CHƯƠNG I: LỊCH SỬ VÀ SỬ HỌC VAI TRÒ CỦA SỬ HỌC
A: HIỆN THỰC LỊCH SỬ VÀ NHẬN THỨC LỊCH SỬ
I. MỤC TIÊU
- Trình bày được khái niệm lịch sử
- Phân biệt được lịch sử hiện thực và lịch sử được con người nhận
thức.
- Giải thích được khái niệm sử học.
- Trình bày được đối tượng nghiên cứu của sử học thông qua ví dụ cụ
thể.
- Nêu được chức năng, nhiệm vụ của sử học qua ví dụ cụ thể.
1. Về kiến thức:
- Trình bày được khái niệm lịch sử; phân biệt được hiện thực lịch sử
và nhận thức lịch sử thông qua ví dụ cụ thể.
- Giải thích được khái niệm Sử học.
- Nêu được chức năng nhiệm vụ và một số nguyên tắc cơ bản của Sử
học
- Phân biệt được các nguồn sử liệu, biết cách sưu tầm, thu thập, xử lí
thông tin, sử liệu để học tập, khám phá lịch sử.
2. Về năng lực:
- Năng lực chung: Năng lực giao tiếp và hợp tác; tự học; giải quyết
vấn đề.
- Năng lực riêng:
+ Rèn luyện cho học sinh kĩ năng sưu tầm, khai thác và sử dụng sử
liệu trong học tập lịch sử , trình bày, giải thích, phân tích...sự kiện,
quá trình lịch sử liên quan đến bài học, vận dụng kiến thức kĩ năng
đã học để giải quyết những tình huống/bài tập nhận thức mới.
+ Trên cơ sở đó góp phần hình thành và phát triển các năng lực: Tìm
hiểu lịch sử, nhận thức lịch sử, vận dụng kiến thức kĩ năng đã học.
3. Về phẩm chất:
- Bồi dưỡng các phẩm chất như: Trung thực, sáng tạo, chăm chỉ,
trách nhiệm, có ý thức tìm tòi khám phá lịch sử
II.THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Giáo viên:
- Giáo án (kế hoạch dạy học): Dựa vào nội dung của Chương trình
môn học SGK để chuẩn bị theo định hướng phát triển năng lực và
phẩm chất của HS.
- Một số tranh ảnh, hiện vật lịch sử, một số tư liệu lịch sử tiêu biểu
gắn với nội dung bài học.
1

- Tập bản đồ và tư liệu Lịch sử 10.
- Máy tính, máy chiếu (nếu có) .
2. Học sinh:
- Sách giáo khoa
- Tranh ảnh tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học và dụng cụ học tập
theo yêu cầu và sự hướng dẫn của GV
III. TIẾN TRÌNH DẠY -HỌC:
1 .HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Khơi gợi sự chú ý của HS, giúp HS nhận thức được đây
là một sự kiện lịch sử. Tạo tâm thế cho HS đi vào tìm hiểu bài học
mới
b. Nội dung : Học sinh dưới sự hướng dẫn của giáo viên sẽ trả lời
câu hỏi theo yêu cầu của giáo viên
c. Sản phẩm: Đây là sự kiện Mĩ ném bom nguyên tử xuống Nhật
Bản
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập.
- Giáo viên cho HS xem một đoạn video về sự kiện Mĩ ném bom
nguyên tử xuống Nhật Bản và yêu cầu HS trả lời câu hỏi:
Xem video và cho biết sự kiện lịch sử nào đang được nhắc tới trong
video?
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập.
- HS trả lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá, chuẩn kiến thưc
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, bổ sung, chuyển sang nội
dung mới.
Lịch sử là một dòng chảy liên tục theo thời gian từ quá khứ đến
hiện tại, diễn ra một lần và không lặp lại. Lịch sử được hậu thế
nhận thức dựa vào những mảnh vỡ của sự kiện (Tức sử liệu) và
bị chi phối bởi quan điểm chủ quan của con người. Vậy làm thế
nào để tiếp cận lịch sử một cách khách quan, trung thực gần với
sự thật nhất? Để trả lời cho câu hỏi này chúng ta cùng tìm hiểu
vào bài học hôm nay.
2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1. Lịch sử
a. Mục tiêu:
- Trình bày được khái niệm lịch sử
- Phân biệt được lịch sử hiện thực và lịch sử được con người nhận
thức.
2

