CHUYÊN ĐỀ 8: LUYỆN ĐỀ TỔNG HỢP
ĐỀ 1.
Đọc đoạn thơ sau đây và trả lời các câu hỏi:
Nắng Ba Đình mùa thu
Thắm vàng trên lăng Bác
Vẫn trong vắt bầu trời
Ngày tuyên ngôn Độc lập. 
Ta đi trên quảng trường
Bâng khuâng như vẫn thấy
Nắng reo trên lễ đài
Có bàn tay Bác vẫy.  
Ấm lòng ta biết mấy
Ánh mắt Bác nheo cười
Lồng lộng một vòm trời
Sau mái đầu của Bác...
(Nắng Ba Đình - Nguyễn Phan Hách)
Câu 1. Bài thơ được viết theo thể thơ nào?
A. Tự do
B. Tám chữ
C. Ngũ ngôn
D.
Bảy chữ
Câu 2. Phương thức biểu đạt chính của bài thơ?
A.Tự sự
B. Biểu cảm
C. Nghị luận
D. Miêu tả
Câu 3: Đoạn thơ trên gợi nhớ đến sự kiện lịch sử nào của nước ta?
A. Bác Hồ đọc bản Tuyên ngôn độc lập tại quảng trường Ba Đình ngày
2.9.1945
B. Bác Hồ đọc bản Tuyên ngôn độc lập tại quảng trường Ba Đình ngày
3.9.1945
C. Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước ngày 5.6. 1911
D. Bác Hồ trở về sau 30 năm hoạt động ở nước ngoài.
Câu 4. Từ “ bâng khuâng” thuộc loại từ gì?
A. Từ ghép
B. Từ láy
C. Từ ghép chính phụ
C. Từ láy bộ phận
Câu 5. Từ “ vẫn” trong câu thơ “ Vẫn trong vắt bầu trời” thuộc từ loại
nào?
A. Danh từ
B. Tính từ
C. Động từ
D. Phó từ
Câu 6. Từ “ thắm vàng” trong câu thơ “ thắm vàng trên lăng Bác” có ý
nghĩa gì?
A.Sự tươi tắn, sáng trong của nắng trời, cả ánh nắng huy hoàng từ sao
vàng cờ đỏ, có cả ánh sáng kiêu hãnh tự hào của tấm lòng một công dân
độc lập, lòng biết ơn sâu nặng của một người con đối với Bác Hồ.

B.Sự tươi tắn, sáng trong của nắng trời.
C.Sự tươi tắn, sáng trong của nắng trời, cả ánh nắng huy hoàng từ sao
vàng cờ đỏ rực rỡ tung bay trong gió.
D.Sự tươi tắn, sáng trong của nắng trời, cả ánh nắng huy hoàng từ sao
vàng cờ đỏ, có cả ánh sáng kiêu hãnh tự hào của tấm lòng một công dân
độc lập.
Câu 7. Câu thơ “ Nắng Ba Đình mùa thu” sử dụng biện pháp tu từ nào?
A. So sánh.
B. Nhân hoá
C. Ẩn dụ.
D. Điệp ngữ.
Câu 8. Nội dung chính của bài thơ là gì?
A. Bài thơ với lời lẽ nhẹ nhàng, da diết bộc lộ niềm biết ơn, công lao
to lớn của Bác Hồ kính yêu. Lòng tự hào vào thời khắc đất nước
được độc lập.
B. Bài thơ với lời lẽ nhẹ nhàng, da diết bộc lộ niềm biết ơn, công lao
to lớn của Bác Hồ kính yêu.
C. Bài thơ thể hiện lòng tự hào vào thời khắc đất nước được độc lập.
D. Niềm vui của toàn dân khi nước nhà được độc lập
Câu 9: Hãy chỉ ra biện pháp tu từ và cho biết hiệu quả của biện pháp tu
từ được sử dụng trong đoạn thơ:
Ta đi trên quảng trường
Bâng khuâng như vẫn thấy
Nắng reo trên lễ đài
Có bàn tay Bác vẫy. 
Câu 10: Trình bày cảm xúc của mình về sự kiện trọng đại được nhắc đến
trong đoạn thơ trên bằng một đoạn văn khoảng 5 -7 dòng.
II. Phần viết
Đôi bàn tay mẹ?
Phầ
n

Câu

Nội dung

Điểm

1

Bài thơ được viết theo thể thơ ngũ ngôn.

0.5

2

Biểu cảm.

0.5

3

Bác Hồ đọc bản Tuyên ngôn độc lập tại quảng trường Ba Đình 0.5
ngày 2.9.1945

4

Từ láy bộ phận

0.5

5

Phó từ

0.5

6

Sự tươi tắn, sáng trong của nắng trời, cả ánh nắng huy hoàng
từ sao vàng cờ đỏ, có cả ánh sáng kiêu hãnh tự hào của tấm
lòng một công dân độc lập, lòng biết ơn sâu nặng của một
người con đối với Bác Hồ.

0.5

7

Ẩn dụ

0.5

8

Bài thơ với lời lẽ nhẹ nhàng, da diết bộc lộ niềm biết ơn, công
lao to lớn của Bác Hồ kính yêu. Lòng tự hào vào thời khắc đất
nước được độc lập.

0.5

9

- Biện pháp tu từ : nhân hóa nắng reo

1.0

Đọc
hiểu

- Hiệu quả : thể hiện không khí vui tươi, phấn khởi và niềm
hạnh phúc lớn lao của cả dân tộc trong ngày vui trọng đại
10

Bày tỏ tình cảm chân thành, sâu sắc với ngày lễ tuyên bố nền 1.0
độc lập, tự do của dân tộc : tự hào, sung sướng, xúc động,…
a.Yêu cầu về hình thức:
- Bài viết có bố cục 3 phần rõ ràng, không mắc lỗi chính tả,
diễn đạt trôi chảy, tổ chức săp xếp ý khoa học; văn phong
trong sáng, có cảm xúc...

