Kế hoạch bài dạy HSG – Ngữ văn 7 – Năm học 2023-2024
Ngày soạn:
Ngày dạy:
BUỔI 1:
CHUYÊN ĐỀ 1: VIẾT ĐOẠN VĂN GHI LẠI CẢM XÚC VỀ MỘT BÀI THƠ
BỐN CHỮ, NĂM CHỮ
(Dùng chung 3 bộ sách)
Thời lượng: 3 tiết
Bộ Kết nối: Bài 2: Khúc nhạc tâm hồn (trang 50)
Bộ Chân trời: Bài 1: Tiếng nói của vạn vật (trang 25)
Bộ Cánh diều: Bài 2: Thơ bốn chữ, năm chữ (trang 53)
I.MỤC TIÊU
1.Kiến thức:
- Viết được đoạn văn có cấu tạo 3 phần: mở đoạn, thân đoạn, kết đoạn, số lượng câu
đúng quy định.
- Nêu được ấn tượng, cảm xúc về một bài thơ bốn chữ hoặc năm chữ.
2. Năng lực
a. Năng lực chung
- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp, năng
lực hợp tác...
b. Năng lực riêng biệt
- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến bài học.
- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận, hoàn thành đoạn văn ghi lại cảm xúc
về một bài thơ bốn chữ hoặc năm chữ.
Trường THCS Nam Viêm – Tổ KHXH – GV: Nguyễn Thị Thủy

1

Kế hoạch bài dạy HSG – Ngữ văn 7 – Năm học 2023-2024
- Năng lực tiếp thu tri thức, kĩ năng viết đoạn văn.
3. Phẩm chất:
- Nghiêm túc trong học tập.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Chuẩn bị của giáo viên:
- KHBD;
- Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi;
- Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp;
- Bảng giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ở nhà;
2. Chuẩn bị của học sinh: SGK, SBT Ngữ văn 7, soạn bài theo hệ thống câu hỏi
hướng dẫn học bài, vở ghi.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU
a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng HS thực hiện nhiệm vụ học
tập học tập của mình từ đó khắc sâu kiến thức nội dung bài học viết đoạn văn ghi lại
cảm xúc sau khi đọc một bài thơ bốn chữ hoặc năm chữ.
b. Nội dung: GV đặt những câu hỏi gợi mở vấn đề cho HS chia sẻ
c. Sản phẩm: Hs hoàn thành bài tập theo yêu cầu của GV.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
GV yêu cầu HS hoàn thành Phiếu học tập 01: Viết theo trí nhớ những bài thơ 4 chữ
hoặc 5 chữ mà em đã học, đọc thêm. Đọc thuộc lòng một trong các bài thơ đó.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
Trường THCS Nam Viêm – Tổ KHXH – GV: Nguyễn Thị Thủy

2

Kế hoạch bài dạy HSG – Ngữ văn 7 – Năm học 2023-2024
HS làm việc cá nhân, hoàn thành phiếu học tập 01.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- GV gọi 1 số HS trả lời nhanh các nội dung của Phiếu học tập.
- GV có thể gọi 1 số HS đọc thuộc lòng các bài thơ 4 chữ, 5 chữ đã học.
Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét, khen và biểu dương các HS phát biểu, đọc bài tốt.
- Từ chia sẻ của HS, GV dẫn dắt vào bài học mới: Trong chương trình Ngữ văn lớp 6,
em đã được tìm hiểu và thực hành cách viết đoạn văn ghi lại cảm xúc về một bài thơ.
Trong phần Viết của bài học này, em sẽ tiếp tục được học cách viết một đoạn văn như
thế.
2. ÔN TẬP KIẾN THỨC CƠ BẢN
a. Mục tiêu: Giúp HS ôn tập, nắm chắc các đơn vị kiến thức của bài học .
b. Nội dung hoạt động: Vận dụng các phương pháp đàm thoại gợi mở, hoạt động
nhóm để ôn tập.
c. Sản phẩm: Câu trả lời cá nhân hoặc sản phẩm nhóm.
d. Tổ chức thực hiện hoạt động.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Hoạt động 1: Tìm hiểu chung về đoạn
văn ghi lại cảm xúc về một bài thơ bốn
chữ, năm chữ
Nhiệm vụ 1: Thế nào là đoạn văn?
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- GV hướng dẫn HS ôn lại kiến thức cơ
bản đoạn văn bằng phương pháp hỏi đáp,
đàm thoại gợi mở, hoạt động nhóm, trò
chơi,..
- HS lần lượt trả lời nhanh câu hỏi của
GV về các đơn vị kiến thức cơ bản của

I/Tìm hiểu chung về đoạn văn ghi lại
cảm xúc về một bài thơ bốn chữ, năm
chữ:
1/Thế nào là đoạn văn?
Đoạn văn là đơn vị trực tiếp tạo nên văn
bản, biểu đạt nội dung tương đối trọn
vẹn. Về hình thức, đoạn văn thường do
nhiều câu tạo thành, được bắt đầu bằng
chữ viết hoa lùi đầu dòng và kết thúc
bằng dấu chấm xuống dòng.

Trường THCS Nam Viêm – Tổ KHXH – GV: Nguyễn Thị Thủy

3

Kế hoạch bài dạy HSG – Ngữ văn 7 – Năm học 2023-2024
bài học.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS tích cực trả lời.
- GV khích lệ, động viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- HS lần lượt trả lời các câu hỏi của GV.
- Các HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét, chốt kiến thức.

