Ngày soạn:…/…/…
Ngày dạy; 12/09/2025
CHUYÊN ĐỀ 1: LỊCH SỬ NGHỆ THUẬT TRUYỀN THỐNG VIỆT NAM
(15 tiết)
I. MỤC TIÊU CHUYÊN ĐỀ
1. Năng lực
Năng lực chung:
-

Tự chủ, tự học: thông qua việc liệt kê được những thành tựu nghệ thuật
chính thời Mạc; nêu được những điểm chính của nghệ thuật kiến trúc thời
Mạc; phân tích được những điểm mới về nghệ thuật thời Lê trung hưng.

-

Giải quyết vấn đề và sáng tạo: thông việc nêu được những nét cơ bản của
nghệ thuật thời Lê trung hưng về kiến trúc, điêu khắc, mĩ thuật thông qua
hoạt động trải nghiệm thực tế hoặc sưu tầm tranh ảnh, tài liệu; nêu được
những điểm mới của nghệ thuật thời Nguyễn.

-

Giao tiếp và hợp tác: thông qua việc mô tả được những nét cơ bản về nghệ
thuật thời Nguyễn về kiến trúc, điêu khắc, mĩ thuật, âm nhạc thông qua hoạt
động trải nghiệm thực tế hoặc sưu tầm tranh, ảnh, tài liệu,…; nêu được
những điểm mới của nghệ thuật thời Nguyễn.

Năng lực riêng:
-

Tìm hiểu lịch sử: thông qua việc nêu được những nét cơ bản của nghệ thuật
thời Lý, Trần, Lê sơ, Lê trung hưng, Nguyễn về kiến trúc, điêu khắc thông
qua hoạt động trải nghiệm thực tế hoặc sưu tầm tranh, ảnh, tài liệu,…

2. Phẩm chất
-

Chăm chỉ trong học tập, tích cực tìm tòi và khám phá kiến thức mới.

-

Có ý thức, trách nhiệm trong việc bảo tồn, phát huy các di sản văn hóa của
dân tộc và nhân loại nói chung.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC

1. Đối với giáo viên
-

Xây dựng kế hoạch theo định hướng phát triển năng lực.

-

Tranh, ảnh, tư liệu có liên quan đến nội dung Lịch sử nghệ thuật truyền
thống Việt Nam.

-

Phiếu học tập.

-

Máy tính, máy chiếu (nếu có).

2. Đối với học sinh
-

SHS Chuyên đề học tập Lịch sử 11.

-

Tranh ảnh, tư liệu về một số công trình kiến trúc, điêu khắc tiêu biểu của các
thời kì: Lý, Trần, Lê sơ, Mạc, Lê trung hưng và Nguyễn.

III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo sự hứng thú, kích thích HS muốn khám phá về các thành tựu của
nghệ thuật truyền thống Việt Nam ngay từ đầu bài học.
b. Nội dung:
- GV trình chiếu cho HS quan sát Hình 1 kết hợp một số hình ảnh, video liên quan
đến một số bức tượng chùa Tây Phương, HS trình bày một số hiểu biết về nghệ
thuật điêu khắc của ngôi chùa này.
- GV trình chiếu cho HS quan sát hình ảnh Điện Thái Hòa trong Đại Nội Huế
(Thừa Thiên Huế), dẫn dắt và yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Việt Nam còn có những
thành tựu tiêu biểu nào khác về kiến trúc, điêu khắc, mĩ thuật, âm nhạc? Hãy chia
sẻ những hiểu biết của em về một trong các thành tựu đó.
c. Sản phẩm:
- HS trình bày hiểu biết của bản thân về tượng chùa Tây Phương và nghệ thuật
điêu khắc của ngôi chùa này.
- HS trình bày hiểu biết về một trong các thành tựu tiêu biểu về kiến trúc, điêu
khắc, mĩ thuật, âm nhạc truyền thống Việt Nam và chuẩn kiến thức của GV.
d.Tổ chức thực hiện:
Nhiệm vụ 1: Quan sát Hình 1 SGK tr.4 và trả lời câu hỏi

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV trình chiếu cho HS quan sát Hình 1 kết hợp hình ảnh, video về một số bức
Tượng La Hán chùa Tây Phương:

https://www.youtube.com/watch?v=h5GOpuzZi0k
- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Nêu một số hiểu biết của em về Tượng La Hán
chùa Tây Phương và nghệ thuật điêu khắc của ngôi chùa này.
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS xem hình ảnh, video, vận dụng một số kiến thức đã học, hiểu biết của bản
thân và trả lời câu hỏi.
- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV mời đại diện 1 – 2 HS trả lời.
- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, đánh giá và kết luận:
+ Chùa Tây Phương (Hà Nội) lưu giữ hệ thống 64 pho tượng phật giáo niên đại
thế kỷ XVIII, XIX, phản ánh đậm nét đời sống, văn hóa Việt Nam trong nhiều giai
đoạn lịch sử. 18 vị La Hán ở đây được các nghệ nhân dân gian sáng tạo vượt qua
mọi chuẩn mực, trở thành những tác phẩm kinh điển của nghệ thuật điêu khắc cổ
Việt Nam.
+ Tượng La Hán là một trong những đề tài phổ biến của nghệ thuật điêu khắc kiến
truyền thống Việt Nam, được khắc trên chất liệu gỗ. Qua bàn tay tài hoa của
những người thợ, hình ảnh các vị La Hán trở nên sống động và gần gũi.
+ Theo quan điểm phật học, các vị La Hán chùa Tây Phương là những vị “Phật tổ
kế đăng” giữ vai trò kế tiếp, đăng quang ngôi vị đứng đầu phật pháp. Hiện chùa
Tây Phương đang lưu giữ 18 vị Phật tổ trong 28 vị Phật toàn giác trong quá khứ,
đó là điều đặc biệt về những pho tượng La hán ở chùa Tây Phương.
+ Đây cũng là nguồn cảm hứng để nhà thơ Huy Cận viết bài thơ nổi tiếng Các vị
La Hán chùa Tây Phương năm 1960.
- GV chuyển sang nhiệm vụ mới.
Nhiệm vụ 2: Ai hiểu biết hơn
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV trình chiếu cho HS quan sát hình ảnh Điện Thái Hòa trong Đại Nội Huế
(Thừa Thiên Huế)và dẫn dắt: Hình dưới đây là một trong những thành tựu tiêu
biểu về kiến trúc và điêu khắc truyền thống Việt Nam. Trải qua các thời kì từ Lý,
Trần đến Nguyễn, Việt Nam còn có rất nhiều những thành tựu tiêu biểu khác về
kiến trúc, điêu khắc, mĩ thuật và âm nhạc.

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân và trả lời câu hỏi:
+ Việt Nam còn có những thành tựu tiêu biểu nào khác về kiến trúc, điêu khắc, mĩ
thuật, âm nhạc?
+ Hãy chia sẻ những hiểu biết của em về một trong các thành tựu đó.
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS quan sát hình ảnh, dựa vào kiến thức đã học, hiểu biết của bản thân và trả lời
câu hỏi.
- GV quan sát, hỗ trợ, hướng dẫn HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV mời đại diện 1 – 2 HS trình bày hiểu biết trước lớp.
- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có).
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, đánh giá câu trả lời của HS và nêu ví dụ:
CHÙA MỘT CỘT – HÀ NỘI
+ Chùa Một Cột còn có các tên gọi khác là Diên Hựu Tự hay Liên Hoa Đài. Chùa
được xây dựng vào năm 1049, dưới thời vua Lý Thái Tông. Theo truyền thuyết,
vua Lý Thái Tông mơ thấy Phật Bà Quan Âm đang toạ trên đài sen toả ánh hào
quang và mời nhà vua lên đài sen. Tỉnh giấc, nhà vua kể với bề tôi. Nhà sư Thiển
Tuệ khuyên vua nên dựng chùa trên trụ đá như trong giấc mơ, làm toà sen để Phật
Bà ngự ở trên.

+ Dưới thời Lý, chùa toạ lạc trên đất thôn Thanh Bảo, huyện Quảng Đức, ở phía
tây Hoàng thành Thăng Long. Ngày nay, chùa nằm tại công viên phía sau phố
Ông Ích Khiêm, ngay cạnh quần thể di tích Quảng trường Ba Đình - Lăng Chủ
tịch Hồ Chí Minh, thuộc quận Ba Đình, thành phố Hà Nội.
+ Chùa Một Cột đã được phục dựng, trùng tu nhiều lần qua các thời Trần, Hậu
Lê, Nguyễn. Đến năm 1954, trước khi quân Pháp rút khỏi Hà Nội đã đặt thuốc nổ
phá chùa. Năm 1955, Bộ Văn hoá cho dựng lại theo thiết kế của kiến trúc sư
Nguyễn Bá Lăng nhưng quy mô chỉ gói gọn trong một ngôi chùa nhỏ.

https://www.youtube.com/watch?v=tYXe1AnQQxk
- GV dẫn dắt HS vào bài học: Nghệ thuật truyền thống Việt Nam rất đa dạng, đã có
hàng nghìn năm lịch sử là một bộ phận của văn hoá Việt Nam, được truyền từ thế hệ
này sang thế hệ khác. Vậy lịch sử truyền thống Việt Nam qua các triều đại có sự

phát triển, khác biệt như thế nào? Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu trong chuyên đề
này – Chuyên đề 1 – Lịch sử nghệ thuật truyền thống Việt Nam.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
HOẠT ĐỘNG 1: TÌM HIỂU NGHỆ THUẬT THỜI LÝ – TRẦN
Hoạt động 1.1. Tìm hiểu về nghệ thuật thời Lý
Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu về nghệ thuật kiến trúc
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được những nét cơ bản của nghệ thuật
kiến trúc thời Lý thông qua hoạt động trải nghiệm thực tế hoặc sưu tầm tranh, ảnh,
tài liệu.

