Ngày soạn: 03/9/2023
Ngày giảng: 06/9/2023 Lớp 8A2
08/9/2023 Lớp 8A1
BÀI 1: CÂU CHUYỆN CỦA LỊCH SỬ
Tiết 1, 2
Văn bản 1: Lá cờ thêu sáu chữ vàng
(Nguyễn Huy Tưởng)

I. Mục tiêu
1. Năng lực
* Yêu cầu tối thiểu với HS:
HS nhận biết được một số yếu tố của truyện lịch sử như: cốt truyện, bối
cảnh, nhân vật, ngôn ngữ, chủ đề, tư tưởng, thông điệp mà văn bản muốn gửi đến
người đọc.
* Yêu cầu đối với HS khá - giỏi:
Phân tích được chủ đề, tư tưởng, thông điệp mà văn bản muốn gửi đến người
đọc thông qua hình thức nghệ thuật của văn bản.
2. Phẩm chất
Giúp học sinh rèn luyện bản thân phát triển các phẩm chất tốt đẹp: lòng yêu
nước, sự cam đảm, cương trực.
II. Thiêt bị và học liệu
Thiết bị: Máy tính, máy chiếu.
Học liệu: Video, phiếu học tập, trả lời câu hỏi, tranh ảnh về nhà văn, tác phẩm.
III. Tiến trình dạy học
Hoạt động 1: Mở đầu.
a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ
học tập của mình. HS xác định được nội dung chính của bài đọc - hiểu dựa trên
những ngữ liệu của phần khởi động.
b. Tổ chức thực hiện:
HĐCCL: GV chiều hình ảnh về nhân vật lịch sử:
1. Hãy nêu tên và sự hiểu biết của em về các nhân vật lịch sử sau:

2. Hãy kể một câu chuyện liên quan đến nhân vật lịch sử đó mà em biết?
HS chia sẻ hiểu biết về nhân vật trong tranh và những câu chuyện đáng nhớ
nhất về nhân vật lịch sử ấy.
GV dẫn dắt vào bài học mới: Những câu chuyện lịch sử đã đi vào thơ ca nhạc
họa một cách rất tự nhiên cho thấy sức sống mãnh liệt của nó. Lịch sử không hề khô
khan mà trở nên hấp dẫn hơn với những câu chuyện được tái hiện lại một cách tài tình
và độc đáo. Có những tác phẩm sống mãi trong lòng nhân dân Việt Nam không chỉ vì
những sự kiện sống động mà còn bởi nghệ thuật xây dựng nhân vật vô cùng hấp dẫn

trong những câu chuyện lịch sử. Một trong những tác phẩm truyện lịch sử hay nhất đó
là Lá cờ thêu sáu chữ vàng của Nguyễn Huy Tưởng. Trong phạm vi tiết học hôm nay,
các em sẽ được khám phá một đoạn trích rất thú vị.
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức.
a. Mục tiêu:
* Yêu cầu tối thiểu với HS:
HS nhận biết được một số yếu tố của truyện lịch sử như: cốt truyện, bối
cảnh, nhân vật, ngôn ngữ, chủ đề, tư tưởng, thông điệp mà văn bản muốn gửi đến
người đọc.
* Yêu cầu đối với HS khá - giỏi:
Phân tích được chủ đề, tư tưởng, thông điệp mà văn bản muốn gửi đến người
đọc thông qua hình thức nghệ thuật của văn bản.
b. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV và HS
Nội dung
GV yêu cầu HS điều hành hoạt động đọc (Chia I. Đọc, tìm hiểu chung.
sẻ cách đọc, tổ chức đọc, tóm tắt lại truyện).
GV nhận xét, KL cách đọc và dặn dò HS luyện
đọc khi về nhà: đọc to, rõ ràng, nhấn mạnh chú ý
âm lượng, tốc độ, sự biểu cảm khi đọc, lưu ý các
từ khó.
GV sử dụng phương pháp dạy học dự án tổ chức
tìm hiểu kiến thức về tác giả, tác phẩm theo yêu 1. Tác giả.
cầu trong Phiếu học tập 1 (đã giao chuẩn bị
trước tại nhà).
Phiếu học tập 1
Tác giả
Nội dung
Kết quả
Tác giả: (Năm sinh- năm mất)
quê quán:
Đặc điểm sáng tác:
Các tác phẩm tiêu biểu:
Tác phẩm
Nội dung