2/Thế nào là đoạn văn ghi lại cảm xúc
về một bài thơ bốn chữ, năm chữ?
Đoạn văn ghi lại cảm xúc về một
bài thơ bốn chữ, năm chữ là thể hiện cảm
xúc về nội dung và nghệ thuật của người
đọc về một bài thơ bốn chữ, năm chữ. Vì
là đoạn văn nên người viết cần ghi lại
những cảm xúc tinh tế nhất, đẹp đẽ nhất,
sâu sắc nhất của bản thân về giá trị nội
dung và đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ
đó hay một phần, một khía cạnh (câu thơ,
khổ thơ, đoạn thơ thậm chí một từ ngữ,
hình ảnh hay biện pháp tu từ…) trong bài
thơ.

Nhiệm vụ 2: Thế nào là đoạn văn ghi
lại cảm xúc về một bài thơ bốn chữ,
năm chữ?
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- GV đặt câu hỏi ? Thế nào là đoạn văn
ghi lại cảm xúc về một bài thơ bốn chữ,
năm chữ?
- HS tiếp nhận nhiệm vụ
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS nghe câu hỏi và trả lời.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- HS lần lượt trả lời các câu hỏi của GV.
- Các HS khác nhận xét, bổ sung.
3/Những yêu cầu đối với đoạn văn ghi
Bước 4: Kết luận, nhận định
lại cảm xúc về một bài thơ bốn chữ
GV nhận xét, bổ sung, chốt kiến thức.
hoặc năm chữ:
Nhiệm vụ 3: Những yêu cầu đối với - Giới thiệu được bài thơ và tác giả. Nêu
đoạn văn ghi lại cảm xúc về một bài được ấn tượng, cảm xúc chung về bài
thơ.
thơ bốn chữ hoặc năm chữ
- Diễn tả được cảm xúc về nội dung và
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
nghệ thuật, đặc biệt chú ý tác dụng của
- GV đặt câu hỏi ? Một đoạn văn ghi lại
thể thơ bốn chữ hoặc năm chữ trong việc
cảm xúc sau khi đọc một bài thơ bốn chữ tạo nên nét đặc sắc của bài thơ.
hoặc năm chữ cần có những yêu cầu gì? - Sử dụng ngôi thứ nhất để chia sẻ.
- HS tiếp nhận nhiệm vụ
- Khái quát được cảm xúc về bài thơ.
- Bố cục bài viết gồm 3 phần: Mở đoạn,
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
thân đoạn, kết đoạn.
- HS nghe câu hỏi và trả lời.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- HS lần lượt trả lời các câu hỏi của GV.
Trường THCS Nam Viêm – Tổ KHXH – GV: Nguyễn Thị Thủy

4

Kế hoạch bài dạy HSG – Ngữ văn 7 – Năm học 2023-2024
- Các HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét, bổ sung, chốt kiến thức.
Nhiệm vụ 4: Tìm hiểu các dạng đề viết
đoạn văn ghi lại cảm xúc về một bài
thơ bốn chữ, năm chữ
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- GV đặt câu hỏi ? Viết đoạn văn ghi lại
cảm xúc về một bài thơ bốn chữ, năm chữ
thường có những dạng đề nào?
- HS tiếp nhận nhiệm vụ
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS nghe câu hỏi và trả lời.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- HS lần lượt trả lời các câu hỏi của GV.
- Các HS khác nhận xét, bổ sung.
Dự kiến sản phẩm
- Cảm nhận chung về bài thơ/đoạn thơ
bốn chữ, năm chữ
- Cảm nhận một khía cạnh nội dung hoặc
nghệ thuật nổi bật trong bài thơ/đoạn thơ.
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét, bổ sung, chốt kiến thức.

Nhiệm vụ 5: Tìm hiểu kỹ năng viết
đoạn văn ghi lại cảm xúc về một bài
thơ bốn chữ, năm chữ
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- GV đặt câu hỏi
? Muốn viết đoạn văn thì bước đầu tiên
em phải làm gì?

4/Các dạng đề viết đoạn văn ghi lại
cảm xúc về một bài thơ bốn chữ, năm
chữ:
Dạng 1: Cảm nhận chung về bài
thơ/đoạn thơ bốn chữ, năm chữ
Ví dụ:
- Viết đoạn văn cảm nhận cái hay của bài
thơ/đoạn thơ bốn chữ hoặc năm chữ.
- Viết đoạn văn cảm nhận về một đoạn
thơ mà em yêu thích trong bài thơ “Nắng
hồng” của nhà thơ Bảo Ngọc/ “Mẹ” (Đỗ
Trung Lai)/ “Ông đồ” (Vũ Đình Liên)
Dạng 2: Cảm nhận một khía cạnh nội
dung hoặc nghệ thuật nổi bật trong bài
thơ/đoạn thơ.
Ví dụ:
- Viết đoạn văn ghi lại cảm nhận về hình
ảnh người lính trong bài thơ “Đồng dao
mùa xuân” của Nguyễn Khoa Điềm.
- Viết đoạn văn ghi lại cảm nhận của em
về bức tranh mùa xuân trong bài “Mùa
xuân nho nhỏ” của Thanh Hải.
- Viết đoạn văn ghi lại cảm nhận của em
về cái hay của biện pháp tu từ được sử
dụng trong khổ thơ sau:
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ôi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng.
(Mùa xuân nho nhỏ, Thanh Hải)
5.Kỹ năng viết đoạn văn
a. Đọc kỹ đề, nắm chắc yêu cầu của đề
- Phạm vi yêu cầu của đề: Giới hạn bài
thơ? Tác giả?
- Bài thơ viết về điều gì? Người viết sử