b. Nội dung: GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, khai thác tư liệu, bảng 1, hình 2, 3,
4, thông tin trong mục I.1.a SGK tr.5, 6 và trả lời câu hỏi:
- Nêu những nét cơ bản của nghệ thuật kiến trúc thời Lý và rút ra nhận xét.
- Mô tả một công trình kiến trúc thời Lý mà em ấn tượng nhất.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về những nét cơ bản của nghệ thuật kiến trúc thời
Lý và chuẩn kiến thức của GV.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu về nghệ thuật kiến trúc

I. Nghệ thuật thời Lý –

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

Trần

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, khai thác tư liệu, 1. Nghệ thuật thời Lý
bảng 1, hình 2, 3, 4, thông tin trong mục I.1.a SGK tr.5, a. Kiến trúc
6 và trả lời câu hỏi: Nêu những nét cơ bản của nghệ * Những nét cơ bản của
thuật kiến trúc thời Lý và rút ra nhận xét.

nghệ thuật kiến trúc:
- Kiến trúc cung đình:
+ Kinh thành Thăng Long
phát triển dưới thời vua Lý
Thái Tổ. Hoàng Thành Thăng
Long được xây dựng trên quy
mô lớn.
+ Dấu tích nghệ thuật kiến
trúc thời Lý tại Hoàng Thành
Thăng Long: những công
trình có loại hình phong phú,
quy mô rộng lớn, trang trí
tinh xảo; kết hợp hài hòa giữa
các chất liệu gỗ, đá, gạch, đất
nung; quy hoạch thống nhất
và cân xứng.

- Kiến trúc tôn giáo và tín
ngưỡng dân gian:
+ Hệ thống chùa, tháp được
xây dựng ở nhiều nơi.
+ Hệ thống đền thờ thần linh,
anh hùng, người có công với
làng, với nước,…
+ Các công trình chùa, tháp,
đền,…được xây dựng hài hòa
với cảnh quan xung quanh ,
tạo ra sự hòa hợp lâu dài giữa
con người, kiến trúc và thiên
nhiên.
* Một số công trình kiến
trúc tiêu biểu:
- Chùa: chùa Phật Tích, chùa
Dạm, chùa Đọi Sơn, chùa
Hình 4. Chùa Một Cột (Hà Nội)

Diên Hựu,…

- GV cho HS quan sát thêm một số hình ảnh, video về - Tháp: tháp Bảo Thiên, tháp
nghệ thuật kiến trúc thời Lý do GV cung cấp (Đính kèm Chiêu Ân, tháp Phật Tích,
phía dưới Nhiệm vụ 1).
tháp Sùng Thiện Diên Linh,
- GV yêu cầu HS liên hệ thực tế, liên hệ bản thân và trả …
lời câu hỏi: Mô tả một công trình kiến trúc thời Lý mà - Đền: đền Đồng Cổ, đền Bà
em ấn tượng nhất.
Chúa Kho,…
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS khai thác hình ảnh, video, tư liệu, thông tin trong
mục và trả lời câu hỏi.
- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 1 – 2 HS nêu nét cơ bản của nghệ
thuật kiến trúc thời Lý, nhận xét.
- GV mời đại diện 1 – 2 HS mô tả công trình kiến trúc
thời Lý mà em ấn tượng nhất.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học
tập
- GV nhận xét, đánh giá và kết luận.
- GV chuyển sang nhiệm vụ mới.
Dấu tích kiến trúc thời Lý tại Hoàng thành Thăng Long
https://www.youtube.com/watch?v=zWVfC4ZraO0

Chùa Phật Tích
https://www.youtube.com/watch?v=-QTr4_1OkHs

Chùa Một Cột
https://vni.pro.vn/true360/sen

Đền Bà Chúa Kho

Tháp Báo Thiên

Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu về nghệ thuật điêu khắc
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được những nét cơ bản của nghệ thuật
điêu khắc thời Lý thông qua hoạt động trải nghiệm thực tế hoặc sưu tầm tranh, ảnh,
tài liệu.
b. Nội dung: GV yêu cầu HS làm việc theo cặp, yêu cầu HS, quan sát Hình 5, 6,
mục Góc khám phá và trả lời câu hỏi:
- Nêu những nét cơ bản của nghệ thuật điêu khắc thời Lý và rút ra nhận xét.
- Mô tả một tác phẩm điêu khắc thời Lý mà em ấn tượng nhất.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về những nét cơ bản của nghệ thuật điêu khắc
thời Lý và chuẩn kiến thức của GV.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu về nghệ thuật điêu khắc

b. Điêu khắc

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

* Những nét cơ bản của nghệ

- GV yêu cầu HS làm việc theo cặp, yêu cầu HS, quan thuật điêu khắc:
sát Hình 5, 6, mục Góc khám phá và trả lời câu hỏi: - Phát triển phong phú, đa
Nêu những nét cơ bản của nghệ thuật điêu khắc thời dạng, tiêu biểu là hình tượng
Lý và rút ra nhận xét.

rồng; tượng bằng đồng, gỗ, đá,
đất nung.
- Hình tượng rồng thời Lý chịu

ảnh hưởng của Phật giáo, đặc
điểm nổi bật: thân hình tròn, da
trơn, nhỏ dần về phần đuôi.
Thân rồng thường uốn lượn
mềm mại, nhẹ nhàng, thanh
thoát và có tư thế như đang
Hình 5. Lá đề bằng đất nung chạm hình rồng thời Lý

bay.
* Một số công trình tiêu biểu:
đỉnh tháp Báo Thiên, chuông
Quy Điền, tượng Phật Di Lặc
chùa Quỳnh Lâm.