Phầ
n
viết

- Đảm bảo đúng thể loại: Biểu cảm kết hợp với tự sự và miêu
tả.
b. Yêu cầu nội dung:
+ Mở bài: Cảm xúc yêu thương đong đầy về đôi bàn tay mẹ.
+ Thân bài: Bộc lộ cảm xúc của mình về đôi bàn tay mẹ: Đôi
bàn tay lam; đôi bàn tay yêu thương ( chăm sóc, dạy bảo, là
động lực trên hành trình dài rộng cuộc đời con)
- Đôi bàn tay mẹ - Đôi bàn tay lam làm, khéo léo
+ Tôi yêu đôi bàn tay thô ráp của mẹ, trên đôi tay ấy là những
đường gân xanh xao uốn lượn như những dòng sông, mà sau
này tôi mới biết, đó là dòng đời đưa tôi ra biển lớn.
+ Bao nhiêu khó khăn nhọc nhằn in hằn trên đôi bàn tay của
mẹ. Ngắm bàn tay mẹ, tôi hỏi: “Sao tay con mềm mà tay mẹ
nhiều chai sần cứng thế?”. Mẹ chỉ trả lời: “Người có chai tay
là người biết yêu thương”. Tôi mãi nhớ câu nói đó. Phải mất

mấy năm sau tôi mới hiểu ra ý nghĩa của lời mẹ nói năm xưa.
+ Năm tháng qua đi, ở bên mẹ, tôi được chứng kiến những sự
đổi thay diệu kỳ của cuộc sống chỉ bằng đôi bàn tay ấy. Đằng
sau những bữa cơm thịnh soạn của gia đình, là dáng mẹ với
đôi bàn tay gầy gầy, xương xương nhặt từng cọng rau, vo từng
bát gạo, nấu từng ấm nước chè, kho từng nồi cá khế. Đằng sau
những trang giấy trắng tinh trong đời học sinh của chị em tôi,
là bàn tay mẹ lặn lội lo toan …Đằng sau tổ ấm của gia đình
tôi, đó là bàn tay mẹ chăm lo, vun vén, tưới nước yêu thương,
đoàn kết mỗi ngày.
- Đôi bàn tay yêu thương:
+ Đằng sau giấc ngủ ngon của tôi là đôi bàn tay mẹ đã chăm
ẵm, bế bồng, quạt mát, ru vỗ, ấp ôm tuổi thơ tôi…
+ Đằng sau sự trưởng thành của tôi là sự gầy gò, càng ngày
càng thô ráp, chai cứng của đôi bàn tay mẹ.
+ Tôi vẫn thường lọt thỏm trong vòng tay ấy và thách thức tất
cả bên ngoài. Một cảm giác an toàn tuyệt đối luôn thường trực
mỗi khi được nằm gọn trong vòng tay của mẹ. Đôi bàn tay bé
nhỏ của tôi chỉ nắm vừa ngón tay cái của mẹ, tôi thường chơi
trò dúc dắc qua lại đủ bề để cho tay mẹ phát ra tiếng kêu.
Những lần như thế, tôi tự hỏi: “Sao tay mẹ to và cứng thế?” !
+ Và có khi …tôi sợ đôi bàn tay mẹ - đó là lúc mẹ cầm cái roi
lăm le quát mỗi khi tôi mắc sai lầm, đôi tay mẹ đã làm tôi đau.
Nhưng có như thế tôi mới thấy hết tình yêu thương bao la của
mẹ…
+ Từ những đòn roi năm xưa cho tới những sợi chỉ dài xuyên
qua tà áo của ba khi bị rách… nhờ đôi tay mẹ, tôi thêu thùa,
may vá.
+ Và tôi hiểu, bằng đôi bàn tay ấy, mẹ đã viết lên sự sống, ước
mơ, tương lai và cả cuộc đời tôi.
=> Trong từng giờ phút mẹ hiện diện trên cõi đời, tôi cảm
nhận đôi bàn tay mẹ thắp sáng những vì sao tinh tú trong cuộc

sống của tôi.
-) Tiếng lòng của con dành cho mẹ:
+ Thời gian vụt trôi, bỏ lại tuổi thơ hồn nhiên chân đất, bỏ lại
những tháng ngày rong ruổi và những câu hỏi vu vơ của trẻ
nhỏ, bây giờ tôi đã thành thiếu nữ tuổi đôi mươi…Tôi cũng
sắp làm mẹ.
+ Tôi thèm được một lần thấy mẹ cầm roi, tôi thèm được một
lần thấy mẹ bắt tôi phải tắm và kỳ cọ và thèm được ăn bữa
cơm gia đình mẹ nấu khi tôi phải đi học xa.
+ Và hơn hết, tôi thèm được nắm lấy đôi bàn tay của mẹ, thèm
được đôi bàn tay mẹ ôm vào lòng để cảm nhận hơi ấm từ mẹ.
Nhờ đôi bàn tay yêu thương của mẹ mà có tôi như ngày hôm
nay. Tôi yêu bàn tay của mẹ - Đôi bàn tay viết nên ước mơ
tôi!!!
+ Kết bài:
Tình cảm kính yêu, trân trọng, biết ơn của con dành cho mẹ.
Lưu ý: Tùy vào mức độ của học sinh, giám khảo cho điểm cho
phù hợp.
   