Trường THCS Nam Viêm – Tổ KHXH – GV: Nguyễn Thị Thủy

5

Kế hoạch bài dạy HSG – Ngữ văn 7 – Năm học 2023-2024
? Khi viết đoạn văn em cần chú ý điều gì?
- HS tiếp nhận nhiệm vụ
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS nghe câu hỏi và trả lời.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- HS lần lượt trả lời các câu hỏi của GV.
- Các HS khác nhận xét, bổ sung.
Dự kiến sản phẩm
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét, bổ sung, chốt kiến thức.

dụng những tín hiệu nghệ thuật nào đặc
sắc?
- Độ dài của đoạn văn là bao nhiêu?
+ 5-7câu
+ 7-10 câu
+ 150 chữ-200 chữ
+ 10 dòng-15 dòng
+ 2/3 trang giấy thi
b. Đọc kĩ bài thơ để nắm được giá trị
nội dung và nghệ thuật:
- Tìm hiểu nội dung và nghệ thuật của
bài thơ, đặc biệt là phát hiện ra những
“điểm sáng về nghệ thuật”: hình ảnh thơ
dung dị, gần gũi, cách gieo vần, hình ảnh,
ngắt nhịp, giọng điệu, biện pháp tu từ,..
Lưu ý: Tình cảm cảm xúc có khi được
thể hiện trực tiếp, có khi gián tiếp qua
các yếu tố tự sự và miêu tả. Vì thế, đọc
bài thơ, người viết còn cảm nhận được
bức tranh thiên nhiên, cuộc sống, con
người (đối tượng trữ tình)
c. Cách viết đoạn văn:
- Chú ý độ dài ngắn của đoạn văn theo
yêu cầu.
- Có các cách diễn đạt đoạn văn: Quy
nạp, diễn dịch, tổng –phân –hợp, song
hành, móc xích. Tuy nhiên với kiểu bài
này nên chọn cách triển khai đoạn văn

Trường THCS Nam Viêm – Tổ KHXH – GV: Nguyễn Thị Thủy

6

Kế hoạch bài dạy HSG – Ngữ văn 7 – Năm học 2023-2024
theo cách Tổng – phân – hợp như sau:
Mở đoạn:
- Giới thiệu nhan đề bài thơ, tên tác giả.
- Nêu cảm xúc chung về bài thơ.
Thân đoạn:
- Trình bày cảm xúc của bản thân về nội
dung và nghệ thuật của bài thơ.
- Cảm xúc đó được gợi ra từ những hình
ảnh, từ ngữ nào trong bài thơ?
Kết đoạn:
- Khẳng định lại cảm xúc về bài thơ.
- Ý nghĩa của bài thơ đối với người viết.
Hoạt động 2: Phương pháp viết đoạn
văn ghi lại cảm xúc về một bài thơ bốn II/ Phương pháp viết đoạn văn ghi lại
chữ, năm chữ
cảm xúc về một bài thơ bốn chữ, năm
chữ:
Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu phương pháp 1/Phương pháp chung:
chung về viết đoạn văn ghi lại cảm xúc
về một bài thơ bốn chữ, năm chữ
Bước 1: Chuần bị trước khi viết
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- GV đặt câu hỏi
- Xác định, lựa chọn đề tài: HS có thể
? Muốn viết đoạn văn ghi lại cảm xúc sau lựa chọn một bài thơ đã học hoặc đã đọc
khi đọc một bài thơ bốn chữ, năm chữ, mà em ấn tượng để bày tỏ cảm nghĩ của
em tiến hành theo mấy bước?Nêu cụ thể mình hoặc nêu cảm nghĩ về một bài thơ
mà đề bài yêu cầu. Tuy nhiên, để xác
từng bước.
? Bước chuẩn bị trước khi viết, em cần định đề tài, học sinh cần đọc kĩ yêu cầu
đề, đọc kĩ bài thơ để xác định:
chuẩn bị những gì?
? Em tìm ý và lập dàn ý ra sao?
? Phần mở đoạn, thân đoạn, kết đoạn, + Đề bài yêu cầu viết về vấn đề gì?
em nên viết như thế nào?
+ Kiểu bài gì? Độ dài của đoạn văn là
- HS tiếp nhận nhiệm vụ
bao nhiêu?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS nghe câu hỏi và trả lời.
+ Bài thơ bày tỏ cảm xúc về điều gì? Bày
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
7
Trường THCS Nam Viêm – Tổ KHXH – GV: Nguyễn Thị Thủy

Kế hoạch bài dạy HSG – Ngữ văn 7 – Năm học 2023-2024
- HS lần lượt trả lời các câu hỏi của GV.
- Các HS khác nhận xét, bổ sung.
Dự kiến sản phẩm
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét, bổ sung, chốt kiến thức.

tỏ cảm xúc gì của người viết?
- Xác định mục đích: Trình bày cảm
nghĩ về cái hay nội dung, đặc sắc nghệ
thuật của bài thơ; từ đó giúp người đọc
cảm nhận được tư tưởng tình cảm mà tác
giả gửi gắm trong bài thơ, thấy được tài
năng, nghệ thuật, sự sáng tạo của nhà
thơ. Qua đó, người viết và người đọc rút
ra cho bản thân những bài học có ý nghĩa
trong cuộc sống.
- Thu thập tư liệu: HS có thể tìm đọc
nhiều bài thơ hay trong chương trình
hoặc trong các tập thơ, các trang báo,
trang mạng,…
Bước 2: Tìm ý và lập dàn ý
a.Tìm ý:
- Đọc diễn cảm bài thơ để cảm nhận vần,
nhịp điệu, cảm xúc, ý tưởng của tác giả.
- Đặt ra và trả lời các câu hỏi:
+ Nội dung hoặc yếu tố nghệ thuật nào
trong bài thơ làm em yêu thích? Vì sao?
+ Em có suy nghĩ và cảm xúc gì về bài
thơ?
b. Lập dàn ý:
Mở đoạn:
- Giới thiệu bài thơ, tên tác giả.

