CHỮ BẦU LÊN NHÀ THƠ
Lê Đạt

KH ỞI
ĐỘNG

Achilles
Nguyễn Du

Hercules

Jason

Perseus

Theo em, nhà thơ thường là người như thế nào?
Em có cho rằng việc làm thơ gắn liền với những phút cao
hứng, “bốc đồng”?

HÌNH
THÀNH
KI ẾN
TH ỨC

PHIẾU HỌC TẬP
1.

Lê

Đạt

(1929

-

2008),

quê

Thảo luận nhóm (1 bàn/ nhóm) Hoàn
ở thành phiếu học tập (3 phút)

tỉnh……………………….. Ông tự nhận mình là
…………………….
2. “Chữ bầu lên nhà thơ” được in lần đầu trên
báo………., số………., năm…………..

3. Vấn đề chính được bàn luận trong văn bản này
là……………..
4. Hãy tìm trong văn bản một câu có thể nêu bật được ý
cốt lõi trong quan niệm về thơ của tác giả.

5. Tác phẩm giúp em hiểu thêm gì về hoạt động sáng tạo
thơ ca?

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả Lê Đạt

a. Tiểu sử
- Lê Đạt tên thật là Đào Công Đạt,

(10/09/1929 - 21/04/2008) Quê ở Bắc Giang nhưng sinh ra
tại Yên Bái
- Là một trong những nhân vật trụ
cột của phong trào Nhân văn giai
phẩm.
- Năm 2007, được nhận Giải
thưởng nhà nước về Văn học nghệ
thuật.
Các tác phẩm chính

Lê Đạt tự nhận mình là
“phu chữ”

2. Tác phẩm
- Được in lần đầu trên báo Văn
nghệ, số 34, năm 1994
- Thể loại: văn bản nghị luận
- Bố cục: 3 phần

II.
Đọc hiểu
văn
bản
b. Xác
định bố cục

Văn bản gồm 3
phần:

Phần 1: Những ý
kiến được nhà thơ
phát biểu ở các diễn
đàn khác nhau

Phần 3: Luận về sự thống
nhất mà khác biệt giữa các
con đường thơ và thước đo
một nhà thơ chân chính.
Phần 2: Đối thoại với
những quan niệm mà
tác giả không đồng tình

Hoạt động nhóm

NHIỆM VỤ HỌC TẬP
Nhó
m
1
2
3
4

NỘI
DUNG
Nêu những ý kiến được nhà thơ phát biểu ở
các diễn đàn
Dựa vào “ý tại ngôn ngoại” của văn bản, em
hãy thử đưa ra định nghĩa khái niệm chữ
Vì sao nói “Chữ bầu lên nhà thơ”?
“Không có chức nhà thơ suốt đời”, vậy lúc
nào có một nhà thơ không còn là nhà thơ
nữa?

1. Những ý kiến được nhà thơ phát biểu ở các diễn đàn khác
nhau:

Đặc thù của lao động thơ
→ Nhà thơ đã chỉ ra sự khác nhau giữa ngôn ngữ văn xuôi và ngôn ngữ thơ.

2. Đối thoại với những quan niệm mà tác giả không đồng tình :

Thơ dựa vào
“ý tại ngôn
ngoại”

Làm thơ
không phải
bằng ý mà
bằng chữ.

Nhà thơ làm chữ ở
diện mạo, âm lượng,
độ vang vọng, sức gợi
cảm của chữ trong
tương quan hữu cơ
với câu, bài thơ.

Chữ trong thơ và văn
xuôi tuy giống nhau
về hình thức nhưng
khác nhau về hóa trị.

Quan niệm:
Thơ gắn liền với Minh chứng:

những cảm xúc bộc
phát, bốc đồng, làm
thơ không cần cố
gắng
Thơ là vấn đề của
những năng khiếu đặc
biệt xa lạ với lao động
lầm lũi và nỗ lực trau
dồi học vấn.