Kết quả

Thể loại (đọc
kĩ thông tin
SGK -9).
Xuất xứ
PTBĐ
Ngôi kể
Bố cục Nội
dung của từng
phần).
HS báo cáo, chia sẻ kết quả trên máy chiếu H.
GV nhận xét, kết luận trên máy chiếu.

Phiếu học tập 1
Tác giả
Nội dung
Kết quả
Tác giả: (Năm sinh- Nguyễn Huy Tưởng
năm mất) quê quán.
(1912-1960) quê ở
Hà Nội.
Đặc điểm sáng tác
Ông là nhà văn, nhà
viết kịch nổi tiếng
của
Việt
Nam.
Trong sáng tạo nghệ
thuật, ông có thiên
hướng khai thác đề
tài lịch sử. Văn của
ông luôn mộc mạc,
giản dị và gần gũi
với cuộc sống con
người.
Các tác phẩm tiêu biểu Đêm hội Long trì
(1942), Bắc Sơn
(1946), Lá cờ thêu
sáu
chữ
vàng
(1960)....
Tác phẩm
Nội dung
Thể loại
Xuất xứ

2. Tác phẩm.
Kết quả

Truyện lịch sử (SGK-9).
Văn bản trong sgk thuộc
phần ba của táp phẩm Lá cờ
thêu sáu chữ vàng, NXB văn
học, Hà Nội 1997.
PTBĐ
Tự sự.
Ngôi kể
ngôi thứ ba.
Bố cục (Nội 3 phần:
dung của từng Phần 1: Từ đầu đến “nhưng
phần).
lại e phạm thượng”: Hoài
Văn xin xuống bến họp bàn
việc nước nhưng không được
chấp thuận.
Phần 2: Tiếp đến “thưởng
cho em ta một quả”: Hoài
Văn xông xuống bến Bình
Than xin đánh.
Phần 3: Còn lại: Tâm trạng
của Hoài Văn.
GV lược ghi ý (đối với lớp yếu hơn).

GV chuyển ý sang phần II.
HĐCN 2': Từ phần đọc văn bản và tóm tắt
văn bản ở tiết 1, em hãy cho biết câu
chuyện dựa trên bối cảnh của sự kiện lịch
sử nào?
HS trả lời, chia sẻ.
Dự kiến SP:
- Giặc Nguyên lăm le xâm lược nước ta.
- Vua mở hội nghị Bình Than để lấy ý kiến
của các quan và các bô lão hòa hay đánh
và bàn kế sách đối phó với giặc Nguyên.
- Trần Quốc Toản còn nhỏ tuổi nên không
được tham gia.
- Quang cảnh ở hội nghị Bình Than: những
chiếc thuyền lớn xung quanh đậu dài san
sát nhau, những lá cờ bay phấp phơi trên
mui thuyền. 
- Không khí: trang nghiêm.
GV nhận xét: Vua mở hội nghị tại bến
Bình Than để lấy ý kiến chính sách đối phó
với giặc Nguyên đang lăm le xâm lược
nước ta (Quang cảnh, không khí ở hội nghị
rất trang nghiêm). Cho thấy tầm quan trọng
của hội nghị, tình hình quốc gia đang cấp
bách.
GV mở rộng:
Hội nghị Bình Than là một hội nghị quân
sự do vua Trần Nhân Tông triệu tập vào
tháng 11 năm 1283 để bàn phương hướng
kháng chiến khi quân Mông Nguyên sang
xâm lược Đại Việt lần thứ hai.
Hội nghị Bình Than được tổ chức vào
tháng 10 âm lịch năm 1282 ở Bình Than,
gần vũng Trần Xá. Nguyên tác:
Mùa đông, tháng 10, vua ngự ra Bình Than
đóng ở vũng Trần Xá họp vương hầu và
trăm quan, bàn kế sách công thủ và chia
nhau đóng giữ những nơi hiểm yếu.