Trường THCS Nam Viêm – Tổ KHXH – GV: Nguyễn Thị Thủy

8

Kế hoạch bài dạy HSG – Ngữ văn 7 – Năm học 2023-2024
- Nêu cảm xúc chung về bài thơ.
Có nhiều cách mở đoạn khác nhau. Vì
thế cần lựa chọn mở đoạn hợp lí.
Cách 1: Mở đoạn trực tiếp: Có thể viết
theo mẫu sau:
- Trong rất nhiều bài thơ viết về….thì có
lẽ bài thơ….để lại trong em cảm xúc….
- Đọc bài thơ….của tác giả…., điều em
ấn tượng nhất là…………….
- Bài thơ ….của tác giả……đã diễn tả
sinh động ……..
-….
Cách 2: Mở đoạn gián tiếp: Có thể viết
theo mẫu sau:
- Dẫn dắt từ đề tài: Em đã được học rất
nhiều bài thơ viết về mùa thu/mùa xuân/
tình phụ tử/tình mẫu tử/người
lính/….Trong đó, bài thơ……..của tác
giả……….đã để lại trong em bao cảm
xúc.
- Dẫn dắt từ tác giả (phong cách sáng
tác): Nhắc tới nhà thơ………chúng ta
không thể nào quên những bài thơ viết
về……….với giọng điệu……..Đọc bài
thơ…….ta cảm nhận được………
- Dẫn dắt từ câu thơ/câu ca dao,…:
Những vần thơ/ câu ca dao/… trên đã
gợi trong em bao cảm xúc về
………….Và bài thơ……….của tác
giả…………là một bài thơ viết về ….mà
em yêu thích nhất.
Thân đoạn: Trình bày chi tiết cảm xúc
của bản thân về bài thơ
+ Chỉ ra nội dung cụ thể của bài thơ mà
Trường THCS Nam Viêm – Tổ KHXH – GV: Nguyễn Thị Thủy

9

Kế hoạch bài dạy HSG – Ngữ văn 7 – Năm học 2023-2024
em yêu thích? Lí do yêu thích? (Ví dụ:
Về nội dung, bài thơ đã diễn tả một cách
xúc động….Bài thơ đã giúp em hiểu
thêm về…….., bồi đắp trong em tình
cảm…….)
+ Chỉ ra nét đặc sắc về nghệ thuật cụ thể
của bài thơ mà em yêu thích. (Ví dụ:
Đọc bài thơ, em vô cùng ấn tượng trước
lỗi diễn đạt bình dị…hay những ấn tượng
về hình ảnh thơ sinh động, giàu sức gợi,
các biện pháp tu từ đặc săc….). Lí do mà
em yêu thích? (Những vần thơ ngắn gọn,
giản dị nhưng lắng sâu bao ý nghĩa, cứ
ngân mãi trong tâm trí em….)
Kết đoạn:
- Khẳng định lại cảm xúc về bài thơ.
- Ý nghĩa của bài thơ đối với người viết.
Bước 3: Viết bài
Từ dàn ý đã chuẩn bị, viết thành đoạn
văn hoàn chỉnh.
- Hình thức: Đoạn văn mở đầu bằng chữ
viết hoa lùi đầu dòng và kết thúc bằng
dấu chấm xuống dòng, các câu trong
đoạn có sự liên kết chặt chẽ. Dùng ngôi 1
để ghi lại cảm xúc của mình về bài thơ.
- Nội dung: Cảm xúc về nội dung bài thơ,
đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ.
Lưu ý: Tùy thuộc vào năng lực cảm thụ
của mỗi học sinh mà đoạn văn đó có thể
chỉ nêu cảm nghĩ về một chi tiết nội dung
hoặc nghệ thuật của bài thơ mà em có ấn
tượng và yêu thích.
Bước 4: Chỉnh sửa bài viết (theo bảng)
Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu phương pháp cụ
thể về viết đoạn văn ghi lại cảm xúc về 2. Phương pháp cụ thể
một bài thơ bốn chữ, năm chữ
10
Trường THCS Nam Viêm – Tổ KHXH – GV: Nguyễn Thị Thủy

Kế hoạch bài dạy HSG – Ngữ văn 7 – Năm học 2023-2024
GV lưu ý cho HS

Với kiểu bài này có thể áp dụng phương
pháp chung. Tuy nhiên cần lưu ý:
- Phải linh hoạt trong cách thể hiện cảm
xúc, có thể trực tiếp hoặc gián tiếp nhưng
phải bám sát đối tượng cần biểu cảm.
- Ở phần dàn ý, có thể tách riêng nội
dung và nghệ thuật để cảm xúc nhưng
cần kết hợp song song thì bài viết mới
thuyết phục hơn.
- Trong quá trình nêu cảm nghĩ có thể
trích dẫn một số từ ngữ, hình ảnh, biện
pháp tu từ trong bài thơ mà em ấn tượng
nhất. Sau đó, chọn cảm nhận, chỉ ra cái
hay của cách sử dụng thể thơ, nhịp thơ,
các yếu tố tự sự và miêu tả để biểu đạt
cảm xúc….
- Bài viết ngoài mục đích chính là thể
hiện tình cảm, cảm xúc về bài thơ thì
cũng cần chú ý đến tài năng, thái độ, tấm
lòng của nhà thơ.
+ Tài năng: sự quan sát tinh tế, liên
tưởng, tưởng tượng sáng tạo, độc đáo, sử
dụng từ ngữ, biện pháp tu từ đặc sắc…
+ Tâm hồn của tác giả: yêu thiên nhiên,
yêu cuộc sống, yêu con người, yêu quê
hương đất nước,…

Đề minh họa 1: Viết đoạn văn 7-10 câu
ghi lại cảm xúc của em sau khi đọc bài
Nhiệm vụ Viết đoạn văn 7-10 câu ghi thơ “Gặp lá cơm nếp” của Thanh Thảo.
lại cảm xúc của em sau khi đọc bài thơ (Bộ Kết nối)
“Gặp lá cơm nếp” của Thanh Thảo.
Hướng dẫn làm bài:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- GV đặt câu hỏi
? Trước khi viết, cần chuẩn bị những gì?
? Tìm ý và lập dàn ý cho đề văn trên.