ĐỀ 2.
Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi
Biển đẹp
Buổi sáng nắng sớm. Những cánh buồm nâu trên biển được nắng
chiếu vào hồng rực lên như đàn bướm múa lượn giữa trời xanh. Lại đến
một buổi chiều gió mùa đông bắc vừa dừng. Biển lặng đỏ đục, đầy như
mâm bánh đúc, loáng thoáng những con thuyền như những hạt lạc ai ai
đem rắc lên trên. Rồi ngày mưa rào. Mưa giăng giăng bốn phía. Có
quãng nắng xuyên xuống biển óng ánh đủ màu: xanh lá mạ, tím phớt,
hồng, xanh biếc,…. Có quãng biển thâm xì, nặng trịch. Những cánh buồm

ra khỏi cơn mưa, ướt đẫm, thẫm lại, khỏe nhẹ, bồi hồi, như ngực áo bác
nông dân cày xong ruộng về bị ướt. Có buổi sớm nắng mờ, biển bốc hơi
nước, không nom thấy núi xa, chỉ một màu trắng đục. Không có thuyền,
không có sóng, không có mây, không có sắc biếc của da trời. Một buổi
chiều lạnh, nắng tắt sớm. Những núi xa màu lam nhạt pha màu trắng sữa.
Không có gió, mà sóng vẫn đổ đều đều, rì rầm. Nước biển dâng đầy,
quánh đặc một màu bạc trắng, lăn tăn như bột phấn trên da quả nhót.
Chiều nắng tàn, mát dịu. Biển xanh veo màu mảnh chai. Núi xa tím pha
hồng. Những con sóng nhè nhẹ liếm lên bãi cát, bọt sóng màu bưởi đào.
Mặt trời xế trưa bị mây che lỗ đỗ. Những tia nắng dát vàng một vùng
biển tròn, làm nổi bật những cánh buồm duyên dáng như ánh sáng chiếc
đèn sân khấu khổng lồ đang chiếu cho các nàng tiên biển múa vui. Thế
đấy, biển luôn thay đổi màu tùy theo sắc mây trời. Trời xanh thẳm, biển
cũng thẳm xanh như dâng cao lên, chắc nịch. Trời rải mây trắng nhạt,
biển mơ màng dịu hơi sương. Trời âm u mây mưa, biển xám xịt nặng nề.
Trời ầm ầm dông gió, biển đục ngầu giận dữ,…. Như một con người biết
buồn vui, biển lúc tẻ nhạt, lạnh lùng, lúc sôi nổi, hả hê, lúc đăm chiêu,
gắt gỏng. Biển nhiều khi rất đẹp, ai cũng thấy như thế. Nhưng có một
điều ít ai chú ý là: vẻ đẹp của biển, vẻ đẹp kì diệu muôn màu muôn sắc ấy
phần rất lớn là do mây trời và ánh sáng tạo nên.
(Vũ Tú Nam)
Câu 1: Phương thức biểu đạt chính của văn bản là ?
A. Tự sự
B. Biểu cảm
C. Nghị luận
D. Miêu tả
Câu 2. Khi nào thì : "Biển lặng đỏ đục, đầy như mâm bánh đúc, loáng
thoáng những con thuyền như những hạt lạc ai đem rắc lên trên." ?
A. Buổi sớm nắng sáng.
B. Buổi chiều gió mùa đông bắc vừa dừng.
C. Buổi sớm nắng mờ.
D. Một buổi chiều nắng tàn, mát dịu.
Câu 3. Trong câu: “Những cánh buồm ra khỏi cơn mưa, ướt đẫm thẫm
lại, khoẻ nhẹ, bồi hồi, như ngực bác nông dân cày xong ruộng về bị ướt.”
Hình ảnh “ Những cánh buồm” được so sánh với hình ảnh “ngực bác
nông dân” dựa vào đặc điểm nào để so sánh?
A. Ướt đẫm
B. Bồi hồi

C. Khoẻ nhẹ
D. Cả ba ý trên.
Câu 4. Câu: “Biển lặng đỏ đục, đầy như mâm bánh đúc, loáng thoáng
những con thuyền như ....” Từ đồng âm với tiếng “đục ” trong từ “ đỏ
đục” là:
A. Đục ngầu.
B. Đục đẽo.
C. Vẩn đục.
D. Trong đục
Câu 5. Trong câu: “Những cánh buồm nâu trên biển được nắng chiếu vào
hồng rực lên như đàn bướm múa lượn giữa trời xanh.” Sử dụng biện pháp
tu từ gì?
A. So sánh

B. Nhân hoá

C. Điệp ngữ

D. Ẩn dụ

Câu 6. Tìm các cặp từ trái nghĩa có trong câu sau : Trời trong xanh, biển
nhẹ nhàng, trời âm u, biển nặng nề.
A. Trong xanh – nhẹ nhàng, âm u – nặng nề.
B. Trong xanh – âm u , nhẹ nhàng – nặng nề.
C. Trong xanh – nặng nề , âm u – nặng nề.
D. Trong xanh – nặng nề, âm u – nặng nề.
Câu 7. Vẻ đẹp của biển, vẻ đẹp kì diệu muôn màu muôn sắc của biển
phần rất lớn là điều gì?
A.Do mây trời và ánh sáng tạo nên.
B. Do ánh sáng mặt trời chiếu vào.
C. Do thay đổi góc quan sát.
D. Do mây trời thay đổi
Câu 8. Văn bản miêu tả cảnh biển theo trình tự nào?
A. Không gian
B. Thời gian
C. Diễn biến tâm trạng
D. Thời gian, không gian
Câu 9. Phân tích giá trị biểu đạt của biện phá tu từ trong câu sau:
Những cánh buồm ra khỏi cơn mưa, ướt đẫm, thẫm lại, khỏe nhẹ, bồi
hồi, như ngực áo bác nông dân cày xong ruộng về bị ướt.
Câu 10. Viết đoạn văn cảm nhận về vẻ đẹp của biển vào buổi chiều lạnh,
nắng tắt sớm?
II. Phần viết:
Giáo sư, nhà giáo, nhà lí luận - phê bình văn học Lê Ngọc Trà nhận định
rằng:"Nghệ thuật bao giờ cũng là tiếng nói tình cảm của con người, là sự
tự giãi bày và gửi gắm tâm tư” Qua bài thơ “ Sự bùng nổ của mùa xuân”
của Thanh Thảo hãy làm sáng tỏ nhận định trên?.
"Những giọt sương lặn vào lá cỏ

Qua nắng gắt, qua bão tố
Vẫn giữ lại cái mát lành đầy sức mạnh
Vẫn long lanh, bình thản trước vầng dương..."
Phầ
n

Câu

Nội dung

Điểm

1

Miêu tả

0.5

2

Buổi chiều gió mùa đông bắc vừa dừng.