- Thể loại: Truyện lịch sử.
- Xuất xứ: Văn bản trong sgk
thuộc phần ba của táp phẩm
Lá cờ thêu sáu chữ vàng,
NXB văn học, Hà Nội 1997.
- PTBĐ: Tự sự.
- Ngôi kể: ngôi thứ ba.
- Bố cục: 3 phần.
II. Tìm hiểu văn bản.

Đây là hội nghị của những người nắm giữ
trọng trách lãnh đạo sự nghiệp giữ nước và
chỉ bàn hai vấn đề thiết yếu nhất: đó là xác
định phương hướng chiến lược chống xâm
lăng và tổ chức bộ máy chỉ huy chống xâm
lăng. Ở hội nghị Bình Than, vua Trần Nhân
Tông và Thượng
hoàng Trần
Thánh
Tông đã quyết định trao quyền Tổng chỉ
huy quân đội cho Trần Quốc Tuấn; Nhân
Huệ vương Trần Khánh Dư làm Phó đô
tướng quân.
Trần Khánh Dư tuy trước đó có công,
nhưng vì thông dâm với công chúa Thiên
Thuỵ, vợ của Hưng Vũ vương Trần Quốc
Nghiễn, con trai Trần Quốc Tuấn, nên bị
đoạt hết quan tước, tịch thu tài sản. Trần
Khánh Dư về ở Chí Linh làm nghề
bán than. Lúc vua Trần tới bến Bình Than,
Khánh Dư đội nón lá, mặc áo ngắn ở trên
một chiếc thuyền lớn chở than củi. Vua
Trần thấy vậy cho mời vào.
Chính tại hội nghị này, Trần Quốc Toản vì
quá trẻ tuổi nên không được dự đã bóp nát
quả cam đang cầm trong tay rồi về tập
trung hơn một nghìn gia nô và thân thuộc
tham gia kháng chiến.
HĐCCL: Khi nói về một nhân vật, ta có
thể nêu lên những đặc điểm nào của nhân
vật đó?
HS trả lời, chia sẻ.
GV định hướng tìm hiểu nhân vật Trần
Quốc Toản: Tìm các chi tiết nói về:
- Xuất thân:
- Suy nghĩ:
- Hành động:
- Tính cách:
- Nghệ thuật:
- Nhận xét về nhân vật.
HĐN 5': Hoàn thiện PHT 2
Phiếu học tập 2
Nhóm:...............
Nhân vật Trần Quốc Toản
Xuất thân
Suy nghĩ
Tâm trạng

1. Nhân vật Trần Quốc Toản.

Hành động
Lời nói
Tính cách
Nghệ thuật
Nhận
xét
chung
về
nhân vật
HS báo cáo, chia sẻ trên máy H.
GV nhận xét, KL trên máy chiếu.
Phiếu học tập 2
Nhóm:...............
Nhân vật Trần Quốc Toản
Xuất thân
chàng thiếu niên trẻ tuổi
thuộc dòng dõi nhà Trần,
cháu ruột của Chiêu Thành
Vương.
Suy nghĩ
Về bản thân: Cha ta mất
sớm nên ta phải đứng rìa
nhịn nhục thế này;
Về tình hình thế giặc: dám
chắc... dã tâm của quân
giặc đã hai năm rõ mười...;
nó giả tiếng mượn đường,
kì thực là để cướp lấy nước
Nam...
Tâm trạng quên không ăn uống; đói
cồn cào, mắt hoa lên...
buồn bã... không chịu được
nữa; muốn hét to...
Hành động ruổi ngựa đi tìm vua; xô
lính...;xăm xăm xuống
bến...; tuốt gươm, mắt
trừng lên...; mặt đỏ bừng
bừng quát lớn...; vung
gươm...; giằng co...;
Lời nói
Không buồn ra, ta chém;
Cháu biết là mang tội lớn...
Ai chủ hòa... Dâng giang
sơn...?
Tính cách
cương trực, thẳng thắn,
dũng cảm, nhanh trí.
Nghệ thuật nghệ thuật độc thoại, đối
thoại, ngôn ngữ mang đậm
chất lịch sử, làm nổi bật
tính cách, hình tượng nhân
vật Trần Quốc Toản.