Bước 1: Chuẩn bị trước khi viết
- Xác định, lựa chọn đề tài: Đây là một
bài thơ năm chữ viết về đề tài gia đình.

Trường THCS Nam Viêm – Tổ KHXH – GV: Nguyễn Thị Thủy

11

Kế hoạch bài dạy HSG – Ngữ văn 7 – Năm học 2023-2024
? Viết đoạn văn dựa trên dàn ý đã xây
dựng.
- HS tiếp nhận nhiệm vụ
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS nghe câu hỏi và trả lời.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- HS lần lượt trả lời các câu hỏi của GV.
- Các HS khác nhận xét, bổ sung.
Dự kiến sản phẩm
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét, bổ sung, chốt kiến thức.

Nét đặc biệt của bài thơ là cảm xúc của
nhà thơ – người lính xa nhà – được khơi
nguồn từ mùi hương lá cơm nếp – mùi
hương quen thuộc nơi căn bếp nghèo của
mẹ ở làng quê để nuôi con khôn lớn,
trưởng thành. Qua đó, người con cũng
bày tỏ tình cảm yêu thương sâu nặng,
lòng biết ơn với người mẹ kính yêu đồng
thời bày tỏ tình yêu đất nước.
- Xác định mục đích: Cảm nhận cai hay
trong cách sử dụng từ ngữ, hình ảnh, biện
pháp tu từ,….để từ đó cảm nhận được
hình ảnh người mẹ và tình cảm người
con.
- Thu thập tư liệu: Đọc thêm những bài
thơ khác cùng chủ để của tác giả để hiểu
hơn về phong cách nghệ thuật của tác
giả. Đồng thời đọc thêm những bài thơ
khác cùng đề tài để thấy được nét riêng
trong cách thể hiện của nhà thơ.
Bước 2: Tìm ý và lập dàn ý:
a.Tìm ý:
- Đọc diễn cảm bài thơ vài lần để cảm
nhận âm thanh, vần, nhịp điệu và xác
định những cảm xúc mà bài thơ gợi lên
trong em.
+ Nhịp điệu: nhẹ nhàng, tha thiết, sâu
lắng.

+ Cảm xúc: xúc động trước nỗi nhớ, tình
thương của người con dành cho người
mẹ nghèo vất vả, lam lũ nuôi con khôn
lớn, trưởng thành để giờ đây con lại cầm
súng ra chiến trường để bảo vệ quê
12
Trường THCS Nam Viêm – Tổ KHXH – GV: Nguyễn Thị Thủy

Kế hoạch bài dạy HSG – Ngữ văn 7 – Năm học 2023-2024
hương.
- Xác định để tài, chủ đề của bài thơ:
+ Đề tài: tình cảm gia đình
+ Chủ đề: lòng biết ơn sâu nặng của con
trước tình yêu sâu nặng của mẹ…
- Tìm và xác định ý nghĩa của những từ
ngữ, hình ảnh độc đáo, những biện pháp
tu từ mà tác giả bài thơ đã sử dụng
b. Lập dàn ý:
*Mở đoạn: Giới thiệu tác giả, tác phẩm
và nêu ấn tượng chung về tác phẩm
Có nhiều cách mở đoạn
Tham khảo các cách sau:
Cách 1: Đã có biết bao sáng tác ra đời
để ca ngợi công ơn trời bể của cha mẹ và
tác giả Thanh Thảo cũng góp về đề tài
ấy, ngắn gọn nhưng đầy cảm xúc trong
bài thơ “Gặp lá cơm nếp”.
Cách 2: Đọc bài thơ “Gặp lá cơm nếp”
của tác giả Thanh Thảo, em vô cùng xúc
động trước những vần thơ giản dị, mộc
mạc diễn tả một cách sâu lắng nỗi nhớ
nhà, nhớ mẹ của người lính khi nghe mùi
lá cơm nếp giữa rừng Trường Sơn.
Cách 3: Nếu đến với bài thơ “Tiếng gà
trưa” của nhà thơ Xuân Quỳnh, người
đọc cảm nhận nỗi nhớ nhà của người
chiến sĩ khi bất chợt nghe tiếng gà ai
nhảy ổ thì đến với bài thơ “Gặp lá cơm
nếp” của nhà thơ Thanh Thảo, ngươi đọc
lại thấu hiểu nỗi nhớ nhà của người lính
13
Trường THCS Nam Viêm – Tổ KHXH – GV: Nguyễn Thị Thủy