0.5

3

Cả ba ý trên: ướt đẫm, bồi hồi, khoẻ nhẹ

0.5

4

Đục ngầu

0.5

5

So sánh

0.5

6

Trong xanh – âm u , nhẹ nhàng – nặng nề.

0.5

Đọc

7

Do mây trời và ánh sáng tạo nên.

0.5

hiểu

8

Thời gian, không gian

0.5

9

Nhà văn Vũ Tú Nam đã sử dụng thành công biện pháp so 1.0
sánh rất sinh động trong việc miêu tả hình ảnh cánh buồm “
cánh buồm ra khỏi cơn mưa, ướt đẫm, thẫm lại, khỏe nhẹ, bồi
hồi, như ngực áo bác nông dân cày xong ruộng về bị ướt”.
. Biện pháp so sánh không chỉ làm tăng sức gợi hình, gợi cảm
cho lời văn mà còn cho ta những cảm nhận rất chân thực về
cánh buồm: Cánh buồm ấy cũng nhọc nhằn,vất vả mưu sinh và
giống như người lao động mang theo cái đẹp kết tinh của cuộc
đời. Gửi gắm trong hình ảnh độc đáo ấy, Vũ Tú Nam đã thầm
kín bày tỏ sự trân trọng, niềm mến yêu với cánh buồm dong
duổi nơi biển khơi xinh đẹp và tình yêu lao động của con
người.

10

Với sự quan sát tỉ mỉ, ngôn ngữ bình dị cùng tấm lòng đầy yêu 1.0
thương, nhà văn Vũ Tú Nam đã mang đến cho bạn đọc một
bức tranh “ Biển đẹp” thơ mộng, đầy sắc màu do thiên nhiên
ban tặng, tạo dựng. Biển được miêu tả ở nhiều góc độ, sắc
thái và khoảnh khắc khác nhau đặc biệt là khi chiều lạnh, nắng

tắt sớm “Những núi xa màu lam nhạt pha màu trắng sữa.
Không có gió, mà sóng vẫn đổ đều đều, rì rầm. Nước biển
dâng đầy, quánh đặc một màu bạc trắng, lăn tăn như bột phấn
trên da quả nhót” Phép so sánh, liên tưởng độc đáo khiến
biển trở nên gần gũi ấm áp, dịu dàng. Biển đẹp ở mọi thời
điểm, cái rì rào bất tận của biển đã ôm ấp ru vỗ tuổi thơ của rất
nhiều bạn trẻ.Biển là món quà vô giá mà mẹ thiên nhiên ban
tặng nên ta hãy trân trọng nâng niu món quà vô giá của thiên
nhiên.
Phầ
n
Viết

* Yêu cầu về hình thức:
Đảm bảo bố cục ba phần đầy đủ
- Bài viết có bố cục rõ ràng, không mắc lỗi chính tả, diễn đạt
trôi chảy; văn phong trong sáng, luận điểm, luận cứ rõ
ràng,mạch lạc...
* Yêu cầu về nội dung : Đảm bảo được một số nội dung cơ
bản sau:
+) Mở bài:
Dẫn dắt và nêu vấn đề nghị luận, trích dẫn được nhận định..
+) Thân bài:
- Giải thích sơ lược nhận định
- Gọi được luận điểm:
+ L Đ 1: Bài thơ “Sự bùng nổ của mùa xuân” là “sự tự giãi
bày và gửi gắm tâm tư” của của nhà thơ thanh Thảo về cái đẹp
trong cuộc đời.
+ L Đ 2: “Sự tự giãi bày và gửi gắm tâm tư” trong bài thơ “ Sự
bùng nổ của mùa xuân” của Thạch Thảo còn được thể hiện
qua hình thức nghệ thuật đặc sắc.
- Đánh giá, mở rộng
- Rút ra bài học cho người sáng tác và người tiếp nhận.
+) Kết bài:
Khẳng định lại vấn đề
Bài tham khảo:

Ý kiến của Lê Ngọc trà bàn về đặc trưng của nghệ thuật: tình cảm,
cảm xúc thẩm mỹ tràn đầy trong tâm hồn người nghệ sĩ. “Nghệ thuật là
tiếng nói của tình cảm” - nghệ thuật sinh thành trên đời sống tinh thần
của con người, bởi không có niềm cảm hứng, say mê, con người chỉ viết
nên những câu chữ vô hồn, vô thanh, trống rỗng. Tình cảm của nghệ thuật
là những cung bậc cảm xúc, tâm tư ngân rung từ trái tim người nghệ sĩ,
đó có thể là tiếng thét khổ đau hay lời ca tụng hân hoan,là niềm vui sướng