Nhận xét

Trần Quốc Toản với khát
khao cống hiến, đánh giặc,
một lòng yêu nước nồng
nàn cháy bỏng. Biết răng
phạm thượng sẽ gánh tội
chết nhưng vẫn rất dũng
cảm bày tỏ ước muốn đánh
giặc của mình. Hình tượng
Trần Quốc Toản được tái
hiện sinh động, vừa gần gũi
lại vừa cao thượng.

Tác giả sử dụng nghệ thuật xây
dựng nhân vật vô cùng sinh động,
hấp dẫn, ngôn ngữ mang đậm chất
lịch sử. Từ đó, Trần Quốc Toản
hiện lên vùa khôi ngô tuấn tú lại vô
cùng dũng cảm, mưu trí và có một
lòng yêu nước nồng nàn.
HĐCCL: Hãy thuật lại chi tiết Hoài Văn * Trần Quốc Toản bóp nát quả
cam.
bóp nát quả cam.
- Phân tích diễn biến tâm lí và thái độ của - Chi tiết: Hoài Văn đỡ lấy quả
cam... chỉ còn trơ bã.
Hoài Văn trong chi tiết ấy.
- Nêu ý nghĩa của chi tiết đó.
- Liên hệ: Em sẽ thể hiện lòng yêu nước
như thế nào để phù hợp với thời đại.
Dự kiến sản phẩm: Chi tiết: Hoài Văn đỡ
lấy quả cam...chỉ còn trơ bã.
- Diễn biến tâm lí: vừa hờn vừa tủi... quắc
mắt, nắm chặt bàn tay... Hai hàm răng
nghiến chặt. Hai bàn tay càng nắm chặt
lại, như để nghiền nát một cái gì... Hai bàn
tay rung lên vì giận dữ. ... lẩm bẩm: “Rồi
xem ai giết được giặc, ai báo được ơn vua,
xem ai hơn, ai kém. Rồi triều đình sẽ biết
tay ta.”... Hai nắm tay Hoài Văn càng bóp
mạnh.
- Ý nghĩa: Chi tiết bất ngờ, hấp dẫn. Hoài
Văn tức giận vì sự cười nhạo, coi thường
của người khác. Đồng thời, thể hiện lòng
căm thù, ý chí quyết tâm đánh giặc để
chứng tỏ cho triều đình biết rằng lòng yêu
nước không phân biệt tuổi tác.
- Liên hệ: Thể hiện lòng yêu nước: góp
phần xây dựng đất nước giàu đẹp; tự hào
truyền thống văn hóa, lịch sử; quảng bá
hình ảnh đất nước ra thế giới...

HS trả lời, nhận xét.
GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức.