Hình 6. Hình tượng rồng thời Lý trên đất nung
- GV cho HS quan sát thêm một số hình ảnh, video về
nghệ thuật điêu khắc thời Lý do GV cung cấp (Đính
kèm phía dưới Nhiệm vụ 2).
- GV yêu cầu HS liên hệ thực tế, liên hệ bản thân và
trả lời câu hỏi: Mô tả một tác phẩm điêu khắc thời Lý
mà em ấn tượng nhất.
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS khai thác hình ảnh, video, tư liệu, thông tin trong
mục và trả lời câu hỏi.
- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận
- GV mời đại diện 1 – 2 HS nêu nét cơ bản của nghệ
thuật điêu khắc thời Lý, nhận xét.

- GV mời đại diện 1 – 2 HS mô tả một tác phẩm điêu
khắc thời Lý mà em ấn tượng nhất.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học
tập
- GV nhận xét, đánh giá và kết luận.
- GV kết luận chung: Thành tựu điêu khắc và kiến
trúc thời Lý là sự kết hợp giữa các yếu tố: điều kiện tự
nhiên, xã hội với tôn giáo đương thời; sự kế thừa nghệ
thuật truyền thống của người Việt và sự tiếp thu
những yếu tố văn hóa bên ngoài (Ấn Độ, Trung Hoa,
…)
- GV chuyển sang nhiệm vụ mới.

Chuông Quy Điền

Chùa Quỳnh Lâm

https://www.youtube.com/watch?v=o7Utz2G6KU8

Điêu khắc rồng thời Lý

Đầu ngói trang trí hoa sen

(chùa Phật Tích , Bắc Ninh)

(Hoàng thành Thăng Long, Hà Nội)

Tượng tiên nữ đầu người mình chim

Tượng uyên ương gắn trên mái ngói

(chùa Phật Tích, Bắc Ninh)

(Bảo tàng lịch sử quốc gia Hà Nội)

Hoạt động 1.2. Tìm hiểu về nghệ thuật thời Trần
Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu về nghệ thuật kiến trúc
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được những thành tựu chính về nghệ
thuật kiến trúc thời Trần thông qua hoạt động trải nghiệm thực tế hoặc sưu tầm
tranh, ảnh, tài liệu,…
b. Nội dung: GV yêu cầu HS làm việc cặp đôi, khai thác Hình 7, 8, thông tin trong
mục 2a SGK tr.7, 8 và hoàn thành Phiếu học tập số 1: Nêu những nét chính về kiến
trúc thời Trần và rút ra nhận xét.
c. Sản phẩm: Phiếu học tập số 1 của HS và chuẩn kiến thức của GV.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu về nghệ thuật kiến trúc

2. Nghệ thuật thời Trần

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

a. Kiến trúc

- GV yêu cầu HS làm việc cặp đôi, khai thác Hình 7, 8, Kết quả Phiếu học tập số 1
thông tin trong mục 2a SGK tr.7, 8 và hoàn thành Phiếu đính kèm phía dưới Nhiệm vụ
học tập số 1: Nêu những nét chính về kiến trúc thời 1.
Trần và rút ra nhận xét.

Hình 7. Tháp Phổ Minh trong khuôn viên
chùa Phổ Minh (Nam Định)

Hình 8. Chùa Bối Khê
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Nội dung

Đặc điểm

Kiến trúc cung đình
Kiến trúc tôn giáo và tín
ngưỡng dân gian
- GV cho HS quan sát thêm một số hình ảnh, video về
nghệ thuật kiến trúc thời Trần do GV cung cấp (Đính
kèm phía dưới Nhiệm vụ 1).
- GV yêu cầu HS liên hệ thực tế, liên hệ bản thân và trả
lời câu hỏi: Mô tả một công trình kiến trúc thời Trần
mà em ấn tượng nhất.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS khai thác hình ảnh, video, tư liệu, thông tin trong
mục và trả lời câu hỏi.
- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận
- GV mời đại diện 1 – 2 HS nêu những nét chính về
kiến trúc thời Lý theo Phiếu học tập số 1.
- GV mời đại diện 1 – 2 HS mô tả công trình kiến trúc
thời Trần mà em ấn tượng nhất.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học
tập
- GV nhận xét, đánh giá và kết luận.
- GV chuyển sang nhiệm vụ mới.