hay nỗi buồn đau, là khúc hoan ca hay lời tuyệt vọng... Thêm vào đó,
nghệ thuật còn là “sự tự giãi bày và gửi gắm tâm tư ”nghĩa là người nghệ
sĩ sáng tạo tác phẩm nghệ thuật chính là đang giãi bày lòng mình, gửi
những tâm tư tình cảm, những tình ý sâu xa, nỗi lòng của mình vào tp và
khơi gợi lòng đồng cảm nơi bạn đọc. Thơ ca cũng không nằm ngoài quy
luật đó. Chỉ khi nhà thơ mang trái tim dễ xúc động, nhạy cảm, nhiệt
huyết, khi đó sẽ có thơ. Cảm xúc trong thơ phải “tràn đầy”, mãnh liệt,
nồng nàn, đấy là cảm xúc thẩm mỹ. Nó kết tinh, lắng đọng đến mức cần
phải “giãi bày và gửi gắm”, đó cũng chính là hành trình đào sâu địa tầng
cảm xúc để phát hiện, làm mới cách nghĩ, cách nhìn, cách cảm và cách
thể hiện trong tác phẩm. Nhà thơ Thanh Thảo đã giãi bày những suy
ngẫm của mình về cái đẹp của cuộc đời trong bài thơ “ Sự bùng nổ của
mùa xuân”.
Bài thơ “Sự bùng nổ của mùa xuân” là “sự tự giãi bày và gửi gắm
tâm tư” của của nhà thơ thanh Thảo về cái đẹp trong cuộc đời. Có bao giờ
bạn nghe được tiếng lá rơi rất khẽ, thấy được chồi non mới nhú? Bạn đã
lắng nghe tiếng chim hót líu lo chào mừng ngày mới, tiếng rì rào bất tận
trên những cánh đồng quê hay bạn đã chạm tay vào cánh hoa mềm mại
của bó cúc trắng tinh? Đã bao giờ lắng mình để thấy được giọt sương
long lanh đậu trên lá cỏ mỗi sớm mai!? Tất cả những điều đó là cái đẹp
của cuộc sống đáng trân quý. Vậy nên, nhà thơ Thanh Thảo đã gợi mở
cho ta nhiều suy ngẫm về con người, cuộc sống qua hình ảnh thiên nhiên
thật đẹp:
"Những giọt sương lặn vào lá cỏ
Qua nắng gắt, qua bão tố
Vẫn giữ lại cái mát lành đầy sức mạnh
Vẫn long lanh, bình thản trước vầng dương..."
Con người khi sinh ra ai cũng mong có một cuộc sống hạnh phúc
và thành công. Cuộc đời vốn dĩ không hề màu hồng, không bình yên và
bằng phẳng. Nhưng vẫn luôn chứa đựng những điều kỳ diệu, những điều
bất ngờ. Muốn biến cuộc sống của  mình thành một bức tranh rực rỡ màu
sắc thì con người ta phải biết biến những khó khăn thành động lực. Hai
câu thơ đầu, hình ảnh thiên nhiên hiện lên thật đẹp. Hình ảnh giọt sương
lặn vào lá cỏ chính là biểu tượng cho cái đẹp bình dị, khiêm nhường của
đời sống quanh ta. Nó là những điều tưởng chừng như rất nhỏ bé nhưng
lại vô cùng ý nghĩa. Giọt sương bé nhỏ, rất đỗi mỏng manh, khiêm
nhường nhưng lại tiềm ẩn sức sống bền bỉ, mãnh liệt. Nắng gắt, bão tố  là
hình ảnh ẩn dụ để chỉ những khó khăn, thử thách của cuộc đời. Nhưng cái

đẹp ấy phải trải qua “nắng gắt”, “bão tố”, trải qua khó khăn, thử thách của
cuộc đời để rồi “Vẫn giữ lại cái mát lành đầy sức mạnh/Vẫn long lanh,
bình thản trước vầng dương” nghĩa là vẻ đẹp của cuộc đời muôn đời
vững bền, bất biến dẫu trải qua bao khắc nghiệt, bao thăng trầm.
Cuộc đời vốn dĩ không bằng phẳng mà luôn chứa đầy những khó khăn
thử thách. Tác giả đã sử dụng rất thành công cấu trúc: Qua…vẫn…
vẫn. Việc sử dụng cấu trúc điệp đã nhấn mạnh vẻ đẹp vững bền, bất
biến của những giọt sương qua bao khắc nghiệt của tự nhiên, bao thăng
trầm của đời sống. 
Từ một hiện tượng trong thiên nhiên, Thanh Thảo gợi mở cho ta
nhiều suy ngẫm về con người, cuộc sống. Đó là sức sống bền bỉ, mãnh
liệt của thiên nhiên, và cũng chính là sức sống bền bỉ, mãnh liệt của con
người trước sóng gió cuộc đời. Và đời sống vẫn luôn tiềm ẩn những vẻ
đẹp kì diệu. Cuộc sống luôn chứa đựng những điều bất ngờ, lí thú, luôn
ẩn chứa vẻ đẹp bình dị mà thanh cao.Thiên nhiên, con người vẫn luôn
tiềm tàng sức sống bền bỉ, mãnh liệt trước sóng gió cuộc đời. Giữa vô vàn
khó khăn, khốc liệt của hoàn cảnh, cái đẹp vẫn đơm hoa, sự sống vẫn nảy
mầm. Giữa cuộc đời đầy chông gai, sóng gió, có những con người bình
thường nhưng vẫn tiềm ẩn sức sống phi thường, đầy bản lĩnh, nghị lực.
Có những sự vật bề ngoài tưởng chừng mong manh, những con người
thoạt nhìn rất nhỏ bé, khiêm nhường (như giọt sương, lá cỏ) nhưng lại ẩn
chứa một sức mạnh lớn lao, một vẻ đẹp kì diệu. Cuộc sống luôn chứa
đựng những điều bất ngờ, luôn ẩn chứa vẻ đẹp bình dị mà thanh cao,
những con người khiêm nhường mà vĩ đại. Tâm hồn con người, cái đẹp
lên hương từ cuộc sống chính là hạt ngọc lung linh,trong ngần, ngời sáng
biết bao thánh thiện mà mỗi một chúng ta cần biết nâng niu, trân trọng.
Cuộc đời này vốn rất đẹp. Muốn nhận ra những vẻ đẹp kì diệu đó, điều
cốt yếu nhất là chúng ta cần phải có tầm nhìn, biết cách nhìn nhận, khám
phá, trân trọng cái đẹp của đời sống, con người.
“Sự tự giãi bày và gửi gắm tâm tư” trong bài thơ “ Sự bùng nổ của
mùa xuân” của Thạch Thảo còn được thể hiện qua hình thức nghệ thuật
đặc sắc. Ngôn ngữ bình dị, sử dụng nhiều hình ảnh ẩn dụ, , hình ảnh thơ
đẹp, mang tính biểu tượng, biện pháp điệp cấu trúc có tác dụng nhấn
mạnh, khẳng định triết lí nhân sinh trong cuộc đời..
Ý kiến của Lê Ngọc trà hoàn toàn đúng đắn bởi lẽ nghệ thuật nói
của tình cảm con người, là những rung động của trái tim nhà thơ trước
cuộc đời. Nghệ thuật nói chung, thơ nói riêng tuy hiện những cảm xúc,
tâm sự riêng tư, nhưng những tác phẩm chân chính bao giờ cũng mang ý
nghĩa khái quát về con người, về cuộc đời, về nhân loại, đó là cầu nối dẫn