b. Nội dung : Học sinh nghiên cứu sách giáo khoa quan sát tranh
ảnh, thảo luận nhóm trả lời các câu hỏi của giáo viên
c. Sản phẩm: Khái niệm lịch sử, hiện thực lịch sử và nhận thức lịch
sử
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập
Nhiệm vụ 1: Thảo luận cặp đôi
GV tổ chức cho HS làm việc theo cặp đôi và trả lời các câu hỏi sau:
Lịch sử là gì?
Hiện thực lịch sử là gì?
Nhận thức lịch sử là gì?
Nhiệm vụ 2: Làm bài tập
- GV lấy ví dụ cho HS về hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử
+ Sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập ngày 2-91945 là Hiện thực lịch sử
+ Câu chuyện Con ngựa thành Tơ-roa là Nhận thức lịch sử
- Bài tập 1: Xác định hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử:
GV đưa ra 1 số bài tập về hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử để
HS thực hiện
+ Sự kiện 1: Tại nơi đây, ngày 27/4/1521 La-pu-la-pu và người dân
địa phương đã đẩy lùi quân xâm lược Tây Ban Nha và giết chết tên
chỉ huy Ma-gien-lăng. Do đó, La-pu-la-pu đã trở thành người Phi-lippin đầu tiên đánh đuổi được quân xâm lược Châu Âu. (Bia tưởng
niệm thủ lĩnh La-pu-la-pu)
+ Sự kiện 2: Di tích bãi cọc Bạch Đằng
+ Sự kiện 3: Mũi tên bằng Đồng tìm thấy ở Cổ Loa (1959)
+Sự kiện 4: Chuyện nỏ thần
- Bài tập 2: Em hãy chỉ ra điểm giống và khác nhau giữa hai
tư liệu (tư liệu 3 SGK)? Giải thích vì sao có sự khác nhau đó?
Tư liệu a
Tư liệu b
Tại nơi đây, ngày
Tại nơi đây trong cuộc đụng độ với
27/4/1521 La-pu-la-pu và
các chiến binh của La-pu-la-pu người dân địa phương đã
thủ lĩnh đảo Mác-tan, Ma-gienđẩy lùi quân xâm lược Tây lăng đã chết vào ngày 27/4/1521.
Ban Nha và giết chết tên
Vich-to-ri-a một trong những con
chỉ huy Ma-gien-lăng. Do
tàu của đoàn thám hiểm do Gioan
đó, La-pu-la-pu đã trở
Xê-bát-ti-an chỉ huy đã rời Xê-bu
thành người Phi-lip-pin đầu vào ngày 1/5/1521 trở về Tây Ban
tiên đánh đuổi được quân
Nha. Hoàn thành chuyến đi vòng
xâm lược Châu Âu.
quanh thế giới đầu tiên bằng
đường biển.
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập
3

- HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. GV khuyến khích học sinh hợp
tác với nhau khi thực hiện nhiệm vụ học tập.
Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động
- Nhóm HS lần lượt trả lời các câu hỏi
Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
HS phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả của học sinh.
Dự kiến sản phẩm
Bài tập 1:
+ Sự kiện 1: Nhận thức lịch sử
+Sự kiện 2: Hiện thực lịch sử
+ Sự kiện 3: Hiện thực lịch sử
+ Sự kiện 4: Nhận thức lịch sử
Bài tập 2:
- Giống nhau
+ Cùng phản ánh về một sự kiện: Cuộc hành trình đi vòng quan thế
giới bằng đường biển
+ Cùng đề cập đến một nhân vật lịch sử: Phéc-đi-Ma-gien-lăng (Chỉ
huy đoàn thủy thủ) và La-pu-la-pu (Thủ lĩnh địa phương)
- Khác nhau
Tư liệu a
Tư liệu b
-Ma-gien-lăng tiếp tục
- Ma-gien-lăng chỉ huy đoàn thủy
chỉ huy đội quân xâm
thủ thực hiện cuộc phát kiến địa lí
lược
Sự kiện đó là cuộc xâm
Sự kiện đó là cuộc phát kiến địa lí vĩ
lược đầu tiên của thực
đại: Lần đầu tiên con người đi vòng
dân châu Âu đến Phi-líp- quanh thế giới bằng đường biển
pin
GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện
nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác hóa các kiến thức đã hình
thành cho học sinh.
I.
Lịch sử
1. Hiện thực lịch sử
- Lịch sử: là tất cả những gì diễn ra trong quá khứ. Lịch sử loài
người là toàn bộ hoạt động của con người từ khi xuất hiện tới
nay.
- Hiện thực lịch sử: Là toàn bộ những gì đã diễn ra trong quá
khứ, tồn tại 1 cách khách quan, không phụ thuộc vào ý muốn
chủ quan của con người
2. Nhận thức lịch sử
- Nhận thức lịch sử: là những hiểu biết của con người với hiện
thực lịch sử được trình bày theo những cách khác nhau.
Hoạt động 2. Sử học
a. Mục tiêu:
4