– xtoi đã chữa đi chữa lại nhiều

•T
ô
n

lần cuốn tiểu thuyết “Chiến tranh
và hòa bình”

• Nhà văn Pháp Phlô-be cân nhắc
chữ trên cân tiểu li như một thầy
lang

* Không đồng tình:

✓ Các nhà thơ Việt Nam thường chín
sớm nên cũng lụi tàn sớm
✓ Đó là những nhà thơ chủ yếu sống bằng vốn trời cho.

* Kính trọng:

Những nhà thơ một nắng hai
sương, lầm lũi, lực điền trên
cánh đồng giấy, đổ bát mồ hôi
lấy từng hạt chữ.

* Minh chứng:

Những nhà thơ một nắng
hai sương, lầm lũi, lực điền
trên cánh đồng giấy, đổ bát
mồ hôi lấy từng hạt chữ.

* Nhận xét:
Tác giả khẳng định: mọi thành tựu cuối cùng
có được đều do sự lao động vất vả, nghiêm túc,
tâm huyết mà có.

Nhận định “chữ
bầu lên nhà thơ”
Theo nhà thơ gốc
Pháp, Gia – bét:
không có chức nhà
thơ suốt đời

“Chữ” là ngôn ngữ
nghệ thuật in đậm
dấu ấn sáng tác của
nhà thơ

Để tạo ra một bài thơ
thì nhà thơ cần phải
thông qua một cuộc
bầu cử chữ
Chữ trong thơ
khác với ngôn ngữ
đời thường và ngôn
ngữ ngôn ngữ văn
xuôi

Chữ trong thơ cũng không
giống chữ trong văn chương,
không thể chỉ hiểu theo nghĩa
từ điển mà phải hiểu theo “ý
tại ngôn ngoại”.

Không có con đường chung
cho toàn thể mọi người.

Con đường thơ
Con đường thơ chính là
số phận của một nhà thơ

3. Luận về sự thống nhất mà khác biệt giữa các con đường thơ
và thước đo một nhà thơ chân chính.

Thước đo một nhà thơ chân
chính
Nhà thơ phải dùi mài, lao động
chữ, biến ngôn ngữ công cộng
thành ngôn ngữ đặc sản độc nhất
làm phong phú cho tiếng mẹ đẻ.
Một nhà thơ có thành công tạo ra
một bài thơ xuất sắc hay không
là phải nhờ vào ngôn ngữ, ý
nghĩa thơ.

(Tiếng Việt – Lưu Quang Vũ)

III. Tổng kết
1. Nghệ thuật
- Cách trình bày luận điểm rõ
ràng, rành mạch
- Lời văn súc tích, dễ hiểu
- Giọng thơ khi tha thiết, say
sưa, khi trầm lắng, suy tư.

2. Nội dung
-

Thể hiện rõ quan
niệm của tác giả về
nghề thơ
Để tạo ra một bài
thơ thì nhà thơ cần
phải thông qua một
cuộc bầu cử của
chữ.

Luyện tập
*Nhiệm vụ: Viết đoạn văn
(khoảng 150 chữ) nêu suy
nghĩ về một nhận định mà
em cảm thấy tâm đắc nhất
trong văn bản “Chữ bầu
lên nhà thơ” của Lê Đạt.

Bảng kiểm kĩ năng viết đoạn văn
STT Tiêu chí
1
2
3
4
5

Đảm bảo hình thức đoạn văn với dung lượng 150 chữ
Đoạn văn đúng chủ đề: nêu suy nghĩ về một nhận định
mà em cảm thấy tâm đắc nhất trong văn bản “Chữ bầu
lên nhà thơ” của Lê Đạt.
Đoạn văn đảm bảo tính liên kết giữa các câu trong đoạn
văn, có sự kết hợp các thao tác lập luận phù hợp.
Đoạn văn đảm bảo yêu cầu về chính tả, cách sử dụng từ
ngữ, ngữ pháp.
Đoạn văn thể hiện sự sáng tạo: suy nghĩ sâu sắc về vấn
đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.

Đạt/ Chưa
đạt

Vận dụng
Em làm cách nào để có thể
lưu giữ những bài thơ hay
trường tồn theo năm tháng?

Chúc các em học tốt!