đến sự đồng cảm giữa người với người trên khắp thế gian này. Bài thơ “
Sự bùng nổ của mùa xuân” của Thạch Thảo là bài thơ mang những chiêm
nghiệm, suy tư mà nhà thơ muốn giãi bày, gửi gắm tới bạn đọc, gửi gắm
tình ý sâu xa về cái đẹp của cuộc đời.Tâm hồn người làm thơ đẹp lắm,
mơ mộng lắm, nhưng bao giờ cũng phải cúi xuống cuộc đời theo nghĩa
trần thế nhất để yêu thương. Nhà thơ phải trân quý cái nghiệp của mình
để sáng tạo những tác phẩm nghệ thuật đích thực, bằng cái tình, cái tâm
nhiệt thành với từng sự sống, bằng cái tài, sự tâm huyết và cả những trăn
trở nhiều lần để tìm được tiếng nói riêng, tiếng nói tri âm cùng bạn đọc.
Đón nhận, đồng cảm, thấu hiểu những tâm tư tình cảm mà người nghệ sĩ
gửi gắm trong tác phẩm là nhiệm vụ của bạn đọc. Bạn đọc nâng niu, trân
quý những tình cảm cao đẹp mà nghệ sĩ gửi gắm chính là quá trình đồng
sáng tạo, quá trình đi tìm “hồn đồng điệu” cùng người nghệ sĩ chân chính.
Thơ đong đầy xúc cảm và người đọc hãy đón nhận nó bằng tất cả
trải nghiệm và suy ngẫm.  hãy nghe, cảm nhận và đồng sáng tạo. Dùng
cái tâm, cái tình để cảm xúc đánh thức, để “giãi bày và gửi gắm tâm tư”.
Cần tình để bao dung, cần tài để tình thăng hoa và nghệ thuật vượt ra
ngoài quy luật băng hoại của thời gian.Nhà thơ Thanh Thảo đã “giãi bày
và gửi gắm tâm tư” nơi lòng mình đến bạn đọc muôn đời về cái đẹp của
cuộc sống. Từ bao đời nay cái đẹp vẫn luôn trường tồn, luôn được con
người trân quý và ngợi ca trong dòng chảy thơ ca bởi “Thơ là con đường
ngắn nhất đi từ trái tim đến trái tim”.
Đề 3: Đọc bài thơ sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
Bầu trời trên giàn mướp
(Hữu Thỉnh)
Thu ơi thu ta biết nói thế nào
sương mỏng thế ai mà bình tĩnh được
hứa hẹn bao nhiêu bầu trời trên giàn mướp
lúc hoa vàng thu mới chập chờn thu
ngỡ như không phải vất vả chi nhiều
sau tiếng sấm thế là trời mới mẻ
quả đã buông thủng thẳng xuống bờ ao
ta cứ tưởng đất sinh sôi thật dễ
trời thu xanh và hoa mướp thu vàng
thưa mẹ
những năm bom nơi con không thể có

bến phà con đã qua, rừng già con đã ở
gặp vạt lúa nương con cũng viết thư về
nên không dám
dù một giây sao nhãng
bầu trời này từng dẫn dắt con đi.
(Theo www.nhavantphcm.com.vn, 20/9/2014)
Câu 1. Bài thơ được viết theo thể thơ nào?
A. Tự do
B. Tám chữ
chữ
Câu 2. Từ “ thủng thẳng” là loại từ nào?
A. Từ đơn
B. Từ ghép
tổng hợp
Câu 3. Bài thơ có bố cục mấy phần?

C. Lục bát

C. Từ láy

D. Năm

D. Từ ghép

A. Ba phần
B. Hai phần
c. Bốn phần
D. Một
phần
Câu 4. Tín hiệu đầu tiên của mùa thu được tác giả cảm nhận là hình
ảnh nào?
A. Hương ổi
B. Làn sương mỏng
Trời xanh
Câu 5. Bài thơ là lời của ai nói với ai?

C. Hoa cúc

D.

A. Con nói với mẹ
B. Cháu nói với bà
B. Anh nói với em
D. Cha nói với con
Câu 6. Phương thức biểu đạt chính của bài thơ là?
A. Tự sự
B. Biểu cảm
C. Nghị luận
D. Miêu tả.
Câu 7. Khung cảnh thiên nhiên của mùa nào được gợi tả qua tác
phẩm?