- Giải thích được khái niệm sử học.
- Trình bày được đối tượng nghiên cứu của sử học thông qua ví dụ cụ
thể.
- Nêu được chức năng, nhiệm vụ của sử học qua ví dụ cụ thể.
b. Nội dung : Học sinh nghiên cứu sách giáo khoa quan sát tranh
ảnh, thảo luận nhóm trả lời các câu hỏi của giáo viên
c. Sản phẩm: Khái niệm, đối tượng nghiên cứu, chức năng và nhiệm
vụ của Sử học
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập
GV tổ chức cho HS làm việc nhóm và trả lời các câu hỏi sau:
+ Nhóm 1: Khái niệm.
+ Nhóm 2: Đối tượng nghiên cứu của Sử học
+ Nhóm 3: Chức năng của Sử học
+ Nhóm 4: Nhiệm vụ của Sử học
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu.
GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau khi thực hiện nhiệm vụ
học tập.
Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động
- Nhóm HS lần lượt trả lời các câu hỏi
Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện
nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác hóa các kiến thức đã hình
thành cho học sinh.
II. Sử học.
1. Khái niệm Sử học
- Sử học là khoa học nghiên cứu lịch sử của xã hội loài người nói
chung hoặc của một quốc gia, dân tộc, địa phươn, con người nói
riêng.
2. Đối tượng nghiên cứu của Sử học
- Là quá trình phát trình, phát triển của xã hội loài người trong
quá khứ. Như vậy, đối tượng của Sử học mang tính toàn diện.
3. Chức năng, nhiệm vụ của Sử học
a. Chức năng
- Chức năng khoa học: lịch sử cung cấp tri thức khoa học nhằm
khôi phục, miêu tả giải thích hiện tượng lịch sử một cách chính
xác, khách quan
- Chức năng xã hội: lịch sử giúp con người tìm hiểu các quy luật
phát triển của xã hội loài người trong quá khứ.
- Chức năng giáo dục: thông qua những tấm gương lịch sử, bài
học lịch sử.
b. Nhiệm vụ
+ Rút ra bài học kinh nghiệm lịch sử phục vụ cuộc sống hiện tại.
5

+ Góp phần bồi dưỡng nhân sinh quan và thế giới quan khoa
học, nâng cao trình độ nhận thức của con người.
+ Góp phần giáo dục tư tưởng, tình cảm, đạo đức và phát triển
nhân cách con người.
3.HOẠT ĐỘNG LUYÊN TẬP
a. Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới
mà HS đã được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức về hiện
thực lịch sử và nhận thức lịch sử.
b. Nội dung: GV giao nhiệm vụ cho HS trả lời các câu hỏi.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV giao nhiêm vụ cho HS:
- Lịch sử là quá khứ vậy hiện thực lịch sử có phải là quá khứ
không? Dựa vào kiến thức đã học, hãy giải thích.
- Hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử giống và khác nhau như
thế nào?
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ:
HS suy nghĩ trả lời câu hỏi
Bước 3: Báo cáo thảo luận
Hs trả lời câu hỏi
Bước 4: GV nhận xét, chuẩn kiến thức
Sản phẩm dự kiến
- Lịch sử là quá khứ vậy hiện thực lịch sử có phải là quá khứ
không? Dựa vào kiến thức đã học, hãy giải thích.
Lịch sử là môn khoa học nghiên cứu về quá khứ, đặc biệt là
những sự kiện liên quan đến con người để nhận thức về hiện
thực lịch sử. Hiện thực lịch sử là những sự kiện có thật trong lịch
sử nên cũng là quá khứ
- Hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử giống và khác nhau như
thế nào?
 Giống nhau: Hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử đều là
quá khứ và đề cập đến những vấn đề, sự kiện trong quá
khứ.
 Khác nhau:
o Hiện thực lịch sử chỉ có một và không thể thay đổi.
Diễn ra trong quá khứ, tồn tại khách quan, độc lập,
ngoài ý muốn của con người. Và sẽ không có nhận
thức.
o Nhận thức lịch sử là những biểu hiện của con người
về lịch sử hiện thực, được trình bày và tái hiện theo
nhiều cách khác nhau. Được nhận thức rất đa dang
và phong phú. Nhận thức lịch sử mang tính chủ quan.
4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
6

a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã có để thực hiện nhiệm
vụ được giao. Thông qua đó HS rèn luyện khả năng tìm kiếm, tiếp
cận và xử lí thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, góp phần hình
thành và phát triển năng lwujc tự tìm hiểu lịch sử, tự học lịch sử.
b. Nội dung: GV giao cho HS thực hiện ngoài giờ học trên lớp.
c. Sản phẩm: Bài trả lời theo câu hỏi của giáo viên
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV giao nhiêm vụ 1 cho HS:
Giáo viên giao nhiệm vụ cho HS : Tìm kiếm thông tin để tái hiện và
khôi phục lại sự kiên chiến thắng Điện Biên Phủ 1954 bằng 1 đoạn
văn ngắn từ 7-10 dòng.
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ:
Bước 3: HS trình bày
Bước 4: GV nhận xét, chuẩn kiến thức.
- Học bài, hoàn thành các bài tập và câu hỏi trong sách giáo khoa.

7