Chùa Thái Lạc (Hưng Yên)
https://www.youtube.com/watch?v=46yNiBPnTD4
https://www.youtube.com/watch?v=XnY9ANhbiiE

Chùa Bối Khê (Hà Nội)

Tượng đầu chim phượng

Nền kiến trúc cung điện thời Trần

(Bảo tàng lịch sử quốc gia, Hà Nội)

(Hố khai quật B16,
Hoàng thành Thăng Long)

KẾT QUẢ PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Nội dung

Đặc điểm

Kiến trúc cung đình

Hệ thống cung điện tại Kinh thành Thăng Long, cung điện ở
Tức Mặc (Nam Định), hành cung Thiên Trường.

Kiến trúc tôn giáo và - Đền, chùa, lăng mộ: tiếp tục được xây dựng.
tín ngưỡng dân gian

- Tiêu biểu là đền An Sinh, chùa Bối Khê (Thanh Oai, Hà
Nội),…

Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu về nghệ thuật điêu khắc
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được những thành tựu chính về nghệ
thuật điêu khắc thời Trần thông qua hoạt động trải nghiệm thực tế hoặc sưu tầm
tranh, ảnh, tài liệu,…
b. Nội dung: GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, khai thác Hình 9, 10, mục Em có
biết, thông tin trong mục 2b SGK tr.8, 9 và trả lời câu hỏi:
- Nêu những thành tựu chính về điêu khắc thời Trần và rút ra nhận xét.
- Mô tả một tác phẩm điêu khắc thời Trần mà em ấn tượng nhất.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về những thành tựu chính về nghệ thuật điêu
khắc thời Trần và chuẩn kiến thức của GV.
d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu về nghệ thuật điêu khắc

b. Điêu khắc

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- Khá phát triển, biểu hiện rõ

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, khai thác Hình 9, nét qua hình tượng rồng:
10, mục Em có biết, thông tin trong mục 2b SGK tr.8, 9 + Các tác phẩm chạm khắc
và trả lời câu hỏi: Nêu những thành tựu chính về điêu trên đá (tượng hổ đá tại lăng
khắc thời Trần và rút ra nhận xét.

Trần Thủ Độ), tác phẩm đúc
bằng đồng (vạc Phổ Minh).
+ Hình tượng rồng có thân
hình mập mạp, uốn khúc
mạnh mẽ hơn rồng thời Lý,
chủ yếu được chạm trên bia,
bệ đá.
- Thể hiện qua hình tượng

Hình 9. Hình tượng rồng thời Trần

trâu, ngựa ở lăng vua Trần
Hiến Tông, hương án ở chùa
Đậu, chùa Thầy, chùa Ngọc
Đình, chùa Bối Khê (Hà Nội),
chùa Dầu (Ninh Bình), chùa
Thanh Lũng (Phú Thọ),….
- Phù điêu hình nhạc công
biểu diễn mang phong cách
Chăm-pa.

- GV cho HS quan sát thêm một số hình ảnh, video về
nghệ thuật điêu khắc thời Trần do GV cung cấp (Đính
kèm phía dưới Nhiệm vụ 2).
- GV yêu cầu HS liên hệ thực tế, liên hệ bản thân và trả
lời câu hỏi: Mô tả một tác phẩm điêu khắc thời Trần mà
em ấn tượng nhất.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS khai thác hình ảnh, video, tư liệu, thông tin trong
mục và trả lời câu hỏi.
- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận
- GV mời đại diện 1 – 2 HS nêu những nét chính về
nghệ thuật điêu khắc thời Trần.
- GV mời đại diện 1 – 2 HS mô tả một tác phẩm điêu
khắc thời Trần mà em ấn tượng nhất.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học
tập
- GV nhận xét, đánh giá và kết luận: Nghệ thuật điêu
khắc thời Trần là sự tiếp nối của nghệ thuật điêu khắc
thời Lý nhưng cách tạo hình hiện thực khoáng đạt, khỏe
khoắn hơn và thể hiện rõ tinh thần thượng võ, dấu ấn
vương quyền.
- GV chuyển sang nhiệm vụ mới.

Vũ nữ múa – Bệ đá chùa Hoa Long

Cánh cửa rồng – chùa Phổ Minh

https://www.youtube.com/watch?v=lWVd3oN__6Y
https://baovatquocgia.baotangso.vn

Tượng hổ tại lăng Trần Thủ Độ

Tượng Đệ nhất Tổ Trần Nhân Tông

(Thái Bình)

trong tháp Tổ (Yên Tử, Quảng Ninh)

Tượng quan hầu tại lăng Trần Hiến Tông
(Đông Triều – Quảng Ninh)

Hình tượng rồng
(Bảo tàng lịch sử quốc gia, Hà Nội)