Kế hoạch bài dạy HSG – Ngữ văn 7 – Năm học 2023-2024
khi ngửi thấy mùi lá cơm nếp giữa rừng
Trường Sơn. Bài thơ giản dị nhưng để lại
trong em bao cảm xúc rưng rưng.
*Thân đoạn
- Cảm nhận cái hay về nội dung:
+ Xúc động trước nỗi nhớ nhà, nhớ mẹ
+ Cảm nhận được lòng biết ơn, tình yêu
thương của người con giành cho người
mẹ, tình yêu dành cho Tổ quốc.
- Cảm nhận đặc sắc về nghệ thuật:
+ Lựa chọn từ ngữ đặc sắc, hình ảnh thơ
giàu sức gợi: “thơm suốt đường con”,
“chia đều nỗi nhớ thương”.
+ Cách sử dụng biện pháp tu từ nhân
hóa: “cây nhỏ rừng Trường Sơn/ Hiểu
lòng nên thơm mãi”
Lưu ý: Có thể lồng cảm nhận nội dung
và nghệ thuật.
Ví dụ:
Bài thơ đã ghi lại cảm xúc của người con
tình cờ nghĩ đến hương vị của mùi xôi và
nhớ về mẹ. Tác giả đã xa nhà nhiều năm,
thèm một bát xôi nếp mùa gặt và nhớ về
mẹ cùng những hương vị yêu dấu của
làng quê “…bát xôi mùa gặt/ Mùa xôi…
lạ lùng”. Trong tâm hồn các anh, mùa
xôi của mẹ hay chính là hương vị quen
thuộc luôn thường trực trong con “thơm
suốt đường con”. Tình yêu mẹ, yêu quê
hương đất nước không chỉ được thể hiện
qua món xôi, qua mùi vị quê hương, tình
Trường THCS Nam Viêm – Tổ KHXH – GV: Nguyễn Thị Thủy

14

Kế hoạch bài dạy HSG – Ngữ văn 7 – Năm học 2023-2024
yêu thương đó đã dâng trào bộc trực ra
lời nói “ôi mùi vị quê hương/ con làm
sao quên được/ mẹ già và đất nước/ chia
đều nỗi nhớ thương”. Câu thơ "Mẹ già
và đất nước/ Chia đều nỗi nhớ thương"
như cảm xúc òa khóc trong lòng nhân vật
khi nghĩ về người mẹ tảo tần và đất nước
bình dị.
- Đánh giá tác giả
+Tài năng: Lựa chọn hình ảnh thơ giản
dị, giàu sức gợi, sử dụng thể thơ năm chữ
như lời kể tâm tình, thủ thỉ; cách biểu
cảm trực tiếp, từ ngữ giàu sức biểu cảm,
nhịp điệu chậm rãi, sâu lắng.
+Tấm lòng: yêu thương, biết ơn đối với
mẹ, tình yêu quê hương đất nước.
Ví dụ: Bằng việc lựa chọn hình ảnh thơ
giản dị, giàu sức gợi, sử dụng thể thơ
năm chữ như lời kể tâm tình, thủ thỉ;
cách biểu cảm trực tiếp, từ ngữ giàu sức
biểu cảm, nhịp điệu chậm rãi, sâu lắng;
nhà thơ đã bày tỏ một cách xúc động tình
yêu thương, biết ơn đối với mẹ, tình yêu
quê hương đất nước.
*Kết đoạn:
- Khẳng định lại cảm xúc về bài thơ
(nghẹn ngào)
- Ý nghĩa của bài thơ đối với bản thân
(hiểu thêm những vất vả, hi sinh của mẹ
cha, từ đó phải biết yêu thương, biết ơn
cha mẹ, cố gắng trở thành con ngoan để
không phụ lòng cha mẹ)
Trường THCS Nam Viêm – Tổ KHXH – GV: Nguyễn Thị Thủy

15

Kế hoạch bài dạy HSG – Ngữ văn 7 – Năm học 2023-2024
Ví dụ 1: Qua bài thơ, người đọc thấm
thía một điều giản dị thiêng liêng: Tình
yêu Tổ quốc bắt nguồn từ tình yêu gia
đình, yêu những gì bình dị thân thuộc
nhất.
Ví dụ 2: Tóm lại, với những câu thơ giản
dị, ngắn gọn mà vời vợi nỗi nhớ thương,
bài thơ "Gặp lá cơm nếp" được viết lên
từ nỗi nhớ, tình yêu mà nhà thơ dành cho
mẹ và vì thế đã để lại nhiều cảm xúc
trong lòng độc giả.
Đoạn văn tham khảo
Mở đoạn (1)Đã có biết bao sáng tác ra
đời để ca ngợi công ơn trời bể của cha
mẹ và tác giả Thanh Thảo cũng góp về
đề tài ấy, ngắn gọn nhưng đầy cảm xúc
trong bài thơ “Gặp lá cơm nếp”. Thân
đoạn (2)Bài thơ đã ghi lại cảm xúc của
người con tình cờ nghĩ đến hương vị của
mùi xôi và nhớ về mẹ. (3)Tác giả đã xa
nhà nhiều năm, thèm một bát xôi nếp
mùa gặt và nhớ về mẹ cùng những hương
vị yêu dấu của làng quê “…bát xôi mùa
gặt/ Mùa xôi…lạ lùng”. (4)Trong tâm
hồn các anh, mùa xôi của mẹ hay chính
là hương vị quen thuộc luôn thường trực
trong con “thơm suốt đường con”.
(5)Tình yêu mẹ, yêu quê hương đất nước
không chỉ được thể hiện qua món xôi,
qua mùi vị quê hương, tình yêu thương
đó đã dâng trào bộc trực ra lời nói “ôi
mùi vị quê hương/ con làm sao quên
được/ mẹ già và đất nước/ chia đều nỗi
nhớ thương”. (6)Câu thơ "Mẹ già và đất
nước/ Chia đều nỗi nhớ thương" như
Trường THCS Nam Viêm – Tổ KHXH – GV: Nguyễn Thị Thủy