GV bình:
Trần Quốc Toản không chỉ thể hiện nhiệt
tình cao quý ấy bằng lời, mà còn tự nguyện
thể hiện nó bằng hành động, trước hết bằng
cử chỉ đã được ghi lại sáng ngời trong lịch
sử sách; sức phẫn nộ, chí diệt thù đã
chuyển một phần thành năng lượng bóp nát
quả cam vua ban trong tay lúc nào không
biết!
Lòng yêu nước mỗi thời đại được thể hiện
khác nhau, vì vậy hãy thể hiện lòng yêu
nước phù gợp với lứa tuổi và thời đại lịch
sử.
GV giao HS về nhà thực hiện dự án: Tìm
hiểu về nhân vật vua Thiệu Bảo (PHT 3)
- Hãy trình bày hiểu biết về nhân vật lịch
sử Vua Thiệu Bảo?
- Phân tích diễn biến tâm lí và thái độ, lời
nói, hành động của vua Thiệu Bảo đối với
Hoài Văn trong văn bản?
- Nhân xét về nhân vật vua Thiệu Bảo.
Hết tiết 1 chuyển tiết2.
Ngày giảng: 07/9/2023 (8A1)
…/…/2023 ( 8A2)
GV sử dụng phương pháp dạy học dự án tổ
chức tìm hiểu kiến thức nhân vật vua
Thiệu Bảo theo yêu cầu PHT3.
HS chia sẻ, báo cáo trên máy chiếu H.
Dự kiến sản phẩm:
- Vua Thiệu Bảo (vua Trần Nhân Tông):
Đức vua Trần Nhân Tông, tên húy là Trần
Khâm, sinh năm Mậu Ngọ - 1258 vào ngày
11 tháng 11 âm lịch. Ngài là con trưởng
của Đức Vua Trần Thánh Tông và Hoàng
Thái hậu Nguyên Thánh Thiên Cảm. Sử
sách ghi lại rằng khi Ngài mới sinh ra đã có
dung mạo của bậc thánh nhân, thể chất

- Tác giả sử dụng chi tiết bất ngờ,
hấp dẫn, ngôn ngữ giản dị giàu chất
biểu cảm kết hợp với tự sự cho thấy
Hoài Văn tức giận vì sự cười nhạo,
coi thường của người khác. Đồng
thời, thể hiện lòng căm thù, ý chí
quyết tâm đánh giặc.

2. Nhân vật vua Thiệu Bảo.

hoàn hảo, thần khí tươi sáng, sắc thái như
vàng ròng, nên được vua cha đặt cho tên
hiệu là Phật Kim.
Khi giặc Nguyên - Mông xâm chiếm Đại
Việt, năm 1282, Ngài chủ trì hội nghị Bình
Than để lấy ý kiến của toàn quân, toàn dân
Đại Việt đoàn kết chống giặc ngoại xâm.
Sau đó, Ngài đã trực tiếp lãnh đạo quân dân
Đại Việt hai lần chiến thắng giặc  Nguyên Mông vào các năm 1285 và 1288.
- Diễn biến tâm lí và thái độ, lời nói,
hành động của vua Thiệu Bảo đối với
Hoài Văn:
- Vua Thiệu Bảo và nhiều vị vương hầu ra
ngoài mui, ngắm cảnh sông nước; Thiệu
Bảo ôn tồn nói:
- Hoài Văn Hầu làm trái phép nước, tội ấy
đáng lẽ không dung. Nhưng Hoài Văn còn
trẻ, tình cũng đáng thương, lại biết lo cho
vua, cho nước, chí ấy đáng trọng.
Vua truyền cho hai chú cháu đứng dậy, và
nói tiếp:
- Việc nước đã có người lớn lo. Hoài Văn
Hầu nên về quê để phu nhân có người sớm
hôm trông cậy. Đế vương lấy hiếu trị thiên
hạ, em ta không nên sao nhãng phận làm
con.
Vừa lúc ấy, một người nội thị bưng một
mâm cỗ đi qua. Thiệu Bảo cầm lấy một quả
cam sành chín mọng trên mâm, bảo một
nội thị đưa xuống cho Hoài Văn. Vua nói:
- Tất cả các vương hầu đến đây đều có
phần cam. Chẳng có lẽ Hoài Văn lại không
được hưởng. Vậy thưởng cho em ta một
quả.
- Nhận xét: Vị vua ôn tồn, thấu hiểu, thể
hiện sự thông minh sáng suốt, biết nhìn
người, biết trân trọng những tấm lòng của
người trẻ giành cho đất nước.
Vua Thiệu Bảo là vị vua ôn tồn,
GV nhận xét, KL.
thấu hiểu, thông minh sáng suốt,
biết nhìn người, biết trân trọng
những tấm lòng của người trẻ giành
cho đất nước.
III. Tổng kết.
HĐCN 5': Em hãy nêu khái quát giá trị
nghệ thuật và nội dung của truyện?