HOẠT ĐỘNG 2: TÌM HIỂU NGHỆ THUẬT THỜI LÊ SƠ VÀ THỜI MẠC
Hoạt động 2.1. Tìm hiểu về nghệ thuật thời Lê sơ
Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu về nghệ thuật kiến trúc
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được những thành tựu chính của nghệ
thuật kiến trúc thời Lê sơ thông qua hoạt động trải nghiệm thực tế hoặc sưu tầm
tranh, ảnh, tài liệu.
b. Nội dung: GV yêu cầu HS làm theo nhóm, khai thác Tư liệu, Hình 11, 12, thông
tin trong mục 1a SGK tr.10, 11 và trả lời câu hỏi:

- Nêu những thành tựu chính về kiến trúc thời Lê sơ và rút ra nhận xét.
- Mô tả một công trình kiến trúc thời Lê sơ mà em ấn tượng nhất.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về những thành tựu chính của nghệ thuật kiến
trúc thời Lê sơ và chuẩn kiến thức của GV.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu về nghệ thuật kiến trúc

II. Nghệ thuật thời Lê sơ và

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

thời Mạc

- GV chia HS cả lớp thành 4 nhóm.

1. Nghệ thuật thời Lê sơ

- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm, khai thác Tư liệu, a. Kiến trúc
Hình 11, 12, thông tin trong mục 1a SGK tr.10, 11 và - Kiến trúc cung đình:
trả lời câu hỏi: Nêu những thành tựu chính về kiến trúc + Kinh thành Thăng Long và
thời Lê sơ và rút ra nhận xét.

hệ thống cung điện được
trùng tu, xây mới trên quy mô
lớn.
+ Khu Văn Miếu, nhà Thái
Học, công đường của các cơ
quan triều đình được tu bổ,
mở rộng thêm.
+ Xây dựng khu quần thể
kiến trúc Lam Kinh, gồm các
điện , miếu, lăng mộ của các
vua Lê.
- Kiến trúc tôn giáo và tín
ngưỡng dân gian:
+ Việc xây chùa mới bị hạn
chế. Một số chùa, tháp được
trùng tu (chùa Minh Độ, chùa
Thiên Phúc, chùa Kim Liên,

chùa Thúy Lai, tháp chùa Hoa
Yên (Hà Nội), chùa Đại Bi
(Bắc Ninh),…
+ Các lăng mộ của vua,
hoàng hậu công chúa, hoàng
tử,… có quy mô nhỏ.

- GV cho HS quan sát thêm một số hình ảnh về nghệ
thuật kiến trúc thời Lê sơ do GV cung cấp:

Cổng đoan môn trong Khu di tích
Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội)

Mảnh mô hình tháp men xanh thời Lê sơ

Cặp rồng đá ở bậc thềm Điện Kính Thiên
(Hà Nội)

Tòa chính điện trong Khu di tích Lam Kinh
(Thọ Xuân, Thanh Hóa)
- GV yêu cầu HS liên hệ thực tế, liên hệ bản thân và trả
lời câu hỏi: Mô tả một công trình kiến trúc thời Lê sơ
mà em ấn tượng nhất.
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS khai thác hình ảnh, video, tư liệu, thông tin trong
mục, thảo luận nhóm và trả lời câu hỏi.
- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận
- GV mời đại diện 1 – 2 nhóm nêu những nét chính về
kiến trúc thời Lê sơ và rút ra nhận xét.

- GV mời đại diện 1 – 2 HS mô tả một công trình kiến
trúc thời Lê sơ mà em ấn tượng nhất.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học
tập
- GV nhận xét, đánh giá và kết luận.
- GV chuyển sang nội dung mới.
Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu về nghệ thuật điêu khắc
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được những thành tựu chính của nghệ
thuật điêu khắc thời Lê sơ thông qua hoạt động trải nghiệm thực tế hoặc sưu tầm
tranh, ảnh, tài liệu.
b. Nội dung: GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, khai thác Hình 13 – 16, mục Em
có biết, thông tin trong mục 1b SGK tr.11, 12 và trả lời câu hỏi:
- Nêu những thành tựu chính về điêu khắc thời Lê sơ và rút ra nhận xét.
- Mô tả một tác phẩm điêu khắc thời Lê sơ mà em ấn tượng nhất.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về những thành tựu chính của nghệ thuật điêu
khắc thời Lê sơ và chuẩn kiến thức của GV.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu về nghệ thuật điêu khắc

b. Điêu khắc

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- Sự phát triển của điêu khắc

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, khai thác Hình 13 – thời Lê sơ được thể hiện qua
16, mục Em có biết, thông tin trong mục 1b SGK tr.11, hình tượng rồng, tượng quan
12 và trả lời câu hỏi: Nêu những thành tựu chính về hầu, tượng thú, bia Vĩnh
điêu khắc thời Lê sơ và rút ra nhận xét.