16

Kế hoạch bài dạy HSG – Ngữ văn 7 – Năm học 2023-2024
cảm xúc òa khóc trong lòng nhân vật khi
nghĩ về người mẹ tảo tần và đất nước
bình dị. (7)Bằng việc lựa chọn hình ảnh
thơ giản dị, giàu sức gợi, sử dụng thể thơ
năm chữ như lời kể tâm tình, thủ thỉ;
cách biểu cảm trực tiếp, từ ngữ giàu sức
biểu cảm, nhịp điệu chậm rãi, sâu lắng;
nhà thơ đã bày tỏ một cách xúc động tình
yêu thương, biết ơn đối với mẹ, tình yêu
quê hương đất nước.Kết đoạn (8)Tóm
lại, với những câu thơ giản dị, ngắn gọn
mà vời vợi nỗi nhớ thương, bài thơ "Gặp
lá cơm nếp" được viết lên từ nỗi nhớ,
tình yêu mà nhà thơ dành cho mẹ và vì
thế đã để lại nhiều cảm xúc trong lòng
độc giả.
Bước 4: Chỉnh sửa bài viết
Rà soát, chỉnh sửa bài viết theo những
gợi ý trong bảng kiểm ở phần hướng dẫn
chung.
3.HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học.
b. Nội dung: Sử dụng SGK, kiến thức đã học để hoàn thành bài tập.
c. Sản phẩm học tập: Kết quả PHT của HS
d. Tổ chức thực hiện:
Nhiệm vụ 1: Viết đoạn văn 5-7 câu, Đề 1: Viết đoạn văn 5-7 câu, ghi lại
ghi lại cảm xúc về bài thơ “Tiếng gà cảm xúc về bài thơ “Tiếng gà trưa”
của nhà thơ Xuân Quỳnh. - BỘ
trưa” của nhà thơ Xuân Quỳnh
CÁNH DIỀU
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
Hướng dẫn làm bài
- GV đặt câu hỏi
*Mở đoạn: Giới thiệu tác giả, tác phẩm
17
Trường THCS Nam Viêm – Tổ KHXH – GV: Nguyễn Thị Thủy

Kế hoạch bài dạy HSG – Ngữ văn 7 – Năm học 2023-2024
? Lập dàn ý cho đề bài trên?
? Viết đoạn văn dựa trên dàn ý đã xây
dựng.
- HS tiếp nhận nhiệm vụ
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS nghe câu hỏi và trả lời.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- HS lần lượt trả lời các câu hỏi của
GV.
- Các HS khác nhận xét, bổ sung.
Dự kiến sản phẩm
*Mở đoạn: Giới thiệu tác giả, tác phẩm
và nêu ấn tượng nhất của em khi đọc bài
thơ
*Thân đoạn:

và nêu ấn tượng nhất của em khi đọc bài
thơ
*Thân đoạn:
- Cảm nhận hình ảnh người bà tần tảo,
yêu thương (nghệ thuật)
- Hình ảnh đàn gà, ổ trứng
- Tình cảm bà cháu
Lưu ý: để làm nổi bật nội dung, cần
cảm nhận những câu thơ hay, những
biện pháp tu từ. (lồng giữa nội dung và
nghệ thuật)
- Đánh giá tác giả: Khẳng định tài năng
và tấm lòng của tác giả

- Cảm nhận hình ảnh người bà tần tảo,
+Tài năng: Lựa chọn hình ảnh thơ giản
yêu thương (nghệ thuật)
dị, giàu sức gợi, sử dụng thể thơ 5 chữ
- Hình ảnh đàn gà, ổ trứng
như lời kể tâm tình, thủ thỉ, cách biểu
cảm trực tiếp, nhịp điệu chậm rãi, sâu
- Tình cảm bà cháu
lắng.
Lưu ý: để làm nổi bật nội dung, cần
cảm nhận những câu thơ hay, những +Tấm lòng tác giả: yêu thương, biết ơn
biện pháp tu từ. (lồng giữa nội dung và bà , yêu quê hương đất nước.
nghệ thuật)
*Kết đoạn:
- Đánh giá tác giả: Khẳng định tài năng - Khẳng định lại cảm xúc về bài thơ
và tấm lòng của tác giả
(nghẹn ngào, xúc động)
+Tài năng: Lựa chọn hình ảnh thơ giản
dị, giàu sức gợi, sử dụng thể thơ 5 chữ
như lời kể tâm tình, thủ thỉ, cách biểu
cảm trực tiếp, nhịp điệu chậm rãi, sâu
lắng.
+Tấm lòng tác giả: yêu thương, biết ơn
bà , yêu quê hương đất nước.

- Ý nghĩa của bài thơ đối với bản thân
(hiểu thêm những vất vả, hi sinh của bà,
từ đó yêu thương, kính trọng và biết ơn
bà)
Có thể viết đoạn văn như sau:

Mở đoạn (1)Trong những bài
thơ viết về bà thì bài thơ "Tiếng gà
18
Trường THCS Nam Viêm – Tổ KHXH – GV: Nguyễn Thị Thủy

Kế hoạch bài dạy HSG – Ngữ văn 7 – Năm học 2023-2024
*Kết đoạn:
- Khẳng định lại cảm xúc về bài thơ
(nghẹn ngào, xúc động)
- Ý nghĩa của bài thơ đối với bản thân
(hiểu thêm những vất vả, hi sinh của bà,
từ đó yêu thương, kính trọng và biết ơn
bà)
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét, bổ sung, chốt kiến thức.