HS trả lời, nhận xét.
GV nhận xét, KL.

1. Nghệ thuật.
- Tác giả sử dụng nghệ thuật xây
dựng nhân vật vô cùng sinh động,
hấp dẫn, thể hiện tính trang nghiêm
của lịch sử.
- Ngôn ngữ giản dị, giàu chất biểu
cảm, phù hợp với không khí lịch sử
và nhân vật lịch sử.
- Nghệ thuật xây dựng nhân vật ấn
tượng qua suy nghĩ, hành động,
tính cách, lời nói,… kết hợp tự sự
với yếu tố miêu tả và biểu cảm.
2. Nội dung.
Tác phẩm “Lá cờ thêu sáu chữ
vàng” khắc họa hình ảnh người anh
hùng nhỏ tuổi Hoài Văn với tinh
thần yêu nước bất diệt. Qua đó khơi
dậy biết bao dòng cảm xúc trong
tâm hồn những người con yêu nước
và giúp người đọc hiểu thêm về
lịch sử đất nước Việt Nam anh
GV bình: về vẻ đẹp của nhân vật Trần hùng.
Quốc Quản và sức sống lâu bền của VB Lá
cờ thể sáu chữ vàng: Lá cờ thêu sáu chữ
vàng viết về người anh hùng thiếu niên
Trần Quốc Toản. Có lẽ bởi vì Trần Quốc
Toản chính là tấm bia chói lóa lý tưởng
cách mạng, tấm lòng nồng nàn yêu nước,
đó chính là thứ cần đó giúp lớp lớp thế hệ
mầm non tương lai dựa vào. Tác giả còn
khẳng định tác phẩm như một thiên truyện
giáo dục, nâng cao ý thức của trẻ thơ về
lịch sử nước nhà, tạo sự gắn kết, bồi đắp
thêm tấm lòng biết ơn ông cha, yêu thương
đất nước cho các em nhỏ.
Hoạt động 3: Luyện tập.
a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học, viết được đoạn văn theo yêu cầu.
b. Tổ chức thực hiện
Hoạt động của GV và HS
Nội dung
IV. Luyện tập.
GV yêu cầu HS HĐCN 10' thực hiện Em hãy viết đoạn văn (khoảng 7-9 câu)
yêu cầu.
phân tích chi tiết Trần Quốc Toản bóp
GV gợi ý cho HS:
nát quả cam.
- Mở đoạn: Giới thiệu chi tiết hấp dẫn
nhất trong trích đoạn của “Lá cờ thêu
sáu chữ vàng” (Nguyễn Huy Tưởng)

chính là chi tiết Trần Quốc Toản bóp
nát quả cam.
- Thân đoạn: Thuật lại diễn biến chi tiết
(ngắn gọn). Nêu ý nghĩa của chi tiết.
- Kết đoạn: Đánh giá nhân vật qua chi
tiết đó.
HS viết xong nộp lại, GV về đọc và
chữa cho HS.
Hoạt động 4: Củng cố và hướng dẫn học bài (5')
Củng cố: GV củng cố lại nội dung đã học.
Hướng dẫn về nhà:
- Học phần vở ghi.
- Chuẩn bị bài: Thực hành Tiếng Việt (Biệt ngữ xã hội- SGK trang 16,17).
+ Yêu cầu:
Đọc: Nhận biết biệt ngữ xã hội, sử dụng biệt ngữ xã hội: Đọc kĩ thông tin
màu vàng bên phải SGK- trang 16.
HS ghi những hiểu biết của em về BNXH vào vở soạn.
Đọc trước các bài tập 1,2,3,4.
-----------------------------------****************-------------------------------------