Lăng, bia tiến sĩ ở Văn Miếu
– Quốc Tử Giám (Hà Nội).
+ Hình tượng rồng thể hiện sự
mạnh mẽ, uy quyền của nhà
vua.
+ Bia tiến sĩ là tác phẩm còn

nguyên vẹn hình dáng đến
ngày nay, khắc tên những
người đỗ tiến sĩ các khoa thi
Đinh thời Lê sơ, Mạc, Lê
trung hưng.
- Nghệ thuật chạm gỗ ở các
Hình 13. Đôi rồng đá ở Điện Kính Thiên

đình làng chủ yếu miêu tả
hoạt động của người dân như
đấu

vật,

đánh

cờ,

chèo

thuyền,…
- Tranh khắc gỗ (tranh Đông
Hồ, tranh Hàng Trống) đã tạo
ra những bức tranh dân gian
đặc sắc, là tài sản quý giá
trong kho tàng nghệ thuật
Việt Nam.

- GV cho HS quan sát thêm hình ảnh, video về điêu
khắc thời Lê Sơ:

Bia Vĩnh Lăng (tại Khu di tích Lam Kinh – Thanh Hóa)

Bậc thềm chạm rồng ở Điện Kính Thiên trong Khu di
tích Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội)
https://vr3d.vn/trienlam/rong-san-sau-dien-kinh-thien

Tượng voi chầu ở lăng vua Lê Thái Tổ

Ngói rồng men vàng và men xanh thời Lê sơ
(Trưng bày tại Khu di tích Hoàng thành Thăng Long)
- GV yêu cầu HS liên hệ thực tế, liên hệ bản thân và trả
lời câu hỏi: Mô tả một tác phẩm điêu khắc thời Lê sơ
mà em ấn tượng nhất.
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS khai thác hình ảnh, video, tư liệu, thông tin trong
mục, thảo luận nhóm và trả lời câu hỏi.
- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận
- GV mời đại diện 1 – 2 HS nêu những nét chính về
điêu khắc thời Lê sơ và rút ra nhận xét.
- GV mời đại diện 1 – 2 HS mô tả một công điêu khắc
thời Lê sơ mà em ấn tượng nhất.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học
tập
- GV nhận xét, đánh giá và kết luận: Nghệ thuật thời Lê
sơ kế thừa những tinh hoa của nghệ thuật thời Lý –
Trần, có những bước tiến mới cả về nội dung và hình
thức thể hiện.
- GV chuyển sang nội dung mới.
Hoạt động 2.2. Tìm hiểu về nghệ thuật thời Mạc
Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu về nghệ thuật kiến trúc

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được những thành tựu chính của nghệ
thuật kiến trúc thời Mạc thông qua hoạt động trải nghiệm thực tế hoặc sưu tầm
tranh, ảnh, tài liệu.
b. Nội dung: GV yêu cầu HS làm theo 4 nhóm, khai thác Hình 17 – 19, thông tin
trong mục 2a SGK tr.13, 14 và:
- Hoàn thành Phiếu học tập số 2: Liệt kê những thành tựu về kiến trúc và nêu
những điểm chính của nghệ thuật kiến trúc thời Mạc.
- Trả lời câu hỏi: Mô tả một công trình kiến trúc thời Mạc mà em ấn tượng nhất.
c. Sản phẩm: Phiếu học tập số 2, câu trả lời của HS về những thành tựu chính của
nghệ thuật kiến trúc thời Mạc và chuẩn kiến thức của GV.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu về nghệ thuật kiến trúc

2. Nghệ thuật thời Mạc

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

a. Kiến trúc

- GV chia HS cả lớp thành 4 nhóm.

Kết quả Phiếu học tập số 2

- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm, khai thác Hình 17 – đính kèm phía dưới Nhiệm vụ
19, thông tin trong mục 2a SGK tr.13, 14 và hoàn thành 1.
Phiếu học tập số 2: Liệt kê những thành tựu về kiến
trúc và nêu những điểm chính của nghệ thuật kiến trúc
thời Mạc.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Nội dung
Kiến trúc cung đình

Đặc điểm

Kiến trúc tôn giáo và
tín ngưỡng dân gian
- GV cho HS quan sát thêm hình ảnh về kiến trúc thời
Mạc:

Khai quật khu lăng mộ ở Dương Kinh (Hải Phòng)

Cổng thành nhà Mạc (Lạng Sơn)
- GV yêu cầu HS liên hệ thực tế, liên hệ bản thân và cho
biết: Mô tả một công trình kiến trúc thời Mạc mà em ấn
tượng nhất.
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thảo luận theo nhóm, khai thác hình ảnh, tư liệu
trong mục và hoàn thành Phiếu học tập số 2.
- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận
- GV mời đại diện 2 nhóm nêu những thành tựu về kiến
trúc và những điểm chính của nghệ thuật kiến trúc thời
Mạc theo Phiếu học tập số 2.