A. Mùa hạ

B. Mùa thu

C. Mùa đông

D.

Mùa xuân
Câu 8. Nội dung chính của khổ thơ thứ nhất là gì?
A.Vẻ đẹp của khung cảnh thiên nhiên mùa thu qua hình ảnh bầu trời xanh
và giàn mướp hoa vàng.
B. Vẻ đẹp của khung cảnh thiên nhiên mùa thu.
C. Vẻ đẹp của khung cảnh thiên nhiên mùa thu qua hình ảnh giàn mướp
hoa vàng.
D. Vẻ đẹp của khung cảnh thiên nhiên mùa thu qua hình ảnh bầu trời
xanh
Câu 9. Nêu nội dung chính của hai khổ thơ sau?

Câu 10. Viết đoạn văn ( 5 – 7 dòng) nêu cảm nhận của em về vẻ đẹp của
hình ảnh thơ: trời thu xanh và hoa mướp thu vàng ?
II. Phần viết:
Phân tích nghệ thuật xây dựng nhân vật người anh trai trong truyện ngắn
“ Bức tranh của em giá tôi” ( Tạ Duy Anh)
Gợi ý :
Phầ
n

Câu

Nội dung

Điểm

1

Bài thơ được viết theo thể thơ tự do.

0.5

2

Từ láy

0.5

3

Bố cục của bài thơ: 2 phần

0.5

4

Làn sương mỏng

0.5

5

Lời con nói với mẹ

0.5

6

Biểu cảm

0.5

Đọc

7

Mùa thu

0.5

hiểu

8

Vẻ đẹp của khung cảnh thiên nhiên mùa thu qua hình ảnh bầu 0.5
trời xanh và giàn mướp hoa vàng.

9

Nội dung chính của hai khổ sau: Nỗi niềm xúc động của tác giả 1.0
khi đối diện với khung cảnh hiện tại và hoài niệm về quá khứ.

10

Trời thu xanh và hoa mướp thu vàng là những hình ảnh đẹp, hài 1.0
hòa về màu sắc. Sắc xanh của bầu trời và sắc vàng của hoa
mướp mở ra không gian khoáng đạt, cao rộng, gợi sự bình yên,
thanh thản, nhẹ nhõm trong tâm hồn con người.

Phầ
n
Viết

* Yêu cầu về hình thức:
Đảm bảo bố cục ba phần đầy đủ
- Bài viết có bố cục rõ ràng, không mắc lỗi chính tả, diễn đạt
trôi chảy; văn phong trong sáng, có cảm xúc, làm rõ được đặc
điểm của nhân vật.
* Yêu cầu về nội dung : Đảm bảo được một số nội dung cơ bản
sau:
+) Mở bài:
Giới thiệu tác giả, tác phẩm và nêu được nghệ thuật xây dựng

nhân vật của Tạ Duy Anh trong truyện ngắn.
+) Thân bài: Làm rõ nghệ thuật xây dựng nhân vật trong truyện
ngắn “Bức tranh của em gái tôi”
+ Lựa chọn ngôi kể thứ nhất
+ Nghệ thuật phân tích diễn biến tâm lí của nhân vật
+ Đánh giá khái quát
+) Kết bài:
Đánh giá những thành công về nghệ thuật xây dựng nhân vật
của Tạ Duy Anh trong truyện ngắn.
Bài tham khảo
Truyện ngắn “Bức tranh của em gái tôi” là một câu chuyện trong
sáng, giàu tình cảm, truyện không dài (chỉ hơn hai trang sách), nhưng
cũng đủ để cho ta thấy tài năng của tác giả qua cách kể chuyện và xây
dựng hệ thống nhân vật.
Tạ Duy Anh là một cây bút trẻ xuất hiện trong văn học thời kì đổi
mới, đã có những truyện ngắn gây được sự chú ý của bạn đọc bởi nghệ
thuật đặc sắc và phong cách riêng độc đáo của mình. Trong đó có tác
phẩm “Bức tranh của em gái tôi”. Truyện đã đạt được giải nhì (giải cao
nhất) trong cuộc thi viết “Tương lai vẫy gọi” do báo Thiếu niên Tiền
phong phát động.
Tạ Duy Anh đã lựa chọn ngôi kể chuyện là ngôi thứ nhất. Truyện
được kể bằng lời kể của nhân vật nguời anh. Lựa chọn như vậy giúp cho
việc miêu tả tâm trạng của nhân vật sinh động hơn, có nghĩa là lời kể tự
nhiên hơn và bộc lộ tâm trạng kín đáo, sâu sắc hơn. Theo cách kể này thì
diễn biến tâm trạng, sự biến đổi về cách nhìn của người anh đối với cô
em  gái, và cả vẻ đẹp của người em gái sẽ được thể hiện một cách tự
nhiên. Qua người anh, ta thấy được sự thức tỉnh của cậu ta, lại vừa thấy
rõ vẻ đẹp của cô em gái. Nhờ vậy mà chủ đề tác phẩm càng được bộc lộ
sâu sắc. Bài học về sự tự đánh giá, tự nhận thức càng thấm thía hơn với
người anh và mỗi chúng ta.
Hơn hết sự thành công còn nằm ở nghệ thuật phân tích diễn biến
tâm lí của nhân vật, sự thay đổi, chuyển biến trong nhận thức của người
anh về cô em gái của mình. Bởi thế người đọc nhận ra được nhiều tình
huống và tình tiết bất ngờ đến người đọc đặc biệt là diễn biến tâm trạng
của người anh từ khi thấy em gái "mày mò và tự chế thuốc vẽ" cho đến
khi bạn của bố phát hiện ra "tài năng" thiên bẩm và cuối cùng là bức
tranh đạt giải nhất của Kiều Phương. Những dòng tâm trạng ấy không
được diễn xuôi mà luôn có những khúc mắc khó tháo gỡ, những hoài nghi
và cả sự ăn năn hối hận của người anh.Nhờ vậy, truyện đã dẫn dắt ta từ

