc cần lưu ý khi tổ chức lao động và hoạt động thể thao, không yêu cầu các em làm việc quá sức, không lên làm việc kéo dàI, lên có thời gian nghỉ ngơi.
ở thiếu niên Sự phát triển của hệ cơ của các em trai và các em gáI khác nhau, báo hiệu sự hình thành ở những nét đặc biệt về cơ thể ở mổi giới.
Hệ xương :
đặc biệt là xương tay, xương chân dàI ra nhiều mà lồng ngức phat triển chậm hơn.
Sự phát triển hệ xương và hệ cơ, xương bàn tay và xương đốt tay, ngón tay, không đồng đều . Don vậy thiếu niên thường dài thượt ra, cao gầy, vận động thiếu hàI hoà, vụng về, nóng ngóng, làm gì cũng dẽ hỏng dễ vỡ, chân tay luôn cảm thấy thừa. Các em yư thức được sự lóng ngóng vụng về và luôn khó chịu, luôn luôn cố gắng che đậy bằng đIệu bộ không tự nhiên, chỉ bằng một sự mỉa mai nhẹ nhàng cũng làm cho các em phản ứng mạnh mẽ.
Hệ tim mạch cũng phát triển mạnh nhưng không cân đối :
Thể tích tim tăng nhanh, tim to hơn, hoạt động mạnh hơn trong khi đó đường kính của các mạch máu phát triển chậm hơn. Dẫn đến dối loạn tạm thời của tuần hoàn máu Thiếu niên thường hay có cảm giác mệt mỏi nhức đầu, chóng mặt.
Tuyến nội tiết:
Tuyến nội tiết hoạt động mạnh, đặc biệt là các tuyến: tuyến yếu, tuyến sinh dục, tuyến thượng thận, tuyến giáp trạng tạo ra nhiều sự thay đổi trong cơ thể, trong đó rõ ràng nhất là làm cho chiều cao tăng vọt, làm diễn ra hiện tượng phát dục. Đồng thời cũng làm rỗi loạn hoạt động thần kinh cấp cao. Do đó các em dễ súc động, bực tức, nổi khùng.
Hoạt động của hệ thần kinh cấp cao cũng có những đặc đIểm riêng biệt:
Sự mất cân bằng giữa 2 quá trình thần kinh hưng phấn và ức chế: Hưng phấn lớn hơn ức chế, hưng phấn chiếm ưa thế. Vì vậy thiếu niên rất nhạy cảm, dễ bị kích thích, dễ có phản ứng kịch liệt, không làm chủ được cảm súc của mình, tính khí thất thường…
Hoạt động của vùng dưới vỏ não nhanh và mạnh hơn vùng trên của vỏ não dẫn đến sự mất cân bằng tạm thời giữa 2 hệ thống tín hiệu. Do vậy ngôn ngữ của thiếu niên cũng thay đổi, các em nói chậm hơn, ngập ngừng, nên rất ngại nói câu dài, mà thường nói “cộc lốc”, “nhát gừng”. Nhưng sự mất cân bằng trên chỉ có tính chất tạm thời, khoảng 15 tuổi trở đi thì vai trò của hệ thống tín hiệutăng lên, sự ức chế trong được tăng cường, quá trình hưng phấn và ức chế có khả năng cân đối hơn.
Hiện tượng dậy thì
Sự trưởng thành về mặt sinh dục là yếu tố quan trọng nhất của Sự phát triển của tuổi thiếu niên. Tuyến sinh dục băt đầu hoạt động và cơ thể các em bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu phụ khiến ta có thể nhận thấy thiếu niên đang ở độ tuổi dậy thì.
Hiện tượng dậy thì là hiện tượng sinh lí bình thường diễn ra theo quy luật sinh học, chịu sự chi phối của các yếu tố tự nhiên và yếu tố xã hội.
Sự dậy thì làm cho cảm tưởng mình là người lớn của thiếu niên đầy đủ hơn, rõ dàng hơn.
Làm xuất hiện trong các em những cảm xúc, những suy nghĩ mới…mà thường chính các em cũng chưa ý thức. Sự phát dục kích