- GV yêu cầu 2 nhóm còn lại nhận xét, bổ sung ý kiến
(nếu có).
- GV mời đại diện 1 – 2 HS mô tả một công trình kiến
trúc thời Mạc mà em ấn tượng nhất.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học
tập
- GV nhận xét, đánh giá và kết luận: Nghệ thuật kiến
trúc thời Mạc kế thừa nét mềm mại của thời Lý, sự
dung dị , khỏe khoắn của thời Trần, sự hồn hậu,
nhân văn của thời Lê sơ.
- GV chuyển sang nhiệm vụ mới.
KẾT QUẢ PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Nội dung
Kiến trúc cung đình

Đặc điểm
- Nhà Mạc thừa hưởng các công trình cung điện của nhà Lê
sơ để lại.
- Các vua nhà Mạc xây dựng thêm nhiều cung điện ở
Dương Kinh (thuộc Hải Phòng ngày nay) như: điện Phúc
Huy, điện Hưng Quốc,…

Kiến trúc tôn giáo và - Ngày nay còn tồn tại khoảng 142 công trình liên quan đến
tín ngưỡng dân gian

thời nhà Mạc là chùa, tiêu biểu là: chùa Bà Tấm (Gia
Lâm), chùa Trăm Gian (Chương Mỹ, Hà Nội), chùa Cập
Nhất (Thanh Hà, Hải Dương).
- Đình làng phổ biến. Một số ngôi đình nổi tiếng ở thời
Mạc là: đình Lỗ Hạnh (Hiệp Hòa, Bắc Giang), đình Tây
Đằng (Ba Vì, Hà Nội), đình Thụy Phiêu (Ba Vì, Hà Nội),
đình La Phù (Thường Tín, Hà Nội),…
- Các đạo quán có điều kiện được sửa sang, tu bổ. Các đạo
quán còn tồn tại đến ngày nay như: quán Hưng Thánh,
quán Hội Linh, quán Linh Tiên (Hà Nội); quán Thụy Ứng,

quán Đế Thích, quán Chân Thánh (Hưng Yên); quán Viên
Dương (Hà Nội), quán Tiên Phúc (Hải Dương),…
Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu về nghệ thuật điêu khắc
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được những thành tựu chính của nghệ
thuật điêu khắc thời Mạc thông qua hoạt động trải nghiệm thực tế hoặc sưu tầm
tranh, ảnh, tài liệu.
b. Nội dung: GV yêu cầu HS làm theo 4 nhóm, khai thác Hình 20, 21, thông tin
trong mục 2b SGK tr.14 – 16 và trả lời câu hỏi:
- Nêu những thành tựu chính về điêu khắc thời Mạc và rút ra nhận xét.
- Mô tả một tác phẩm điêu khắc thời Mạc mà em ấn tượng nhất.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về những thành tựu chính của nghệ thuật điêu
khắc thời Mạc và chuẩn kiến thức của GV.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu về nghệ thuật điêu khắc

b. Điêu khắc

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

Thể hiện qua việc tạc tượng

- GV yêu cầu HS tiếp tục thảo luận theo 4 nhóm.

với chất lượng và loại hình

- GV yêu cầu các nhóm thảo luận, khai thác Hình 20, phong phú. Tiêu biểu là tượng
21, thông tin trong mục 2b SGK tr.14 – 16 và trả lời câu tác từ gỗ mít, gỗ vàng tâm.
hỏi: Nêu những thành tựu chính về điêu khắc thời Mạc - Hình tượng rồng: thân dài
và rút ra nhận xét.

uốn khúc, chân ngắn, chạm 4
móng, đầu có sừng 2 chạc, 2
mắt lồi, mũi sư tử, mồm thú
nhô ra phía trước. Được thể
hiện trên sản phẩm khắc gỗ ở
chùa, đình làng, trên đồ gốm.
- Các chủ đề phổ biến: cảnh

Hình 20. Tượng Quan Âm nghìn mắt nghìn tay

sinh hoạt, lao động của người
dân (săn bắn, đấu hổ, gánh

tại chùa Đa Tốn (Hà Nội)

nước, đẽo cày,…); hình thiên
nhiên, muông thú (hoa lá,
sông nước, mây trời, hươu,
nai, lân, hổ, voi,…).

Hình 21. Hình tượng rồng thời Mạc trên chân đèn
- GV cho HS quan sát thêm hình ảnh về điêu khắc thời
Mạc:

tượng thái tổ mạc đăng dung
tại chùa Trà Phương (Hải Phòng)

Phù điêu thái hoàng thái hậu Vũ Thị Ngọc Toàn

tại chùa Trà Phương (Hải Phòng)

Mảnh chạm khắc gỗ hình người nuôi gia súc
ở đình Tây Đằng (Ba Vì, Hà Nội)

Mảnh chạm khắc gỗ hình mẹ gánh con ở đình Tây
Đằng (Ba Vì, Hà Nội)
- GV yêu cầu HS liên hệ thực tế, liên hệ bản thân và cho
biết: Mô tả một công trình điêu khắc thời Mạc mà em
ấn tượng nhất.
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thảo luận theo nhóm, khai thác hình ảnh, tư liệu
trong mục và trả lời câu hỏi.
- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 2 nhóm nêu những thành tựu về điêu
khắc thời Mạc.
- GV yêu cầu 2 nhóm còn lại nhận xét, bổ sun...