tình huống bất ngờ này đến những bất ngờ khác, liên tiếp từ đầu cho đến
khi kết thúc.
Diễn biến tâm trạng của người anh được xây dựng bằng chính lời
kể của nhân vật. Tâm trạng đó được thay đối qua diễn biến của câu
chuyện: thoạt đầu, khi thấy em gái vẽ và mày mò tự chế thuốc vẽ; khi tài
năng hội hoạ của cô em gái được phát hiện; và ở cuối truyện, khi đứng
trước bức tranh được giải nhất của em gái mình.Thoạt đầu là thái độ coi
thường việc làm của Kiều Phương. Khi thấy em gái vẽ và mày mò tự chế
tạo màu vẽ, người anh chỉ coi đó là những trò nghịch ngợm của trẻ con và
nhìn bằng cái nhìn kẻ cả, không cần để ý đến “Mèo con” đã vẽ những gì.
Cách nhìn ấy được thể hiện qua giọng kể của người anh: tôi quen gọi nó
là Mèo bởi vì mặt nó luôn bị chính nó bôi bẩn. “Mèo” luôn bị nhắc nhở vì
hay lục lọi các đồ vật trong nhà: Này, em không để chúng nó yên được à?
Khi phát hiện được cô em nhào bột vẽ, người anh buông một câu: Thảo
nào các đít xoong chảo bị nó cạo trắng cả. Quả thật, thái độ của những
người làm anh trong một gia đình thường coi em gái mình là như vậy!
Khi tài năng hội hoạ của người em được phát hiện thì tâm trạng của
người anh cũng bị biến đổi. Do tình cờ mà chú Tiến Lê phát hiện ra năng
khiếu hội họa của người em. Sáu bức tranh của người em làm cho bố, mẹ
và mọi người đều ngạc nhiên, vui mừng, sung sướng. Duy có người anh
lại cảm thấy buồn, buồn vì cảm thấy mình bất tài và cho rằng vì lí do đó
mà mình bị đẩy ra ngoài, bị cả nhà lãng quên. Sống với tâm trạng như
vậy, người anh không thể thân với em gái như trước nữa, rồi đối xử với
em gái không công bằng chỉ cần một lỗi nhỏ ở nó là tôi gắt um lên. Tâm
lí mặc cảm, tự ti đã khiến người anh những lúc ngồi bên bàn học chỉ
muốn gục xuống khóc. Thậm chí vẻ mặt ngộ nghĩnh của em gái trước kia
bây giờ làm cho người anh vô cùng khó chịu, cảm thấy như mình đang bị
“chọc tức”. Đây là một kiểu tâm lí dễ gặp ở mọi người, nhất là ở tuổi
thiếu niên, đó là lòng tự ái và mặc cảm tự ti khi thấy người khác có tài
năng nổi bật. Phải là người am hiểu tâm lí trẻ em lắm, tác giả mới đưa ra
một tình huống thay đổi tâm lí của người anh hấp dẫn và tạo được kịch
tính cho truyện hay đến như vậy!
Một tình huống quan trọng hơn nữa đã tạo nên điểm nút của diễn
biến tâm trạng nhân vật người anh là ở cuối truyện. Đó là một loạt các bất
ngờ liên tiếp đến với người anh, khi cậu ta đứng trước bức tranh được
tặng giải nhất của người em. Điều bất ngờ trước tiên là bức tranh lại vẽ
chính cậu. Hơn thế nữa, điều cậu không thể ngờ được còn là hình ảnh
mình qua cái nhìn của người em gái: Trong tranh, một chú bé đang ngồi
nhìn ra cửa sổ, nơi bầu trời trong xanh. Mặt chú bé như toả ra một thứ
ánh sáng rất lạ. Toát lên từ cặp mất, tư thế ngồi của chú không chỉ suy tư

mà còn rất mơ mộng nữa! Trong phút chốc, tâm trạng của cậu đã đi từ
ngạc nhiên đến hãnh diện rồi xấu hổ. Ngạc nhiên vì bức tranh lại chính là
cậu, bức tranh ấy hoàn toàn bất ngờ với cậu. Còn hãnh diện thì cũng dễ
hiểu vì cậu thấy mình hiện ra với những đường nét đẹp trong bức tranh
của cô em gái…
Tuy nhiên, câu chuyện không dừng lại ở đó. Nếu Tạ Duy Anh để
tâm trạng của người anh kết thúc tại đây thì truyện chẳng có gì phải bàn
nữa. Nhưng điều quan trọng hơn mà tác giả đã khơi dậy được là người
anh đã không dừng lại ở sự hãnh diện thoả mãn, mà đó là tâm trạng xấu
hổ. Trạng thái xấu hổ của cậu đã “cởi nút” cho kịch tính của truyện. Và
đấy cũng chính là lúc nhân vật tự thức tỉnh để hoàn thiện nhân cách của
mình. Cậu đã thì thầm với chính mình: “Dưới mắt em tôi, tôi hoàn hảo
đến thế kia ư?” Một câu bỏ lửng có dụng ý nghệ thuật của tác giả. Vậy
mà dưới mắt tôi thì... để người đọc tự hình dung ra trạng thái dằn vặt, sự
thức tỉnh của nhân vật. Nhưng cũng phảng phất đâu đó lời nhắc rất “khẽ”:
mỗi người hãy tự nhìn lại chính mình. Chú bé cảm thấy mình chưa được
hoàn hảo, phải cố gắng vươn lên và càng yêu thương, quý mến em gái
hơn bao giờ hết.Trước bức tranh của em gái, ta cảm thấy nhân vật người
anh trai "đang lớn lên ...