trưa" của nhà thơ Xuân Quỳnh là một
trong những bài thơ để lại cho tôi nhiều
ấn tượng sâu sắc nhất đặc biệt là vẻ đẹp
bình dị của tình bà cháu. Thân đoạn
(2) Bài thơ năm chữ tự do đã cho ta thấy
những kỉ niệm đẹp của tuổi thơ, tình bà
cháu nồng hậu và lòng yêu nước sâu
nặng của một người chiến sĩ. (3) Trong
năm khổ thơ giữa, tiếng gà trưa đã gợi
nhớ bao kỉ niệm sâu sắc về một thời thơ
bé được sống trong tình yêu thương của
bà. (4) Bà dành dụm, chắt chiu từng
quả trứng, chăm đàn gà từng con một kể
cả khi trời gió rét mưa dầm và những gì
thu được từ đàn gà, bà đều dành cho
cháu: nào là “cái quần chéo go”, “ống
rộng dài quét đất”, nào là “cái áo cánh
trúc bâu”…  (5) Chính tình yêu thương
của bà đã trở thành động lực để người
cháu “chiến đấu hôm nay”. (6) Tình
cảm ấy đã khiến người ta có sức mạnh
để bảo vệ những điều bình dị mà thiêng
liêng: “…vì bà, vì tiếng gà, vì ổ trứng
hồng”. Kết đoạn (7) Tóm lại, qua bài
thơ, người đọc cảm nhận tình bà cháu
thắm thiết, đồng thời đó cũng là tình
yêu gia đình, tình yêu Tổ quốc.

Đề 2: Viết đoạn văn (5-7 câu) ghi lại
Nhiệm vụ 2: Viết đoạn văn (5-7 câu) cảm xúc về bài thơ “Mẹ” của nhà thơ
ghi lại cảm xúc về bài thơ “Mẹ” của Đỗ Trung Lai.
nhà thơ Đỗ Trung Lai.
Lập dàn ý:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- GV đặt câu hỏi
*Mở đoạn: Giới thiệu tác giả, tác phẩm
? Lập dàn ý cho đề bài trên?
và nêu ấn tượng chung về tác phẩm
? Viết đoạn văn dựa trên dàn ý đã xây
Có nhiều cách mở đoạn
dựng.
Trường THCS Nam Viêm – Tổ KHXH – GV: Nguyễn Thị Thủy

19

Kế hoạch bài dạy HSG – Ngữ văn 7 – Năm học 2023-2024
- HS tiếp nhận nhiệm vụ
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS nghe câu hỏi và trả lời.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- HS lần lượt trả lời các câu hỏi của
GV.
- Các HS khác nhận xét, bổ sung.
Dự kiến sản phẩm
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét, bổ sung, chốt kiến thức.

Tham khảo các cách sau:
Cách 1: Trong rất nhiều bài thơ viết về
mẹ thì có lẽ bài thơ “Mẹ” của nhà thơ
Đỗ Trung Lai là bài thơ để lại cho em
nhiều ấn tượng nhất./ Hoặc Những bài
thơ viết về mẹ luôn có sức lay động,
truyền cảm đặc biệt là bài thơ Mẹ của
nhà thơ Đỗ Trung Lai.
Cách 2: Đọc bài thơ “Mẹ” của tác giả
Đỗ Trung Lai, em vô cùng xúc động
trước nỗi xót xa, nghẹn ngào của người
con khi chứng kiến mẹ già nua theo năm
tháng.
Cách 3: Đã có rất nhiều bài thơ hay viết
về mẹ nhưng có lẽ bài thơ “Mẹ” của tác
giả Đỗ Trung Lai để lại trong em nhiều
cảm xúc nhất./ Đã từ bao đời nay, hình
ảnh người mẹ thường hiện hữu trong thơ
ca và một trong những bài thơ hay viết
về mẹ là bài “Mẹ” của nhà thơ Đỗ
Trung Lai.
*Thân đoạn
- Cảm nhận cái hay về nội dung:
+ Hình ảnh người mẹ đang ngày một
héo mòn theo quy luật cuộc đời.
+ Niềm thương cảm, xót xa đến nghẹn
ngào của người con khi chứng kiến mẹ
mỗi ngày một già đi mà không có cách
nào níu giữ.
- Cảm nhận đặc sắc về nghệ thuật: Sử
dụng yếu tố so sánh (xem phần tìm ý)

Trường THCS Nam Viêm – Tổ KHXH – GV: Nguyễn Thị Thủy

20

Kế hoạch bài dạy HSG – Ngữ văn 7 – Năm học 2023-2024
Lưu ý: Có thể lồng cảm nhận nội dung
và nghệ thuật.
- Đánh giá tác giả
+Tài năng: Lựa chọn hình ảnh thơ giản
dị, mộc mạc nhưng lắng sâu bao cảm
xúc…..
+Tấm lòng: yêu thương mẹ vô vàn.
*Kết đoạn:
- Khẳng định lại cảm xúc về bài thơ
(nghẹn ngào, xúc động)
-Ý nghĩa của bài thơ đối với bản thân
(trân trọng, nâng niu những tháng ngày
có mẹ bên cạnh)
Bước 3: Viết bài
Có thể viết đoạn văn như sau:
Mở đoạn (1)Trong rất nhiều bài
thơ viết về mẹ thì có lẽ bài thơ “Mẹ”
của nhà thơ Đỗ Trung Lai là bài thơ để
lại cho em nhiều ấn tượng nhất./ Hoặc
Những bài thơ viết về mẹ luôn có sức
lay động, truyền cảm đặc biệt là bài
thơ Mẹ của nhà thơ Đỗ Trung Lai.Thân
đoạn (2)Bài thơ là lời của người con,
bộc lộ cảm xúc xót xa thương cảm khi
thấy mẹ ngày một già đi, tuổi cao sức
yếu, không còn khỏe mạnh minh mẫn
như ngày nào và bao nỗi đắng c...